Vísbending


Vísbending - 16.11.2009, Blaðsíða 1

Vísbending - 16.11.2009, Blaðsíða 1
1ÍSBENDING Vikurit um viðskipti og efnahagsmái 16. nóvember 2009 45. tölublað 27. árgangur ISSN 1021-8483 Lífeyrissjóðir rétta úr kútnum Þegar bankarnir hrundu í október 2008 hafði það áhrif á alla fjármagnseigendur og lífeyrissjóðir eru þar ekki undanskildir. Áfallið var ekki verra en svo að nú, ári síðar, eru þeir aftur að ná fyrri heildareign í krónum talið. Það segir þó ekki alla söguna því verðbólga hefur verið talsverð þannig að enn vantar nokkuð á að sjóðirnir hafi náð sama raunvirði og áður. Var áfalliö áfellisdómur? I öllu því umróti og umtali sem einkennt hefur þjóðfélagið eftir hrun, hafa margir beint spjótum sínum að lífeyrissjóðunum og sagt mikið tap þeirra sanna að þeim hafi verið illa stjórnað. Lífeyrissjóðir eru ekki undanþegnir gagnrýni fremur en aðrir, en flest bendir til þess að miðað við aðstæður hafi áfallið í raun og veru verið ótrúlega lítið. I meðfylgjandi töflu má sjá hvernig einstakir liðir efnahagsreikn- ingsins hafa breyst frá því í september í fyrra. Meginniðurstaðan er sú að innlend verðbréf hafa minnkað um 13% en erlendar Tafla: Eignir lífeyrissjóða í september 2008 og 2009 Sept Stpt Brtyt-kHlljtrótr kr. 2008 2009 ina Sjóður og bankainnst. 85 172 102% Útlán og verðbréfaeign 1.771 1.615 -9% Verðbr. með föstum tekjum 964 993 90 3% 58% Ríkissjóður isl. 57 Bæjar- og sveitarf 40 72 79% -58% 29% Innlánsstofnanir 148 62 433 Ýmis lánafyrirtæki 336 Fyrirtæki Sjóðfélagalán 189 130 -31% 156 173 11% Erlend skuldabréf 38 32 623 199 98 -15% Veröbr.meö breytil. tekjum 808 -23% -29% -45% Veröbréfasjóöir alls 281 Innlendir 177 Erlendir 103 101 315 -3% 6% Hlutabréfasjóðir alls 298 Innlendir 10 11 11% Erlondir 289 304 109 25 5% -52% -82% Hlutabréf alls Innlend 229 141 Erlend 87 85 -3% Afleiðusamningar nettó -96 -66 -32% 24% -2% -13% 1% Aðrar eignir nettó 11 14 Hrein eign til lífeyris 1.771 1.735 Þ.a. innlend verðbréf 1.254 1.094 521 Þ.a. eriend veröbréf 517 Heimild: sedlabanki.is, útreikningar Visbendingar. Mynd: Heildareignir lífeyrissjóðanna 1997-2009. Milljónir króna, verðlag 2009. 2.500.000 2.000.000 1.500.000 1.000.000 500.000 .£ .# .# jg> & j$> 4> & 9- o# •<*" <*" * •* <# ¦# f & <& & t Ks> j- # #¦ ¦$ f &J ó*- <? tfi n* *,<?> Jr é Heimild: sedlabanki.is, útreikningar Vísbendingar. eignir standa í stað í krónum talið. Hér er þó að ýmsu að hyggja. Iðgjöld lífeyrissjóða á einu ári eru um 100 milljarðar króna og meðalraun- ávöxtun sem reiknað er með í úttektum á lífeyrissjóðum er 3,5%. Að teknu tilliti til verðbólgu hefði ávöxtun því átt að vera 13-14% eða nærri 200 milljarðar. Lífeyrisgreiðslur úr sjóðunum eru nálægt 60 milljörðum króna. Miðað við þetta er tapið nálægt 250 milljörðum króna. Á myndinni má reyndar sjá að verðmætið fór hæst að núvirði í tæplega 2.150 milljarða króna. Miðað við þá tölu er tapið milli fjögur og fimmhundruð milljarðar króna að raunvirði. Það eru milli 18 og 25% af heildarverðmæti sjóðanna. Það er ekki fjarri þeim tölum sem nefndar voru strax eftir hrunið. I töflunni sést hvernig eignir hafa breyst. Bankainnstæður hafa tvöfaldast og eru nú um 10% af eignum sjóðanna. Vextir af þeim munu nú ekki gera meira en halda í við verðbólguna. Þegar litið er á aðra liði er rétt að hafa í huga að ekki er víst að tölurnar endurspegli alls staðar raunverulega stöðu því í einhverjum tilvikum færa lífeyrissjóðirnir afskriftir í milliuppgjörum í einu lagi en ekki inn á einstaka reikninga. Erlend verðbréf halda verðgildi sínu í krónum talið, en það gleymist oft að erlendis er líka kreppa. Það sem var nánast einstakt hér á landi var að skuldabréf bankanna urðu lítils virði, en þau eru allajafna talin kostur varfær- inna fjárfesta. Hlutabréfamarkaðurinn hrundi líka. Enginn efast um það nú að hlutabréf í íslenskum fyrirtækjum, einkum bönkum og eignarhaldsfélögum, voru allt of hátt skráð, enda blasti það við að ávöxtun upp á tugi prósenta ár eftir ár gat ekki staðist. Á árunum fyrir 2008 hafði innlendur hlutabréfamarkaður smám saman orðið einsleitari. Nær öll sjávarútvegsfyrirtæki hurfu af markaði, svo dæmi sé tekið. Verkefnið næstu árin er að byggja fjölbreyttan hlutabréfamarkað upp að nýju. I Noregi, Svíþjóð og Kanada var ávöxtun lífeyrissjóða í fyrra neikvæð um 23-28%. Því er ekki hægt að segja að slök afkoma íslensku sjóðanna í kreppunni skeri sig úr. 19 1 Lífeyrissjóðir urðu fyrir miklu tapi við hrunið. Bæði hérlendis og ytra. Myntráð er einn kostur ef tengja á krónuna við erlenda mynt. Því miður er það svo að íslenskar lausnir magna íslensk vandamál. VISBENDING 45. TBL. 2009

x

Vísbending

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísbending
https://timarit.is/publication/281

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.