Verktækni - 01.01.1985, Qupperneq 12

ingahúsum er ekki fyrir hendi
hérlendis, og sama gildir raunar
um framleiðslu ýmissa hluta í
byggingariðnaði, eins og áður
getur.
Samkvæmt byggingarreglu-
gerð verður því að líta svo á sem
byggingarfulltrúum sé ætlað að
fylgjast með hönnun og smíði/
uppsetningu einingahúsa sem og
annarra húsa. Hinsvegar er sá
munur á að einingahús geta kom-
ið sem frágengnar, lokaðar ein-
ingar inn í umdæmi viðkomandi
byggingarfulltrúa. Augljóst er
því að byggingarfulltrúi hefur
ekki möguleika á að kanna sum
þau atriði sem eru úttektarskyld
samkvæmt grein 4.11 í Bygg-
ingarreglugerð, og vísað er til í
byrjun. Einkum er úttekt á raka
og vindvarnarlögum, ásamt
grind, bitum og þaki og loks hita-
einangrun (liðir 4,7 og 10) oft
torveld. Möguleikar byggingar-
fulltrúa heftast ennfremur af
miklum byggingarhraða miðað
við hefðbundnar byggingarvenj-
ur.
Ákvæði Byggingarreglugerðar
um eftirlit byggingarfulltrúa með
húsbyggingum, og ábyrgð meist-
ara eru því erfið í framkvæmd
eða jafnvel ekki sinnt þegar ein-
ingahús eiga í hlut.
Augljóslega þarf mismunandi
eftirlit með fjöldaframleiðslu
annarsvegar þar sem varan er
síðan flutt viðsvegar um land, og
hins vegar með staðbyggðum
húsum. Með samræmdu eftirliti
mætti jafnvel einfalda verulega
hefðbundin samskipti byggingar-
fulltrúa og einingahúsaframleið-
anda varðandi gögn sem skila
þarf inn m. m. Slíkt eftirlit þarf
að vera unnið af óháðum aðila,
og ætti þá að tryggja aukin gæði
og koma jafnt framleiðendum
sem kaupendum til góða.
Framleiðslueftirlit með ein-
ingahúsum má hugsa sér þrískipt,
og skiptist eðlilega á fleiri en einn
aðila. Eftirlit yrði með
Hönnun
Framleiðslu eininga
Vinnu á byggingarstað
— forvinnu
— uppsetningu
Þessir þættir vega misþungt í
endanlegum gæðum hússins:
Hönnun er aðaláhrifsþáttur
varðandi endanlegt verð hússins,
en ræður einnig hversu flókin
uppsetning hússins verður.
Hönnunargallar geta orðið til
þess að gæði húss verði aldrei
viðunandi, t. d. skortur á stíf-
leika, eða að gæði náist aðeins
með óeðlilega flókinni eða tima-
frekri vinnu á vinnustað.
Húsnæðisstofnun ríkisins yfir-
fór árið 1982 hönnunargögn
fimmtán einingahúsaframleið-
enda til þess að ganga úr skugga
um lánshæfni húsanna. Stofn-
unin óskaði eftir upplýsingum
um forsendur hönnunar allra
húsgerða hvers framleiðanda,
ásamt þeim teikningum, útreikn-
ingum og öðrum gögnum sem ber
að skila til byggingarfulltrúa.
Raunin var sú að margir fram-
leiðendur reyndust ekki hafa
gögn handbær, en eitthvað var
unnið af slíku svo ofannefnd
yfirferð yrði möguleg.
Þessari könnun hefur ekki ver-
ið fylgt eftir, og hönnunareftirlit
því að öllu leiti í höndum bygg-
ingarfulltrúa. Síðan könnunin
var gerð hefur reglugerð verið
breytt varðandi einangrunar- og
þéttleikakröfur, auk þess sem
hönnun húsanna kann að hafa
verið breytt.
Um innflutt einingahús gegnir
að hluta til öðru máli heldur en
innlend. Vorið 1983 (mars) var
gerð breyting á Byggingarreglu-
gerð, og þess krafist að Rann-
sóknastofnun byggingariðnaðar-
ins yfirfari og samþykki öll hönn-
unargögn áður en byggingarleyfi
er veitt. í þessu felst m. a. að allir
hönnunarreikningar eru yfirfarn-
ir og þess krafist að húsið sé full-
hannað, fyrir íslenskar aðstæður.
Reynslan sýnir að slík yfirferð
tekur 50—100 klst. á húsgerð,
breytilegt eftir því hve vel úr
garði gerð hönnunargögnin ber-
ast Rb.
Þess má geta að í flestum til-
vikum hafa hönnuðir þurft að
gera veigamiklar breytingar á
hönnun húsanna, og valda þar
mestu háar kröfur til vindálags
hérlendis.
Að lokinni yfirferð, og ef hús-
ið hlýtur samþykki, þá er veitt
byggingarleyfi fyrir umræddri
húsgerð til eins árs. Að þessu ári
liðnu eru uppsett hús skoðuð og
byggingarleyfi framlengt ef ekki
hafa komið fram gallar.
Ef ná á samræmdu eftirliti
með einingahúsaframleiðslu, þá
er nauðsynlegt að hönnun hús-
anna, og hönnunarforsendur sé
athugað af einum aðila. Jafn-
framt mætti yfirfara og gefa út
vottorð um þol einstakra eininga.
Með þessu móti nægir að einn
aðili yfirfari megnið af hönn-
unargögnum hverrar húsgerðar.
Framleiðslu eininga er ætlað að
gefa jöfn gæði frá einum tíma til
annars, jafnframt því að halda
framleiðslukostnaði niðri. Óná-
kvæmni í framleiðslu eininga
veldur vandkvæðum við upp-
setningu þar sem öll frávik verða
til þess að einingar falla ekki rétt
saman og samskeyti því flóknari
en ella.
Eftirliti með framleiðslu þarf
að sinna í verksmiðju, auk þess
sem prófanir á einingum geta
gefið mikilverðar upplýsingar um
þol þeirra, og hönnun.
Vinna á byggingarslað ræður því
þó endanlega hvaða árangur
næst.
- Forvinna við sökkul og
gólfplötu leggur grunninn að
því kerfi sem einingarnar síðan
mynda. Skekkjur í forvinnunni
valda því þessvegna að kerfið
gengur ekki upp, þ. e. eining-
arnar falla ekki hver að annarri
eins og til var ætlast. Slíkt
útheimtir því lagfæringar og
breytingar við uppsetningu sem
bæði er erfitt vegna ytri
aðstæðna svo og vegna tíma-
pressu.
Nauðsynlegt er að úttektir
séu framkvæmdar við verk-
skipti, t. d. ætti alltaf að taka
út fótreim eða festupunkta
veggeininga þegar annar aðili
reisir hús heldur en sá sem gekk
frá grunni. Slík úttekt ætti allt-
af að fela í sér hæðarmælingu
fótstykkis, og mælingu á legu
veggja (hornaskekkjur, lengd-
arskekkjur).
Einingahús á Siglufirói.
12 • VERKTÆKNI