Hamar - 22.12.1956, Blaðsíða 17

22. desember 1956
HAMAR
17
Þegar jólin hurfu Hafnfirðingum
(Framhald af bls. 7)
Árið 1901 var Hafnarfjörður
ekki svo mannmargur, að þar
sem 50 vinnufærir menn voru
mættir til vinnu kl. 6 að morgni,
þá hafa ekki verið mörg heimili,
að ekki ættu þar einn eða fleiri,
og má þó búast við, að einhverjir
hafi bætzt í vinnuna síðar um
morguninn.
Ekki munu þó. allir Hafnfirð-
ingar hafa verið ánægðir með
þessa vinnu, jafnvel einhverjir
þeir, sem neyddust til að vinna
hana, og var þetta aðeins af því,
að vinnan kom á þessa hátíðis-
daga. Einkum gætti þessa hjá
hinu eidra fólki, þó sérstaklega
meðal kvenna, og dæmi vissi ég
þess, að húsmæður, sem vinnu-
færa menn áttu heima, gátu ekki
hugsað til þess, að þeir brytu
svo átakanltega helgar venjur
jólahaldsins með því að vinna
svona vinnu sjálfa jóladagana,
og létu þá hvergi fara.
Ég held, að óhætt sé að stað-
hæfa, að þau heimili, sem eng-
an þátt tóku í þessari jólavinnu
af ýmsum orsökum, hafi samt
ekki sloppið með einhvers kon-
ar áhrif þessarar óvenjulegu
vinnu, þótt ekki væri nema um-
talið, og jólasaltið komizt þann-
ig inn á hvert einasta heimili í
Hafnarfirði. Svo sem fyrr getur,
var „Hekla“ að lokinni uppskip-
un á saltinu flutt upp í fjöru í
sunnanverðri Hamarsmöl norð-
an Flensborgar. Þar skyldi skip-
ið skoðað og síðar freista þess
að fá það viðgert svo, að hægt
væri að sigla því heim .til Nor-
egs.
Þegar sjór fjaraði undan skip-
inu, komu skemmdir þær í jós,
sem það hlaut við áreksturinn
út af Skerjafirði á aðfangadags-
morgun. Aðalskemmdirnar voru
aftarlega á byrðing skipsins
nærri botni þess. Var það rifa
nokkur, þó eigi alllöng, sem að
mestu endaði í allstóru gati, en
í'því gati var fastur steinn, sem
svo til fyllti þar út i. Sýnilegt
var, að steinn þesssi hafði brotn-
að af skeri því, sem skipið tók
niður á, við átak vélar þess, eða
sjóar, sem undir það hefur rið-
ið, nema hvoru tveggja hafi ver-
ið. Engu var líkara en steinn
þessi hefði verið sagaður af sker-
inu fast við byrðing sldpsins.
Almennt litu menn svo á, að
steinn þessi hafi átt mestan þátt
í því, að skipið sökk ekki áður
en hægt var að koma því á þurrt
land, og mun þar rétt hafa ver-
ið getið.
Á árum þeim, þegar þetta
skeði, voru íslendingar þess
mjög vanbúnir að taka stál- eða
járnskip til viðgerðar, rafmagns-
lausir og tækjafáir, sem hvort
tveggja þurfti til þess að bæta
stórskemmdir á slíku skipi. Þó
varð einhverra úrræða að leita.
Hér voru nú kvaddir til hinir
bezt búnu smiðir frá Reykjavík,
og held ég, að víst sé, að verkið
tæki að sér Gísli heitinn Finns-
son járnsmiður, og fleiri kurina
að hafa verið þar með í verki af
hinum meiri háttar járnsmiðum.
Hvað sem um þetta er, þá fór
Hekla út af bankanum eftir 42
daga legu þar, og var talin sjó-
fær. Eftir það sigldi hún strax
út, og út komst hún heilu og
höldnu, og kann ég hennar sögu
ekki lengri.
Það má nú segja, að sagan um
jólasaltið sé fullsögð. Ég ætla
samt að bæta hér við fáum orð-
um sem framhaldssögu, þótt sú
saga verði aðeins í einu blaði.
Strax eftir að Hekla er lögð
upp í fjöru, fór skipstjórinn, M.
Nvgaard, að leita fyrir sér um
samastað í landi, meðan viðgerð
á skipinu stæði yfir. Skipstjór-
inn var af léttasta skeiði, stór
og feitur ,og hefur því verið ó-
hægt um alla umferð um skipið,
þar eð það hallaðist mjög, þegar
undan því féll, og of stirðan og
þungan taldi hann sig vera til
að klífa skipið upp og ofan, þeg-
ar í land þurfti að fara. Frú
Helga Proppé rak þá enn brauð-
gerðarhús í Hafnarfirði, og varð
hún til þess að taka þennan
norska skipstjóra, og bjó hann
hjá henni þar til viðgerð skipsins
var lokið. Allir aðrir skipsmenn
bjuggu í skipinu. Þessi' ár vann
ég i brauðgerðarhúsi frú Helgu,
og var yfirbakarinn Magnús Er-
lendsson. Ekki var skipstjórinn
lengi búinn að vera í landi, þeg-
ar fór hann að leggja göngur sín-
ar fram í brauðgerðarhúsið til
okkar, sem þar vorum að vinna
og þá oftast mjölugir upp fyrir
haus. Eftir fyrstu heimsókn hans
til okkar mátti kallast, að hann
eyddi mestur hluta dagsins í fé-
lagsskap okkar, innan um mjöl-
og hveitisekki, lifandi og dauða,
innan um pönnur með logheitum
vínarbrauðum og bollum og öðr-
um hveitibrauðum ,eða þá rjúk-
andi borðum hlöðnum rúðbrauð-
um. Vinnupláss okkar var held-
ur lítið, en maðurinn stór og fyr-
irferðarmikill, og var hann því
stundum okkur heldur til óþæg-
inda, þótt við forðuðumst að láta
hann verða þess varan. Oft henti
það, að hans fínu bláu skipstjóra-
föt voru allt í einu orðin hvít-
flekkótt af mjöli, og fórum við
þá ósjálfrátt að reyna dusta það
af honum með berum höndum,
en við það varð hann bara enn
hvítari, og sagði hann þá á sinni
ágætu norsku, að þetta væri ekki
hættulegt, eða að þetta gerði ekk-
ert til. Viðræðugóður var hann
og sítalandi, og mikla ánægju
höfðum við af honum, þegar við
gáfum okkur tíma til að hlustá
á hann. Margt skemmtilegt sagði
hann okkur, bæði frá heimalandi
sínu og frá öðrum löndum, sem
hann hafði siglt til. Hann var
fyrsti Norðmaðurinn, sem ég
kynntist svo að nokkru nam, þótt
ég síðar ætti eftir að kynnast
mörgum nánar. Enn þá rekur
mig minni til þess, að þá fyrst
heyrði ég þann mikla mun á máli
þeirra Norðmanna eftir því, frá
hvaða landshluta þeir eru. Eitt
sinn kom einn af hásetum hans
og var eitthvert erindi að reka
fyrir skipið. Þetta var maður um
eða innan við tvítugt, feikna risi
á allan vöxt, en það gat ekki heit-
ið að við Magnús skildum neitt
af því, sem hann sagði. Við
spurðum skipstjóra, hverju þetta
gegndi, og sagði hann okkur, að
maður þessi væri lengst innan úr
Dölum og væri nú fyrst að sjá sig
um í heiminum, og kvaðst hann
fyrst varla hafa skilið mál hans
til fulls.
Ekki gerði skipstjórinn víðreist
meðan hann dvaldi í Hafnarfirði.
Þó mun hann flesta daga, ef veð-
ur var bærilegt hafa farið suður
að skipi sínu til að líta á, hvern-
ig viðgerðin gegni þar, án þess
þó að skipta sér nokkuð af henni.
Hann trúði smiðunum alveg fyrir
því og sagði, að þar væru menn,
sem full skil kynnu á að nota
sín fábreyttu verkfæri, á það
væri engu hægt að bæta.
í öndverðan febrúar fór Hekla
út af bakkanum, og litlu síðar
kom skipstjórinn, M. Nygaard,
til þess að kveðja þar, sem hanri
hafði búið í bezta yfirlæti nokk-
uð á .annan mánuð. Allir í hús-
inu kvöddu hann með söknuði
og þökk fyrir ágæt kynni og ósk-
uðu honum alls þess bezta.
Þá var þetta skip látið úr höfn
að nýju, og efast ég um, að koma
nokkurs erlends skips hafi kom-
ið af stað öðru eins umtali og
róti á hugi fólks í Hafnarfirði,
fyrr né síðar, sem skipið sem kom
með jólasaltið.
Gleðileg jól!
Gott ár 1957.
Jón Mathiesen
Gleðileg jól!
Farsælt komandi ár.
Verzlun
Halla Sigurjóns
Gleðileg jól!
Farsælt nýár!
Þökk fyrir viðskiptin
á líðandi ári.
Verzlunin Málmur
Gleðileg jól!
Farsælt nýár!
Þökk fyrir viðskiptin
á líðandi ári.
Húsgagnavinnustofan
Kirkjuvegi 18
Hannes H. Sigurjónsson
V &
I
i
y
Farsælt nýár! ''
GLEÐILEG JOL!
Þökk fyrir viðskiptin á líðandi ári.
Guðjón Magnússon
GLEÐILEG JÓL!
Bílaverkstæði Vilhjálms Sveinssonar