Alþýðublaðið - 16.12.1919, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 16.12.1919, Blaðsíða 1
ublaði O-efiÖ tit: aí ,Alþýduilo]£l£iHim. 1919 Þriðjudaginn 16. desember 42. tölubl. ]aJnaSarma8iir skrlfsr um jajnaðarmeuskii. i. Morgunblaðið þykist hafa him- inn höndum tekinn, er- þab heflr dottið yfir grein eftir þýzka þjóð- félagsfræðinginn og stjórnmála- manninn Eduard Bernstein. Grein- in er samkvæmt því, sem Mgbl. segir, sérstaklega ætluð þýzkum , jafnaðarmönnum (socialistum) til umhugsunar og eftiibreytni. Enn- fremur segir blaðið, að hún hafi þótt svo réttmæt og sanngjörn, að hún hafi verið þýdd á dönsku (já, eru það nú meðmæli!) — — —„og á yfir höfuð heima allstað- ar þar sem jafnaðarmenska gerir vart vib sig". Öll meðferð Mgbls. lýsir svo eymdarlegum þekkingar- skorti, hvað snertir socialismann, að mér þykir rétt að athuga hana hór, svo heimska þýðandans verði nokkurn vegin leiðrótt. Þá er fyrst að fræða lesendur og jafnframt Mgbl. á því, hvér „þýzki jafnaðarmaðurinn og lýð- veldissinninn E. Bernstein" sé, Því eftír meðferð blaðsins, virðist hann vera einhver „authoriserað- ur" útskýrandi rita Karl Marx. Kit Karl Marx hafa hingað til ekki þurft skýringa við, þau hafa verið svo Ijós, að eg, sem ekki er mikill þýzkumaður, hefi getað komist nær klaklaust gegnum að- alrit hans, sem eg hefi hér,1) en árásum hafa kenn.ingar hans vit- anlega sætt, og m. a. frá-E. Bern- stein, sem þykir kræfur stjórnfræð- ingur, þótt engum hafi dottið í hug aS jafna honum viÖ Marx, höfund og föður hins vísindalega Socialisma. Berastein er aðeins málsvari nýrra keuninga, sem srnátt og siháit hfcfa fjarlægst höfuðkjarna sociajismáhsj gagn- !) Karl Marx; Das Kaj ital,. Kritik des politisohea Oeisonomi I—111. rýninguna á þjóðfélagsskipun peirri, sem nú rikir. Það, sem mér einkum finst auðkenna grein þessa,- er tvent, o: þekkingarleysi þýðandans á fræðiorðum höfundarins og mis- skilningur á kenningum Marx um hið sögulega „hlutverk auðmagns- ins". Eg hefi ekki séð grein þá, sem hór ræðir um, en eg þykist vita, ab hún sé rangt þýdd, annaðhvort af þýðanda Mgblaðsins, eða af því hinu danska blaði, sem hann hefir vizku sína ur. Enginn maður með snefil af viti á þjóðfélagsmálum, myndi rugla saman hugtökunum „kapital" pg „kapitalismus", allra sízt viðurkendur vísindamaður, sem Bernstein. Það er rétt kenn- ing, sem kemur fram í greininni og alment viðurkent, ab k a p i- t a 1, sem má þýða a u ð m a g n, ó: hin sameinuðu verðmæti vinn- unnar, sé ekki skablegt verka- mönnum, enda mUn enginn social- isti, eins og blaðið heldur, halda öðru fram, meban nokkur vinna, sem er höfubundirstaba aubmagns- ins, er til. Auðmagnið (kapital) er eins og Marx hefir réttilega tekið fram, samþjöppuð „krystaliseruð" vinna og verbur því aldrei burtu kipt. En hringrás (cirkulations- proces) þess hefir hann gagnrýnt réttilega í bók sinni „Das Kapital", og hún getur orbið og bx skað- leg, ekki aðeins verkamönnum, heldur og öllu þjóðfélaginu, en hin dauða undirstaða, auðmagnið (verð- gildi vinnunnar) getur ekki haft nein áhrif. Svo víkur höfundur (eða réttar sagt þýðandinn) ab því, er hann segir hið þýðingarmesta í kenn- ingum Marx, sem só það, að hann hafi sýnt glögglega „ekki abeins hættu þá, sem stafi af yfirgangi auðvaldsins,1) heldur miklu frem- ur sýni íram á, hve stórkostlegan þátt þab á í þroska og vexti þjób- félagsins5 alment, og þó einkum 1) Leturbreyting bér. hvað snertir verkalýðinn". Hér kemur önnur höfuðvillan, sem er sprottin af beinu þekkingarleysi. „Kapitalismus" er á íslenzku veDJulegast nefnt auðvald og það hefir engan þátt átt „positivan" í þroskun verkalýðsins. Marx og allir aðrir socialistar rábast á auð- valdib en hafa sízt lofsungið þab eins og lítur út ab Bernstein geri eftir greininni í Mgbl. Pessi villa stendur í nánu sambandi vib þab, sem minst er á sögulegt hlutverk aubmagnsins. Eg verb ab víkja örfáum orbum að kenningum Marx í þessu efni, til að lesendur fái skilið hvab eg á vib. Marx kennir þab, ab þjóbfélagib sé breytingum undirorpib og völdin á öllum svið- um fari niður á vib, þar til þau lendi ab síbustu hjá þeim, sem hann nefnir öreiga (Proletar). Þá séu þau komin á þab stig, aS stéttum verði útrýmt. Öreigar eru allir þeir, sem lifa á því aS selja vinnu sína öðrum og þeir eru nú orðnir leiksoppar aubvaldsins, en til þeirra beindi hann hinu fræga ávarpi: „Mættu hinar ríkjandi stéttir skjálfa fyrir hinni kom- munistisku .byltingu öreiganna. Öreigarnir hafa engu öbru ab tapa, en fjötrum sínum, en veröldina ab vinna. Öreigar í öllum löndum, sameinist"!1) Öreiguöum fer fjölg- andi, þab er stabreynd og einung- is fyrir vöxt aubvaldsins, sem all- ir munu vera ásáttir um aS sé skiljanlegt. Vólaibnabur sá, sem hleypt hefir krafti í aubvaldib ger- ir hinn mannlega vinnukraft óþarf- an og eykur þahnig atvinnuleysib. Ibnabarmaburinn getur ekki stab- ist hina ódýrari framleiðslu verk- smiðjanna. Hugsum okkur t. d. skóiðnað. Pyrir nokkrum tugum ára voru alliir skór búnir til af skósmibum. Duglegir iðnaðarmenn sátu á vinnustofum sínum og saumubu allan skófatnað. Svo kemur vélaiðnaðurinn til sögunn- 1) Marx e Engels: Das kommuniS" tisohe MaiaifeBt.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.