Morgunblaðið - 19.06.2019, Page 11

Fiskveiðiþjóðir stóðu frammi fyrir
flóknu vandamáli þegar fór að bera
á ofveiði á bláuggatúnfiski. Það sem
gerði erfitt að koma á sjálfbærum
veiðum er að bláuggatúnfiskurinn
breiðir úr sér um hálfan hnöttinn.
Bara sá hluti stofnsins sem heldur
sig í Miðjarðarhafi og Norður-
Atlantshafi er nú nýttur af um 28
þjóðum, og gætu verið enn fleiri.
„Bláuggatúnfiskur er líka mikils
virði og með hæsta kílóverð af öllum
fisktegundum. Eru t.d. fræg dæmin
af því þegar haldin eru túnfisk-
uppboð á markaðinum í Tókýó í
byrjun hvers árs og túnfiskar slegn-
ir fyrir metverð – nú síðast á þessu
ári seldist einn fiskur fyrir jafnvirði
3,1 milljónar bandaríkjadala,“ segir
Trond Bjørndal, prófessor og hag-
fræðingur hjá SNF; rannsókna-
stofnun Norska hagfræði- og við-
skiptaháskólans í Bergen.
Bjørndal var fyrirlesari á ráð-
stefnu sem RNH og félagsvísinda-
svið HÍ efndu til á föstudag til heið-
urs Ragnari Árnasyni, prófessor í
fiskihagfræði.
Tilheyrir 50 þjóðum
Hann segir hrygningarsvæði þess
bláuggatúnfisks sem lifir í Atlants-
hafi vera í Miðjarðarhafinu og Kar-
íbahafinu en þaðan ferðist fiskurinn
vítt og breitt um Atlantshafið, m.a.
suður með ströndum Afríku, yfir til
Norður- og Suður-Ameríku, og upp
eftir Norður-Atlantshafi, suður af
Íslandi og allt upp að nyrsta odda
Noregs. „Allt í allt hafa um 50 þjóðir
stundað veiðar úr Atlantshafs-
stofninum í gegnum tíðina og gerir
útbreiðsla stofnsins allar samræmd-
ar aðgerðir mjög vandasamar.“
Á sjöunda áratugnum var greini-
lega komið í óefni og óttuðust marg-
ir að túnfiskstofninn væri að hruni
kominn. Hvarf túnfiskurinn t.d. úr
Norður-Atlantshafi og sýndi sig
ekki aftur í nærri hálfa öld. Gripið
var til þess ráðs að setja nýja stofn-
un á laggirnar árið 1966; Alþjóðaráð
um verndun túnfiskstofna í Atlants-
hafi (e. Internatoinal Commission
for the Conservation of Atlantic Tu-
nas, ICCAT) og á þeim vettvangi
hófust samræmdar aðgerðir til að
takmarka veiðar og koma á kvóta-
kerfi.
Þó stigin hafi verið skref í rétta
átt varð fljótlega ljóst að starf IC-
CAT var ekki að skila tilætluðum
árangri. Bjørndal segir að bæði hafi
kvótakerfið ekki verið mjög skil-
virkt og veitt of mikið svigrúm til að
veiða langt umfram kvóta, og eins
hafi ólöglegar veiðar haldið áfram
að vera vandamál.
Var því gengið enn lengra árið
2007 með mun strangari reglum,
miklum niðurskurði á kvóta, algjöru
banni við veiðum á ungum túnfiski,
og öflugu eftirliti. „Eru eftirlits-
menn að störfum um borð í sumum
skipum og myndavélaeftirlitskerfi í
öðrum til að gæta þess að reglunum
sé fylgt,“ útskýrir Björndal.
Ættu Íslendingar að
veiða túnfisk?
Nú virðist bláuggatúnfiskurinn
vera að ná sér aftur á strik og mæl-
ingar benda til að Austur-Atlants-
hafsstofninn fari stækkandi. „Þó
bláuggatúnfiskur sé stór skepna þá
vex hann tiltölulega hratt og er um
fimm ár að ná fullri stærð,“ segir
Bjørndal og bætir við að sveiflur í
hafstraumum í Norður-Atlantshafi
kunni að hafa sitt að segja um að
bláuggatúnfiskur tók að veiðast aft-
ur í íslenskri og norskri lögsögu.
„Haldi þróunin áfram í þessa veru
gæti Norður-Atlantshafið orðið
mikilvægasta veiðisvæði bláugga-
túnfisks, líkt og var raunin á 6. ára-
tugnum.“
Bjørndal telur enn nokkuð langt í
að túnfiskstofninn nái hagkvæmustu
stærð á ný, en eftir því sem stofninn
stækkar ætti túnfiskur að veiðast
oftar umhverfis Ísland. Blasir þá við
að spyrja, hvort íslenskar útgerðir
ættu að fara að setja sig í stellingar
fyrir skipulagðar veiðar á túnfiski, í
samráði við ICCAT. „Túnfiskurinn
syndir um hafið í torfum og hægt að
ná miklum afla um borð ef tekst að
ná torfunni. En þó svo að kílóverðið
geti verið hátt er ekki sjálfgefið að
veiðarnar verði mjög arðbærar. Veit
ég til þess að sjómenn á norður-
slóðum hafi orðið fyrir vonbrigðum
með verð sem þeir hafa fengið fyrir
aflann.“
Tókst að bjarga bláuggatúnfiskinum
Ásgeir Ingvarsson
ai@mbl.is
Mun strangari reglur og öfl-
ugt eftirlit varð til þess að
undanfarinn áratug fór
bláuggatúnfiskur í Atlants-
hafi að ná sér aftur á strik.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Trond Bjørndal segir það hafa flækt aðgerðir að finna má Atlantshafs-bláuggatúnfisk í lögsögu um það bil 50 landa.
Reuters
Þó oft fáist mjög hátt verð fyrir besta túnfiskinn er ekki endilega víst að ís-
lenskum útgerðarfélögum þættu veiðarnar nægilega arðbærar. Frá Tókýó.
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 19. JÚNÍ 2019 11
Þarftu skjóta afgreiðslu á ein-
blöðungum, bæklingum, vegg-
spjöldum, skýrslum, eða nafn-
spjöldum? Þá gæti stafræna
leiðin hentað þér. Sendu okkur
línu og fáðu verðtilboð.
STAFRÆNT
Góð þjónusta í tæpa öld 10%afslátturfyrir 67 áraog eldri
Flugvallarþjónusta
BSR sér um að skutla þér út á flugvöll og aftur heim þegar þú ferð til útlanda.
5-8 manneskjur
19.500 kr.
1-4 manneskjur
15.500 kr.
Verð aðra leið:
Afurðaverð á markaði
18. júní 2019, meðalverð, kr./kg
Þorskur, óslægður 359,60
Þorskur, slægður 356,88
Ýsa, óslægð 378,68
Ýsa, slægð 300,02
Ufsi, óslægður 99,55
Ufsi, slægður 138,89
Gullkarfi 224,50
Blálanga, slægð 172,60
Langa, óslægð 246,89
Langa, slægð 195,18
Keila, óslægð 57,92
Keila, slægð 94,68
Steinbítur, óslægður 84,93
Steinbítur, slægður 147,36
Skötuselur, slægður 477,05
Grálúða, slægð 464,43
Skarkoli, slægður 288,20
Þykkvalúra, slægð 327,06
Langlúra, óslægð 194,50
Blágóma, slægð 11,00
Bleikja, flök 1.505,00
Gellur 1.200,50
Hlýri, óslægður 108,36
Hlýri, slægður 132,45
Hvítaskata, slægð 5,00
Lúða, slægð 700,47
Lýsa, slægð 80,00
Náskata, slægð 1,28
Skata, slægð 18,12
Stórkjafta, slægð 278,36
Undirmálsýsa, óslægð 60,00
Undirmálsýsa, slægð 107,68
Undirmálsþorskur, óslægður 140,41
Undirmálsþorskur, slægður 145,55
Allt um
sjávarútveg