Prentarinn - 01.11.2009, Síða 21

Breyttar áherslur
í prentnámi!
ÓLAFUR HLYNUR STEINGRÍMSSON
að var einhvern tíma á miðju sumri 1961 að ég ákvað að
taka mig á í lífinu, að verða 19 ára gamall, búinn að vera
á sjó á bátum við veiðar og í millilandasiglingum, stunda
verkamannavinnu og ýmislegt fleira sem til féll, og ég ákvað að
fara að læra einhverja iðn. Hugurinn stefndi á úrsmíði. Eg gekk
á milli úrsmiða og óskaði eftir að fá að komast í nám en engum
þeirra fannst ég vera líklegur til afreka. Hvað skyldi gerar Ég
ákvað að fara að vinna hjá náunga sem ég hafði kynnst þegar
ég vann aðstoðarmannsstörf í Stórholtsprenti sem staðsett var
í Skipholti 1 á 4. hæð (engin lyfta). Starfið þar fólst aðallega í
því að skera tímaritin sem þar voru prentuð og einnig að bera
pappír í rísum upp alla stigana.
Þessi náungi, sem heitir Heimir B. Jóhannsson og varð síðar
minn fyrsti meistari, réð mig í vinnu í prentsmiðju sem hann
hafði stofnað og hét Asrún. Loforð fylgdi með um að ég fengi
að komast á samning við að læra fagið. Mér leist mjög vel á
þetta starf sem var bæði fjölbreytt og skemmtilegt. Heimir var
stórhuga maður, gaf m.a. út nokkur tímarit, þar á meðal geysi-
vinsælt blað sem hét Sjón & saga. Þetta var merkilegt blað því
þarna komu að ég held í fyrsta sinn litprentaðar (fjórlita) kápur
á mánaðarlegu tímariti. Mikill uppgangur var í fyrirtækinu og
nóg að gera og því ákvað ég að skella mér í námið. Einhvern
veginn kom meistarinn þessu þannig fyrir þarna um haustið að
samningstíminn reiknaðist frá 1. mars og var ég því búinn með
sex mánuði af náminu þegar ég tók þessa ákvörðun!
Ekki var til nógu hraðvirk prentvél fyrir stórt format í Ás-
rúnu til að prenta blöðin og voru innsíðurnar því prentaðar í
öðrum prentsmiðjum. Man ég t.d. eftir Ingólfsprenti, og feðg-
unum Vilhjálmi og Jóhanni í Prentfelli í Skerjafirðinum. Þetta
er mér minnisstætt sökum þess að ég var stundum lánaður í
vinnu, í aðstoðarstörf í þessum smiðjum, þegar mikið var að
gera í þeim. I Ásrúnu var ekki mikið um aðra prentun en á
þessum blöðum sem eigandinn gaf út. Ég minnist þess að í
digulvél, Grafopress, sem er ekki ósvipuð Heidelberg-digulvél,
var allan tímann sem ég var þarna, ef mig misminnir ekki, verið
að prenta sama verkið, nótur fyrir verslun Silla & Valda, prent-
aðar á gulan 45 g afritapappír, númeraðar og rifgataðar. Oft
þurfti ég að telja upp að 100 til að halda þolinmæðinni við að
koma þessum pappír í gegnum vélina. Ekki man ég eftir fleiri
afrekum hjá mér í prentuninni, þó datt inn eitt og eitt bréfsefni
sem þurfti að prenta. Þá var ekki almennt til siðs að prenta á
umslög og eyðublaðanotkun var snöggtum minni.
Tímaritin komu út um það bil einu sinni í mánuði og vana-
lega rétt fyrir mánaðamót. Þá var nóg að gera við að dreifa blöð-
unum. Það var kærkomið að fá að keyra um borg og bý á bíl
forstjórans til að koma þessum blöðum í sjoppurnar og rukka
fyrir eldri blöðin. Ég var þó alltaf að handleika prentverk! Svona
gekk þetta, tíminn leið og allt í einu voru liðin tvö ár af samn-
ingnum og ég lítið
farinn að vinna við
prentvélar og ekk-
ert farinn að fara í
Iðnskólann, sem ég
hélt að væri partur
afnáminu. Éggekk
stíft eftir því að fá
að fara í 1. bekkinn
í skólanum haustið
’63. Meistarinn var
ekki samþykkur því enda annatími að fara í hönd. Skipst var
harkalega á skoðunum, sem endaði með því að ég hlýddi þegar
mér var sagt að ekki væri hægt að vera með svona fólk í vinnu
og að ég væri rekinn, og hætti ég því. Reyndar vissi ég þá að í
prentsmiðju sem hét Öskjur og prent vantaði mann sem gæti
prentað og meðhöndlað pappír. Ég fór og hitti eigendur prent-
smiðjunnar og í stuttu máli þá var ég ráðinn, þó svo að ég þyrfti
að byrja á því að taka tvo bekki í skólanum í röð og kæmi því
ekki til fastrar vinnu fyrr en um sex mánuðum eftir að ég réð
mig. Þarna hitti ég minn annan meistara, Magnús Guðnason,
sem yfirtók námssamninginn. Hann er mikill heiðursmaður og
góður leiðbeinandi, enda gaman að vinna með honum. Loksins
kynntist ég því hvað það var að vinna í prentsmiðju, margskonar
verk og krefjandi. En enginn veit sína ævina fyrr en öll er. Einn
daginn var okkur starfsfólkinu tilkynnt að prentsmiðjan Leiftur
hefði keypt fyrirtækið. Við Magnús fylgdum með í Leiftur eins
og vélarnar. Þar kláraði ég minn samning og tók sveinsprófið.
Sveinsprófið er mér alltaf minnisstætt sökum þess að sá sem sat
yfir mér í prófinu átti bústað austur í Miðdal. Hann stóð úti við
gluggann allan tfmann og horfði í austur og spurði þráfaldlega
hvað ég ætti mikið eftir. Prófdagurinn hitti nefnilega á fyrsta
sólríka laugardaginn að vori, þannig að blessuðum manninum
var vorkunn, enda held ég að hann hafi hjálpað mér í gegnum
prófið til að sleppa sem fyrst. Ég er sannfærður um að ég
hafði hvorki kunnáttu né getu til að klára mig sómasamlega
af þessu.
Fljótlega eftir þetta hætti ég hjá Gunnari Einarssyni í Leiftri,
ég fann mig aldrei þar þó svo að vinnustaðurinn væri ágætur.
Þar voru margir skemmtilegir karlar og ágætur forstjóri.
Ég vann um tíma við prentun í Bikarboxi, fyrirtæki sem fram-
leiddi pappabauka undir drykkjarvöru, ís og fleira. Þegar ég hafði
spurnir af því að sennilega vantaði mann í Odda sótti ég um og
fékk starfið, þ.e. í byrjun árs ’66. Þá áttaði ég mig á hve lítið ég
kunni í faginu. Það átti heldur betur eftir að lagast því þar var
minn þriðji meistari, Helgi Kristinn Jónsson, þó ekki væri hann
skráður sem slíkur. Hann kenndi mér öll „trixin" í faginu, hvað voru
gæði í prentun og hvernig átti að ná þeim fram. Mikill fagmaður
Greinarhöfundur á sínum yngri árum.
prentarinn www.fbm.is