Freyr - 01.06.1905, Blaðsíða 2

48
FREYR.
eftir mati óvilhallra manna. Brot móti löggiltri
aamþykt varðar sektum frá 5—50 kr., er renna
í sveitarsjóð.
X. Frumvarp til laga um skýrslur : nní
alidýrasjukdóma.
Landstjórnin sér um að árlega séu tekn-
ar skýrslur um hina helztu alidýrasjúkdóma,
eftir því sem nánar verður ákveðið um með
reglugjörð, og er hver sá, sem alidýr á eða
kefir undir hendi, skyldur, gegn 1—5 kr. dag-
sektum, að skýra yfirvaldi því (hreppstjórum),
sem skýrslnanna krefur frá þeim sjúkdómum,
setn komið hafa á skýrsluárinu í alidýr hans,
og gefa þar að lútandi upplýsingar.
XI. Frumvarp til laga um verðtaun f'yrir
útflutt smjör.
Á næsta fjárhagstimabili greiðir landssjóð-
ur verðlauu týrir */* hluta af smjöri því, er ís-
leuzk smjörhú verka og selja á erlendum mark-
aði. Bú, sem sélja minna en 5000 pd. á erlend-
um markaði á árinu, útilokast frá verðlaunum.
Verðlaunabeiðslur fyrir hvort árið um sig verða
að vera komnar til stjórnarráðsins fyrir lok
janúarmánaðar 1907 og 1908, og veitast þá
verðlaunin öll í einu. Verðlaunin miðast við
hámat smjörmatsnefndarinnar dönsku þanu dag,
er hvað um sig var selt af smjörinu, og fær
Sá Ya hluti smjörsins, er minst selst undir há-
tnati 10 aura verðlaun á pundið. Næsti Ya
hluti smjörsins fær 5 aura verðlaun á pundið,
og sá þriðjungur, sem lakast selst, miðað við
hámat á söludegi, fær engin verðláun. Verð-
launabeiðslum skal fylgja farmskrá, vottorð af-
greiðslumanns skips þess, sem smjörið er flutt
með, er sýnir þyngd og tölu íláta, sölureiku-
ingur smjörsins, með árituðum söludegi og
undirritaður af' þeim, er með söluna fór.
Nefndin tekur það réttilega fram, að ó-
hjákvæmilegt sé að breyta löguuum frá síðasta
þingi um verðlaun fyrir útflutt smjör. Þau
reynast eins og sýnt var fram á í Frey (I. árg.
ur. 6.) óhæfileg, binda landssjóði óheppilega
þunga byrði, auk þess sem þau auðveldlega
gefca orðið til þess, að smjörhú komist á fót í
bygðarlögum, þar sem þau ekki borga sig, en
öll búskaparskilyrði og samgöngur benda ein-
dregið á að sauðfjárrækt, og þá sérstaklega
dilkfé, eigi að vera aðalbúsafurðirnar. Á þessu
; er þegar farið að brydda.
Aðalhugsjón laganna frá n/u 1899 um
j verðlauu fyrir úffliítt smjör, og gildandi laga
I um sama efni frá 8/i« 1903, er að hvetja bænd-
ur til að búa til sem bezt smjör, smjör, sem er
| afðberandi úfflutningSvara. Löggjöfin reyndi
j því að útiloka frá verðlaunum alt smjör, sem
| ekki næði vissu gæðastigi, jafnframt því sem
| hún hét því hærri verðlaunum, því betra sem
: smjörið væri. Dauskt smjör var notað sem
mælikvarði fyrir gæðum íslenzka smjörsins, þ.
e. verð ’þess á heimsmarkaðiuum í samanburði
við verð á bezta dönsku smjöri.
Hvortveggja lögin reyndust óheppileg í
framkvæmdinni, hiu fýrri bundu verðlaunin við
75 aura, og tóku þannig ekkert tillit til þeirra
miklu breytinga, sem verða á verði á dönsku
smjöri eí’tir ár.stíðum ; hin síðari settu verðlauna-
takmarkið svo lágt, að alt smjör (eða því serti
nær) fær sömu. verðlaunin, og lélegt smjörget-
ur fengið hæstu verðlann, 10 aura á pd., þegar
danskt smjör er í lægsta verði; þarf ekki að
| seljast betur en gotfc smjörlíki til þess að fá þau.
Þótt verðlaunaákvæði áðurnefndra laga eigi
hafi svarað til þeirrar grundvallarhugmyndar,
sem lýrir löggjöfinni vakti, og í álla staði var
rétt, er þó engiun efi á að lögin hafa unnið
mikið gagn, hvatt bændur til samvinnu til þess
að geta framleitt sem bezt smjör, og hjálpað
rjómabúunum yfir þá erfiðleika, sem þau eins
og öll önnur nýmæli höfðu í fyrstu við að stríða.
Þegar um breytingar á lögunum um verð-
laun fyrir útflutt smjör er að ræða, kemur fyrst
til athugunar, hvort nauðsynlegt er að halda
áfrarn að veita fé úr landssjóði til slíkra verð-
launa. Það er að því er vér bezt vitum ekki
gjört í neinu öðru landi. Eigi að síður álítum
vér, að nauðsynlegt sé að verja nokkrn fé i því
skyni úr landssjóði enn um nokkur ár. Smjör-
búin eru ennþá svo ung, smjörgerðinni svo á-
bótavant, flutningur smjörsins á markaðiuu og
sala þess þar svo miklum erfiðleikum buudin,
sem bezt sést á þeim geysi-verðmun, sem er á
íslenzku og dönsku siujöri, að ótækt væri að hætta
nú strax við verðlaunin. Hitt virðist oss liggja
í augum uppi, að til langframa verður þeim
ekki haldið, meðal annars af þeirri ástæðu, að-