Verktækni - 01.01.1985, Síða 13

Uppsetning byggir á hönnun,
framleiðslu eininga og forvinnu
á byggingarstað. í uppsetning-
unni verður því að leiðrétta all-
ar skekkjur sem þessir þættir
hafa valdið, auk þess sem
tryggja þarf að vinnan við upp-
setningu sé í samræmi við þær
kröfur sem hún á að uppfylla.
Byggingarfulltrúi hefur eftir-
lit með uppsetningu. Jafnframt
er hægt með tiltölulega ein-
faldri þéttleikamælingu að taka
stikkprufur á þéttleika hús-
anna.
Þar sem einingarhús eru
byggð upp úr einhverjum
fjölda frágenginna og almennt
nokkuð þéttra eininga, þá
valda mistök í uppsetningu og
frágangi því að húsið verður
óþéttara en annars væri. Af
þessum sökum þá gefur þétt-
leiki hússins góða vísbendingu
um hvernig tekist hefur til við
alla framkvæmd byggingarinn-
ar.
Mæld loftskipti íslenskra eininga-
húsa við 50 Pa mismuna þrýsting.
Alls skoðuð 64 einingnhús frá 10
Iramlciðendum. Skástrikuð eru 23
hús sama framleiðenda, af tveim mis-
munandi grunngerðum. Kröfur
h.vggingareglugerðar (mars 1984) cru
að lol'tskipti/klst. scu mcst 3 v. 50
Pa.
I mynd eru birtar niðurstöður
loftþéttleikamælinga á innlend-
um einingahúsum. Sýndur er
fjöldi húsa sem mælist með
úkveðinn óþéttleika við 50 Pa
mismunaþrýsting.
Eins og sjá má af línuritinu þá
er veruleg dreifing í mæligildum.
Húsin mælast allt frá0,5—I loft-
skipti/klst. og upp í 8—8,5 loft-
skipti. Áberandi flest húsanna
'iggja á bilinu 1,5—4,0 loft-
skipti/klst, og af alls 64 mældum
einingahúsum uppfylla 29 nú-
gúdandi kröfu byggingarreglu-
gerðar um loftþéttleika (=<3,0
loftskipt/klst).
Dreifingin í mæligildunum er
ekki einvörðungu vegna þess að
um hús frá 10 framleiðendum er
að ræða, heldur er einnig um
verulega dreifingu að ræða þótt
eingöngu sé litið á hús frá einum
framleiðanda. Skástrikað á mynd
eru sýndar mæliniðurstöður fyrir
tvær grunngerðir húsa frá einum
framleiðanda. Þéttleiki þessara
húsa liggur á bilinu 2,0—6,5 loft-
skipt/klst. Niðurstöður benda
því til þess að uppsetning ein-
ingahúsa sama framleiðanda
takist mismunandi vel (raunar
þekkt af misgóðri reynslu íbúa
líka).
Það skal þó haft í huga að hús-
in sem mæliniðurstöður eru birt-
ar fyrir eru ekki öll afhent full-
grágengin af framleiðanda, og
því ekki nein vissa fyrir að rekja
megi ástæður fyrir þessum mis-
munandi niðurstöðum til hans í
öllum tilvikum.
Lokaorð
Óviðunandi er að byggingar-
efni eða hlutar sé framleitt hér-
lendis án gæðaeftirlits. Gildir
þetta ekki síst fyrir burðarvirki.
Auðvell er að hafa kerfisbund-
ið eftirlit með hönnun, fram-
leiðslu og uppsetningu og ná
þannig framleiðsluþróun, auk
tryggingar fyrir kaupanda.
Ýmis hefðbundin samskipti
byggingarfulltrúa og fram-
kvæmdaraðila varðandi gögn
sem skila skal inn má einfalda.
Jafnframt er eðlilegt að hönnun-
areftirlit með fjöldaframleiddum
einingum sé ekki í höndum bygg-
ingarfulltrúa, sem í fæstum til-
vikum hefur þann mannafla eða
tíma sem til slíks þarf. Þetta á
sérstaklega við um einingar sem
eru fluttar inn á svæði viðkom-
andi aðila.
Oft er um fjöldaframleiðslu
eininga að ræða, sem síðan er
raðað saman á mismunandi vegu.
Sem best mætti því hafa sam-
ræmt eftirlit með hönnun og gerð
eininga, og gefa síðan út yfir-
lýsingar um eiginleika og getu
eininganna, t. d. burðarþol m.
m.
Reynslan sýnir að misvel getur
tekist til við gerð húsa, og eru
einingahús þar engin undan-
tekning. Með gæðaeftirliti inætti
auka líkur á jöfnum gæðum ein-
ingahúsa, og jafnframt bæta
þau frá því sem nú er.
Björn Marteinsson
oventrop
Leitió upplýsinga.
VATNSVIRKINN//J
ÁRMÚLI 21 - PÓSTHÓLF 8620 - 128 REYKJAVÍK
SlMI: VERSLUN: 686455, SKRIFSTOFA: 685966
SÖLUM.: 686491
lansm
DIESEL OG RAFMAGNSLYFTARAR AF ÖLLUM
STÆRÐUM OG STYRKLEIKA úrval aukahluta
HAFIÐ SAMBAND
VIÐ SÖLUMENN OKKAR
«Ss_________________________________
BÚVÉLAR Ármúla 3 Reykiavík S. 38 900
VERKTÆKNI • 13