Baldur - 23.12.1953, Blaðsíða 6

6
B A L D U R
RAFN GESTSSON:
Hei
Ein af borgum þeim, er við
íslendingarnir heimsóttum í ferð
okkar um Sovétríkin í nóvember
s.l. var Sverdlovsk í Síberíu.
Mánudaginn 6. nóv. vöknuðum
við kl. 7,30. Eftir að hafa borðað
morgunverð, var lagt af stað í
bifreið áleiðis til flugvallarins,
sem er skammt fyrir utan
Moskvu. Vegurinn til flugvallar-
ins er malbikaður og mjög breið-
ur. Meðfram honum er víða skóg-
ur, og sumstaðar er nýlega búið
að gróðursetja þar trjáplöntur. Á
leið okkar sjáum við allvíða snotra
sumarbústaði. Eftir tæpan klukku-
tíma komum við á flugvöllinn. Á
flugvellinum er mjög mikið af
farþegaflugvélum, enda er mikið
ferðast með flugvélum í Ráð-
stjórnarríkjunum. Til Kákasus
fara að jafnaði frá þessum flug-
velli 25 flugvélar daglega. Klukk-
an 9,30 var lagt af stað áleiðis til
Sverdlovsk. Þá var klukkan heima
á íslandi 5,30 að morgni. Við
flugum í hérum bil 2000 feta hæð
og skyggni var sæmilegt. Við get-
um alltaf fylgst með því hve hátt
við fljúgum, því hæðarmælir er í
farþegaklefanum. Flugvélin tekur
18 farþega og er mjög rúmgóð.
Er ég hafði komið mér þægilega
fyrir, fór ég að virða fyrir mér
farþegana. Hér voru saman komn-
ir menn af þrem þjóðernum, ís-
lendingar, Rússar og Englending-
ar. 1 þeim rússnesku flugvélum,
er við ferðuðumst með, voru far-
þegar auk okkar af þessum þjóð-
ernum: Bandarískir, enskir,
finnskir, sænskir og rússneskir.
Klukkan 11,15 var lent á flug-
vellinum í Kazan. Hér kvöddu
ensku kaupsýslumennirnir okkur.
Við dvöldum hér í hálfa klst., en
á þeim tíma skoðuðum við flug-
vallarhótelið.
Næsti áfangastaður okkar var
iðnaðarborgin Sverdlovsk. Þangað
komum við kl. 2,30. Á flugvellin-
um tók á móti okkur nefnd ungra
manna og kvenna, sem bauð okk-
ur hjartanlega velkomin. Síðan
var ekið í bílum inn í borgina og
að gistihúsi því er við bjuggum í.
Borgin Sverdlovsk liggur í skarði,
sem myndast í Úralfjöllin. íbúar
borgarinnar eru 7—8 hundruð
þúsund. Aðal atvinnuvegur borg-
arbúa er iðnaður. Fyrir 20 árum
var engin þungaiðnaður í borg-
inni. Sverdlovsk er mjög fögur
borg, mikið um stórbyggingar og
ný borgarhverfi. Ennfremur eru
margar nýbyggingar í smíðum
bæði íbúðarhús og opinberar bygg-
ingar. Hvarvetna blöstu við manni
hinir stóru byggingakranar, sem
bera vott um að mikið sé byggt.
Götur borgarinnar eru malbikað-
msókn til Síberíu.
ar. Allur snjór er hreinsaður og
fluttur burt jafnóðum. Víða um
borgina eru miklir og fagrir trjá-
garðar og einnig hefur trjám ver-
ið plantað meðfram götum. Fyrsta
kvöldið, sem við dvöldum í Sverd-
lovsk var okkur boðið í leikhús.
Blandaður kór, 42 manna (30
stúlkur og 12 karlmenn) söng
þjóðlög frá Ural, Póllandi o. fl.
Kór þessi var nýkominn heim úr
söngför um Evrópu. Hann hlaut
2. verðlaun fyrir þjóðlagasöng á
Búkarestmótinu s.l. sumar. Þetta
var fyrsta söngskemmtun hans
eftir heimkomuna. Að afloknum
söngnum höfðum við tal af söngv-
urunum. Þar bar margt á góma.
Spurðu þeir mikið um ísland og
tóúlistarlíf á íslandi. Sagði ég
þeim t.d. að í okkar litla bæ, Isa-
firði, væri starfandi tónlistaskóli,
karlakór og blandaður kór. Að
endingu báðu þeir að heilsa ís-
lendingum og sérstaklega íslenzku
söngfólki. Ég skila þessari kveðju
hér með.
Einn daginn heimsóttum við
Úralverksmiðjurnar og ýmsar
stofnanir er þeim tilheyra, svo
sem barnaheimili, verkamanna-
klúbb, verkamannabústaði, telpu-
skóla o.fl. Úralverksmiðjurnar
voru byggðar fyrir 20 árum. Þar
vinna nú um 15 þús. manns.
Skammt frá verksmiðjunum hef-
ur risið upp ný byggð af íbúðar-
húsum, skólum, barnaheimilum og
fleiri byggingum. Á stríðsárunum
framleiddu verksmiðjurnar aðal-
lega skriðdreka, nú framleiða þær
ýmsar vélar til friðsamlegra not-
kunar, svo sem hinar risastóru
mokstursvélar og ýmsar vélar og
hluti í sementsverksmiðjur o.fl.
Við sáum t.d., ásamt fleiru, milli-
stærð af þessum mokstursvélum
og vóg hún 1100 tonn. Kraftarm-
ar vélarinnar eru 75 metrar og
kjaftfylli þeirra er alltaf 14 ten-
ismetrar. Til að knýja slíka vél
þarf 6000 kw. raforku.
Við áttum tal við nokkra verka-
menn og verkakonur í verksmiðj-
unni. Laun manna eru mjög mis-
munandi í Ráðstjórnarríkjunum
og ákvarðast af mörgum þáttum,
t.d. iðnmenntun, starfsaldri manna,
hvað vandasöm störfin eru og hve
erfið þau eru. Þannig eru t.d.
námumenn í hæsta launaflokki.
Aldrei er lengur unnið daglega en
8 klukkustundir og í sumum iðn-
greinum skemur. Allir menn fá
sumarfrí á fullu kaupi og er það
minnst hálfur mánuður og hjá
sumum meira. Þeir sem búnir eru
að vinna lengi fá lengra sumar-
frí. Við töluðum við ógifta konu,
sem hafði dóttir sína á framfæri.
Hún vinnur ekki í ákvæðisvinnu.
Hún hefur 900 rúblur í kaup á
mánuði. Auk þess fær hún úr
tryggingunum 250 rúblur á mán-
uði með dóttur sinni. Hún borgar
40—50 rúblur á mánuði í húsa-
leigu fyrir sig og dóttur sína.
Hún sagðist komast vel af með
þetta kaup. Einnig áttum við tal
við tvo járnsmiði. Þeir vinna báð-
ir í ákvæðisvinnu. Annar hefur
að meðaltali 2500 rúblur á mán.,
en hinn 3500.
Þegar rætt er um launakjör í
Ráðstjórnarríkjunum má ekki
gleyma því að tryggingakerfið er
mjög fullkomið. Það mun láta
nærri, að menn fái í gegnum
tryggingarnar ýmsa aðstoð, sem
nemur y3 hl. greiddra launa í
rúblum. Eftirlaun fá menn í sum-
um starfsgreinum þegar þeir eru
fimmtugir, eða hafa unnið í 25
ár, og í öðrum sextugir. Allir fá
full eftirlaun hvort sem þeir halda
áfram að vinna eða ekki. Eftir-
laun eru 50-—60% af launum síð-
asta starfsársins, eða af meðal-
launum 5 síðustu ára, ef við-
komandi hefur farið í vinnu, sem
er lægra launuð. Allt verkafólk
hefur frí vinnuföt.
Við áttum kost á að sjá jarð-
fræðisafn námuháskólans í Sverd-
lovsk og var það mjög fróðlegt. I
þessu safni eru samankomin sýn-
ishorn af öllum hinum gífurlegu
auðæfum Úralfjalla. í Úralfjöll-
um eru svo til allir þekktir málm-
ar, allt frá kolum og járni upp í
silfur, gull og platínu. 1 þessu
safni sáum við einnig hauskúpur,
horn og bein af mammútum, sem
lifðu á ísöldinni. Leiðsögumaður
okkar sagði, að fyrir nokkrum
mánuðum hefðu verkamenn verið
að grafa fyrir húsgrunni skammt
frá Sverdlovsk. Fundu þeir þá
horn af mammútum, og eru þau
nú varðveitt í þessu safni. Einn
daginn, ákváðum við að skoða
eina af Æskulýðshöllunum í Sverd-
lovsk, þó að við værum reyndar
búnir kynnast slíkum stöðum
áður. Hús það, sem nú er æsku-
lýðshöll átti gullnámueigandi á
keisaratímabilinu. Þessi æskulýðs-
höll tók til starfa 1937. Hingað
koma börn í frítímum sínum og
skemmta sér við ýmsa tómstunda-
iðju, undir leiðsögn fullorðinna
manna. Þau smíða t.d. allskonar
módel af flugvélum, jámbrautum,
skipum o.fl., æfa söng, dansa,
sauma, tefla, spila á hljóðfæri,
hlusta á æfintýri, fara í bíó o.s.
frv. Börnin hafa mjög mikinn
áhuga fyrir að skemmta sjálf og
einnig að hlusta á æfintýri. Þessa
áhugahringi sækja um 4000 börn.
I Sverdlovsk var ég fyrst var við
að jólin voru skammt undan. 1
stórum sal í þessari æskulýðshöll
voru brosandi börn að undirbúa
jólatréshátíð. Það var verið að
koma fyrir stóru jólatré. Börnin
í Ráðstjórnarríkjunum bíða með
óþreyju eftir jólunum, líkt og
okkar börn. Þau ganga í kringum
jólatréð og syngja jólasálma.
Jólasveinninn kemur í heimsókn
og færir bömunum sælgæti og
gengur í kringum jólatréð með
þeim. 1 Ráðstjórnarríkjunum em
jólin hátíð barnanna, eins og hjá
okkur. Jólahátíðin stendur yf-
ir í hálfan mánuð. Á síðustu jól-
um sóttu jólahátíð í þessari æsku-
lýðshöll 40—50 þús. börn. Við
kveðjum börnin og óskum þeim
gleðilegra jóla.
í Ráðstjórnarríkjunum er gert
mikið fyrir bömin. Það sannfærð-
ist maður um eftir að hafa skoð-
að æskulýðshallir þeirra. Ég færði
þetta einu sinni í tal við kunn-
ingja minn, Petcov, frá Lenin-
grad. Hann sagði: „Við gerum
aldrei of mikið fyrir börnin. Börn-
in eiga að erfa landið okkar. Við
viljum gera þau að eins nýtum
þjóðfélagsþegnum og okkur er
unnt. Haldist friður í heiminum,
sem við vonum, þarf æskulýður
Ráðstjórnarríkjanna engu að
kvíða".
Föstudaginn 20. október lögðum
við af stað með flugvél áleiðis
til Moskvu. Eftir að hafa dvalið
í þessari borg, kynnst lífskjörum
fólksins, skoðað verksmiðjur, há-
skóla, verkamannabústaði, barna-
skóla, æskulýðshöll og margt
fleira, getur engum dulist að
Sverdlovsk er iðnaðar- og mennta-
borg. Þannig kveð ég Sverdlovsk,
og með ósk um bjarta framtíð og
frið á jörðu.
FORSIÐUMYNDIN.
Myndin á forsíðu er teiknuð
af svissneskum Jesúita-presti,
Alexander Baumgartner, sem
ferðaðist um Island 1883, og
tekin úrí erðasögu hans: ís-
land og Færeyjar.
1 4. og 5. tbl. Baldurs 1948
birtist kafli úr þessari bók, þar
sem sagt er frá komu höfundar
til lsafjarðar.