Feykir - 17.01.1996, Blaðsíða 4

4FEYKIR 2/1996
Gamlar kvöldvökur
fyrir tréskurðarjárn og pensil
Á kvöldin, einkum að haust-
lagi, sést stöku sinnum í Möóru-
dal maður með þykka bók í
höndum og lukt í enni og mjak-
aðist fótgangandi yfir sölnaóa
möðruvelli, niðursokkinn í lest-
ur. Og luktarlampinn sveiflast af
síðunum niður í jarðdimmuna,
og sumir telja sig hafa séö orð
hrökkva af bókarsíðunum og
falla í moldarflag - en fátt vex af
haustsáningu. Þennan lesandi
mann er ekki hægt að nálgast,
hann er sífellt jafnlangt undan,
sama hvemig farið er að honum.
Og myrkrið í Möðrudal er hon-
um skjól; aóeins grannur geisl-
inn sást falla á draumfölt andlit
og hvítar bókarsíður. Mönnum
ber ekki saman þegar þeir lýsa
andlitinu, enda hefur enginn séð
hann nema rétt í svip. Sumir
kalla hann Möórudalsengillinn,
en aðrir efast um að það sé vel til
fundið og benda á að fötin eru
húmdökk og alveg óvíst um
helgi ritsins.
Það er ekki svo langt síðan
menn fóru að sjá þennan mann -
ef hann er maóur. Hann fór að
koma inn í ljósakeilur bíla sem
voru á ferð gegnum Möðrudal-
inn, augnablik, altekinn af bók-
inni, og svo var hann horfinn.
Þannig vill til að vinur minn
einn var meðal þeirra íyrstu sem
sáu hann. Fjölskyldan á leið
austur á Norðfjörð og áliðið
kvölds, þau yrðu ekki komin
þangað fyrr en um nóttina. Ljós í
Möómdalskirkjunni, eins og þar
ætti að verða næturmessa.
Skammt fyrir austan byggðina
kom hann í ljósgeisla bílsins.
Hann virtist stefha á kiricjuna.
„Pabbi, pabbi, sjáðu mann-
inn!“ kallaói fimm ára gömul
dóttir hans upp yfir sig, hún
hafði losað af sér öryggisbeltið
og hékk milli ffamsætanna.
)rJá, ég sé hann, farðu í sætið
þitt stelpa," hafði hann sagt, og
látið sem ekkert væri, en í raun
brá honum svo mikið við þetta
að hann var rétt búinn að keyra
útaf í lausamölinni og konan
hans jesúsaöi sig hástöfum í þrí-
gang, og taldi sig þó trúlausa
konu, áður en afturhjólin spól-
uðu sig tryggilega inn á veginn
aftur. A meðan höfðu ljósin rás-
að yfir gróðurlitla sléttuna, en
þar var ekkert sjáanlegt. Þegar
hann var seinna spurður um
hvað honum hefði bmgðið mest
við í fari þessa manns, svaraði
hann hiklaust að það væri þetta
með bókina, hann væri svo
óvanur að sjá menn með bók að
næturlagi í auðnarlegum dal, og
þá hefði hann vitað að þetta væri
ekki einn af okkur. Þá var hann
spurður hvemig hann skilgreindi
„einn af okkuri', en hann svaraði
því ekki, enda af bændaættum
og blessunarlega lítið fyrir skil-
greiningar.
Síðan hafa margir séð hann.
Svo virðist sem eftir á leiki flest-
um forvitni á að vita hvað mað-
urinn sé að lesa, með þessa lukt í
enni. Margir álíta að þetta sé
Heilög Ritning, aðrir em sem
fyrr segir vantrúaðir á það og
nefna frekar Þjóðsögur Jóns
Amasonar.
„Og hvaða bindi af þeim?“
spyrja þá biblíufylgjendur heldur
meinlega. Enn aðrir nefna
Heimsljós eða Fjallkirkjuna, en
þá taka ritningarmenn og þjóð-
sagnafólk höndum saman og
fullyróa að svona maður, hver
sem hann nú er, lesi ekki nú-
tímabókmenntir.
„Það væri þá helst Sálmurinn
um blómið,“ segir þetta fólk og
hristir höfuðið.
Eldri menn segja að nú sé
hlutunum illa aftur farið, að
„svona menn“ séu famir að lesa
bækur.
I fyrrahaust var ég einn á ferð
gegnum Möðmdal að kvöldlagi,
komið í lok september, og ég
ætlaði að dveljast nokkra daga á
Egilsstöðum. Aftur var ljós í
kirkjunni, ég stöðvaði bílinn og
drap á honum, gekk sem
snöggvast að guðshúsinu og leit
inn um gluggann, á Jesús sem
enn var að halda Fjallræðuna og
einmitt að fara að segja „sælir
em einfaldiri', en þá byrjar hann
að renna niður fagurgræna
brekkuna. Það var nöpur gola og
ég flýtti mér aftur inn í bílinn og
setti miðstöðina á fúllt. fægar ég
hafði ekið spölkom inn í dal-
myrlcrið, kom hann skyndilega
inn í birtusvið ljósanna. Hann
var með bókina, en mér fannst
vera þreytusvipur á honum, og
göngulagið ekki eins svífandi og
ég hef heyrt lýst. Eg beit á jaxl-
inn og hélt fast í stýrið, enda
vissi ég svo sem að ekkert var að
óttast. Samt var ég hálfsmeykur
um að hann mundi ætla að flytja
mér einhver skilaboð, jafhvel þó
hann væri sendiboði úr ljósinu
handan myrkursins. Hann hvarf
jafh snögglega og hann kom og
ég ók áffam.
En svo fór ég aö finna fyrir
nærvem í bílnum. Einhver sat í
aftursætinu og fletti í bók. Það
skrjáfaöi í síðunum á allt annan
hátt en í síðum jarðneskra bóka.
Eg leit í baksýnisspegilinn og
kipraði augun jjegar hann leit upp
á móti og luktargeislamir af enni
hans blinduöu mig í speglinum.
Hann fylgdi mér þögull nióur
á Jökuldal og las alla leiðina. Ég
ók hægt, tók þann kost að láta
sem ég væri einn í bílnum,
blístraði lög úr útvarpinu og
þvældi eitthvað við sjálfan mig.
En þegar hann var farinn, sá ég
hálfvegis eftir að hafa ekki spurt
hann hvað hann væri að lesa. Að
hinu leytinu var ég þó feginn aö
hafa stillt mig um það.
Síðan hef ég ekki farió um
Möðrudal.
Gyrðir á unglingsárum sínum á Króknum, íhugull í göngu-
túr á Borgarsandi.
Gyrðir í fremstu röð
Gyröir Elíasson ffá Sauöárkróki hefur á síðari árum skip-
aó sér á bekk fremstu skálda og rithöfúnda hér á landi. Þaó
er ekki aóeins aó Gyrðir njóti álits vegna snilldar sinnar við
skáldskapinn heldur þykir meóferö hans á íslensku máli
meó miklum ágætum og hefur hann hlotið sérstaka viður-
kenningu lyrir þann eiginleika sinn. Nú um áramótin hlaut
Gyróir verólaun úr rithöfúndasjóði Ríkisútvaipsins, en það
hefiir þótt um tíóina talsverð viðurkenning aó njóta þeirrar
úthlutunar.
Gyróir er reyndar fæddur í Reykjavík 1961, en flutti meó
foreldrum sínum tíl Sauðárkróks tveim árum síóar og bjó
síóan á Króknum í 20 ár. Síðustu árin hefur Gyróir að mestu
búið á Akranesi og stundaó sín ritstörf þar. Hann hefiir notíó
starfslauna síðustu 11 árin og á þeim tíma getað helgað sig
ritstörfunum einvörðungu. Skáldverk eftir Gyrói hafa komió
út nánast öll þessi ár. Síóasta bókin kom út núna fyrir jólin.
Kvöld í ljóstuminum heitir hún og geymir 22 stuttar sögur,
eins og Gyrðir kýs að kalla þær. Hér birtist meó góófúslegu
leyft Gyróis ein þessara sagna, en hún er skrifuð út ffá mynd
sem Sigurlaugur bróóir hans gerði.
Vill virkja Jökulsárnar og stofna fyrirtæki er
veiti Skagfirðingum og Siglfirðingum vinnu
A fundinum með Finni Ing-
ólfssyni iðnaðarráðheira á Sauð-
árkróki varpaði Sverrir Sveinsson
veitustjóri á Siglufirði fram þeirri
íyrirspum til ráðherrans, hvort að
hugsanlegt væri að RARIK fengi
að virkja og þá kannski í sam-
vinnu við aðra aðila, td. Rafveitu
Sauðárkróks. Sverrir sagðist lengi
hafa hugsað til virkjunar Jök-
ulsánna í Skagafirði og mögu-
leika í framhaldi af því til upp-
setningar meðalstórs fyrirtækis,
sem skapaði bæði Skagfirðingum
og Siglfirðingum atvinnu. Tilval-
in staðsetning þess væri að sínu
mati á Straumnesinu yst í Sléttu-
hlíð. Þar væri líka heita vatnið á
Reykjarhóli innan seilingar og
nóg vatn úr Stafánni. Þá væri að-
staða til hafnargerðar góð við
Straumnesið. Ráðherrann sagði t
svari sínu að raforkumálin í heild
sinni væru í endurskoöun.
Sverrir lagði í máli sínu
áherslu á mikilvægi þess að ráða
yfir nægri raforku. í því sambandi
minntist hann þess að þegar Sigl-
firðingar fengu danskan ráðgjafa
til að vinna fyrir sig að könnun
ýmissa möguleika að verkefnum í
atvinnumálum fyrir nokkrum
árum, að þá kom fyrirspum frá
aðila um kaup á 800 kw af raf-
orku vegna uppsetningar fyrir-
tækis á Siglufirði. „Því miður
hafði Rafveita Siglufjarðar ekki
jressa raforku aflögu þrátt fyrir að
á jressum tíma væri búið að virkja
neðra svæðið við Skeiðsfoss. Ég
hef grun um að þetta fyrirtæki
hafí verið það sama og Alpan,
fyrirtæki sem hefur verið talsvert
í fféttum og var sett niður á Eyr-
arbakka. Framleiðsla sem byggir
á mótun úr áli, pottar, pönnur o.fl.
Ég tel einmitt talsveröa mögu-
leika fólgna í úrvinnslu á áli hér á
landi“, sagði Sverrir Sveinsson á
fundinum með iðnaóarráóherra
fyrir helgina.
„Nýlega bárust fréttir af há-
hitasvæði í Brennisteinsfjöllum
rétt hjá Reykjavík, þar sem talið
er aó virkja megi um 100 mw til
raforkuvinnslu. Mikil umræða
hefur verið um virkjunarkosti
noróan Vatnajökuls og er unnið
að umhverfisathugun á hinum
ýmsu valkostum. I riti iðnarráóu-
neytisins Innlendar orkulindir til
vinnslu raforku sem út kom 1994
er sagt frá ýmsum kostum virkj-
ana bæði vatnsafli og jaróhita. Þar
er sagt m.a. frá virkjun Jök-
ulsánna í Skagafirði við Villinga-
nes um 100 mw og orkufram-
leiðsla 570 gwst á ári.
Ég nefni þennan möguleika
sem hagstæða stæró virkjunar
sem Rafmagnsveitur ríkisins
gætu tekist á við ef það yrði raun-
in að Landsvirkjun yrði skipt upp
á milli eigenda. Orkukaup Raf-
magnsveitnanna eru um 150 mw
og milli 800-900 gwsL á ári, fyrir-
tækið fengi allt aðra samnings-
stöðu um þá viðbótarorku sem
það keypti af öðrum ef eigin
orkuframleiðsla væri orðin 70%
Sverrir Sveinsson.
af heildamotkuninni.
Ef ráðist yrði í þessa fram-
kvæmd væri hún dæmi jress að
stjómvöld ætluðu að beita sér fyrir
uppbyggingu á landsbyggðinni
með þeim væntingum sem því
fylgir. Þeir kostir sem kæmu á eftir
væru að Skagafjörður væri orðinn
fýsilegur til staðsetningar meðal-
stórs fyrirtækis sem notaði raforku
að verulegu marici til sinnar ffam-
leiðslu“, segir Sverrir Sveinsson.