Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.02.1954, Blaðsíða 31

TlMARIT V.F.l. 1954
11
TAFLA II
Hlutfallsleg vatnsnotkun í húsiun við raunverulegt hámarksúlag
A) Einfahlir gluggar í húsinu
1) Dægurmiðlun og hringstraumskerfi ....
2) Dægurmiðlun og gegnstraumskerfi . .. .
3) Stöðug hitun og hringstraumskerfi . .. .
4) Stöðug hitun og gegnstraumskerfi ....
B) Tvöfaldir gluggar settir í húsið
5) Dægurmiðlun og hringstraumskerfi . .. .
6) Stöðug hitun og hringstraumskerfi . . . .
7) S'töðug hitun og gegnstraumskerfi . . . .
Kerfi
Kerfi
Kerfi
80/60 70/50 60/40
a b a
— 1,00
1,89 1,72 0,88
1,10 1,11 0,86
0,89 0,95 0,69
0,74 0,83 0,58
0,62 0,74 0,53
0,48 0,61 0,42
b a b
1,00 0,74 0,81
0,93 0,62 0,71
0,92 0.71 0,80
0,79 0,58 0,69
0,68 0,47 0,58
0,65 0,46 0,58
0,55 0,39 0,51
straumskerfi ná ekki álagi x = 0,95 með 75°C aðrennsl-
ishita, og er þar þvi höfð eyða i 'töflunni. Raunverulega
hegðar kerfið sér þá sem gegnstraumskerfi.
Taflan sýnir greinilega, hver áhrif rekstursfyrirkomu-
lag, gluggaútbúnaður og ofnstærð hefur á nýtingu heita
vatnsins. Sérstaklega er athyglisvert, hve dægurmiðlun
og hringstraumskerfi eru óhagstæð, og má þvi segja, að
illa sé ráðstafað því fé, sem varið er til byggingar
vatnsgeyma og annarra tækja til dægurmiðlunar.
Með þvi að hverfa frá dægurmiðlun og hringstraums-
kerfi til stöðugrar hitunar og gegnstraumskerfis, má í
húsi með einföldum gluggum minnka vatnsnotkunina
við raunverulegt hámarksálag og 80/60 kerfi niður í
55%, við 70/50 kerfi niður í 79% og við 60/40 kerfi í
85%. 1 flestum tilfellum er hér aðeins um að ræða
breytt rekstursfyrirkomulag, sem ekki hefur neinn kostn-
að í för með sér, og virðist. því sjálfsagt að nota stöð-
uga hitun og gegnstraumskerfi við hámarksálagið.
Ofnstærð er mikilvæg, einkum þar sem gluggar eru
einfaldir, og er höfundur þeirrar skoðunar, að með 70°C
til 80°C aðrennslishita beri yfirleitt að nota 60/40 kerfi,
ef vatnssparnaður hefur einhverja þýðingu, þ. e. reikna
ofna fyrir 180 til 190 kg°/m2,st álag við —15°C útihita.
Um tvöfalda glugga þarf ekki að fjölyrða, þar sem
þeir eru sjálfsögð ráðstöfun hér á landi, og er furðu-
legt, hve lítið er notað af þeim.
Niðurstöðurnar í 'töflu II gilda fyrir 75 °C aðrennslis-
hita, en aðstæður eru ekki ósvipaðar við önnur gildi
aðrennslishitans. Við lægri hita ber að sjálfsögðu að
nota stærri ofna, og einnig skiptir þá jafnvel meiru
máli að nota stöðuga hitun og gegnstraumskerfi, þar
sem óhagstæð áhrif dægurmiðlunar og hringstraums-
kerfa verða því meiri sem aðrennslishitinn er lægri.
Þá er og nauðsynlegt að gera sér ljóst, að niðurstöð-
umar í töflu II gilda aðeins fyrir ákveðinn útihita, og
Þœr breytast nokkuð ef annar útihiti er lagður til grund-
vallar. Við minna álag minnkar lítið eitt munurinn milli
dægurmiðlunar og stöðugrar hi'tunar, en eykst hinsveg-
ar með vaxandi álagi.
Topphitun
1 Reykjavík mun þurfa að miða árlega varmanotkun
«1 híbýlahitunar við um 5.000 gráðudaga. Athugun á
Veðurfarinu undanfarin 25 ár sýnir, að kuldaköst miðuð
grunnhita 0°C em aðeins 150 til 300 gráðudagar
dvlega, þ. e. að meðaltali 4,5% af heildarvarmanotkun,
og samanlögð lengd kuldakastanna við 0°C er 50 til 100
dagar árlega. Við slík skilyrði virðist heppilegt að auka
nýtingu laugarvatns eða raforku með þvi að hafa topp-
hitun þegar útihiti fer niður fyrir ákveðinn grunnhita.
Við laugarhitun má sem kunnugt gera þetta á tvenn-
an hátt, þ. e. í fyrsta lagi með þvi að miða hámarks-
vatnsþörf við grunnútihita og fullnægja síðan hámarks-
álaginu með því að auka hita vatnsins með eldsneytis-
hitun, eða í öðru lagi með því að liita ákveðin hverfi
að miklu leyti með eldsneytishitun þegar útihiti er fyrir
neðan gnmnútihita. Þessar aðferðir skulu athugaðar
litillega, og þá fyrst sú fyrmefnda.
Við göngum út frá þvi, að grunnhitinn sé ákveðinn
0°C, enda þótt þvi skuli ekki haldið fram, að þessi
grunnhiti sé heppilegastur, en aðstæður munu vera það
breytilegar, að almennar niðurstöður fást ekki nema
með meiri háttar athugun. Hinsvegar mun 'topphitun
miðuð við þennan grunnhita sýna öll meginatriði máls-
ins.
Þá skal gengið út frá því, að innihiti sé 21CC við
grunnhita, og er þá liöfð hliðsjón af þvi, að menn vilja
að jafnaði hafa 21 °C til 22 °C i híbýlum sínum. Raun-
verulegt hámarksálag er hinsvegar eins og áður miðað
við —5°C útihita og 20°C innihita. Varmaþörfin við
grunnhita er því um 85% af þörfinni við hámarksálag-
ið, og er þá tekið tillit til kranavatnsnotkunar.
Síðan skal gengið út frá því að notað sé einfalt veitu-
kerfi og laugarvatnshiti sé 75°C við húsvegg, en mesta
vatnsnotkun miðuð við álag við grunnhita. Hiti vatns-
ins sé síðan aukinn með eldsneytishitun í sérstakri mið-
stöð þegar útihiti fer niður fyrir grunnhita, en vatns-
magnið sé hinsvegar óbreytilegt, þ. e. gert ráð fyrir
fyrri aðferðinni. Þá er eðlilegt að athugað sé eftirfar-
andi: 1) Hve mikið megi auka vei'tusvæðið, 2) hve
mikið þurfi að hita vatnið og 3) hver sé nýting auka-
varmans.
Þessum spurningum er auðvelt að svara með hliðsjón
af þeim athugunum, sem gerðar voru í 4. kafla, og þá
sérstaklega með línuritunum á mynd 6, þar sem þau
gefa afrennslishita kerfa við mismunandi aðstæður. Þeg-
ar um hringstraumskerfi er að ræða, er hægt að nota
línuritin beint, en við gegnstraumskerfi þarf að gera
sér ljóst, að línuritin eru gerð fyrir ákveðinn aðrennslis-
hita, þ. e. fyrir 75°C.
En úr þessu er auðvelt að bæta með því að breyta
jöfnunum 10) 'til 12) þannig, að tekið sé tillit til þess,