Framtíðin - 04.06.1929, Blaðsíða 2

Framtíðin - 04.06.1929, Blaðsíða 2
2 F R A M T í Ð I N I’egar búið væri að leggj a Fjarðar- ' heiðarveginn, mundu Fljótsdals- héraðstnenn hyrpast til Seyðisfjarð- ar og fara að versla par. En pað mega þeir ekki, hafa ekkert leyfi til • þess að áliti kaupfélaganna og Hriflu-Jónasar. Pað yrði hagnaður fyrir bændur. En pað má ekki líðast. Pað verður að halda peim á skuldaklafanum, í viðjum láns- verslunarinnar par eystra, eins og t. d. kaupféiagið í Hornafirði gerir og er svo »frægt fyrir« o. s. frv. Öhjákvæmilega virðist pað muni vera mjög svo líkt að pessu leyti, hvar sem kaupfélaganna gætir á öllu landinu. Þegar áskorun Fljótsdalshéraðs- búa var til umræðu i efri deild al- pingis, voru pingmenn »Framsókn- ar«-flokksins ekki eins á varð- bergi fyrir kaupfélagspólitíkina, eins og maður á að venjast. Pví að efri deild sampykti dálitla fjár- veitingu í pessu skyni. En Hriílu- Jónas lét slíkt ekki fara lengra. Eftir hvíslingar og hljóðskraf í gáttum og afkimum var pessi bráð- nauðsynlega og sjálfsagða fjár- veiting feld í neðri deild. Og myrkur vonleysis og örvænt- ingar grúfir yfir Fljótsdalshéraðinu, pessari blómlegu bygð. ----—-— Fargan síldareinka- sölunnar o. s. frv. Erlingur, hinn »frægi« pólitíski hræsnari frá Akureyri herjaði út úr alpingi geysistóran bitlirig handa sér og samherjum sínum Einari Olgeirssyni og Ingvari hroka Pálma- syni. Pessi bitlingur var síldar- einkasalan. Einn útge rðarmanna, er stund- ar síldarveiðar, og ætti pví að hafa eitthvert vit á pví, sem hann er að segja, hefir nýlega lát- ið álit sitt í'ljós með pessum orð- um meðal annara: »Eg hefi bent á pað tíu til tuttugu sinnum, að síldareinkasalan á engan rétt á sér, svo illa sem hún er undir- búin nú (leturbr. hér), með kjöt- tollssamningnum í gildi og útgerð- armenn verksmiðjulausa. Hún er brjálæði pannig. . . . Höfuðvitleysurnar tvær síðastl. ár í einkasölunni gerðu Einar 01- geirsson og Ingvar Guðjónsson með samning við Brödrene Levy og »pris- faldsgaranti«. Pað var óvitaverk, eins og Ólafur Thórs kallaði pað. Iltflutningsnefndin og fleiri fengu petta gert ómerkt og björguðu einkasölunni með pví. En ólánið af pessu »prisfaldsgaranti« er ekki búið ennpá. . . . Peir, sem stjórna einkasölunni, sjá, að péir eru komnir í vand- ræði og vita ekki sitt rjúkandi ráð. Pað er erfitt framundan, sem við er að búast undir pessu fyrir- komulagi. Nú er verið að breyta síldar- einkasölulögunum, og er pað alt til hins verra, bæði með söltunina og pó sérstaklega með tunnukaupa- vitleysuna. Eg hafði hlerað pað í vetur, að til stæði að bjóða Norðmönnum samvinnu við síldareinkasöluna, og efa eg ekki að petta er rétt. Menn hafa verið að stinga upp á pessu fyrr. T. d. í fyrravetur komu ekk svo fá bréf til Fiskifélags íslands o. íl., hvort taka mætti alvarlega ummæli Ingvars Guðjónssonar um petta efni, sem staðið hefði í norsk- um blöðum. Benti eg pá á grein í »Vísi« 18. febr. 1928, að hér væri verið að koma íslendingum inn á hættulega braut, og að við ættum að taka alt aðra Sitefnu í pessu máli. Og læt eg hér koma kafla úr peirri grein minni: » . . . að Ingvar Guðjónsson út- gerðarmaður hefði látið norsk blöð fiytja pau ummæli eftir sér í haust, að samvinna væri æskileg við Norðmenn. Norðmenn hafa verið í sjöunda himni síðan. Pað sem á að vinnast í samvinnu við Norð- menn er pað, að peir salti síld sína í landi og fái svo t. d. 40% af útflutningnum af saltsíldinni og ótakmarkaðan aðgang til bræðsln- anna og væri svo norsk-íslensk út- Ilutningsnefnd er ákvæði, hvað saltað skyldi o. s. frv.«. Pað er leiðinlegt að sjá ýmsa hálfgerða glópa heimta einkasölu og ekkert annað, og pegar hún er komin, fá peir ekki við neitt ráðið. Sú leið sem virðist sjálfsögð út úr pessu máli, er að slá saman einkasölu og verksmiðjum og segja upp kjöttollssamningnum. Eftir að petta er gert og viturlega farið að, ætti að vera hægt að koma Norðmönnum úr leik«. Ilvað Einar Olgeirsson áhrærir er pað vitanlegt, að iiann pekkir ekki síld frá porski. Sá piltur breytir öðruvísi en hann kennir lýðnum. Eitt sinn sagði hann í ræðu — og barði hnefunum saman til áherslu — að pað væri pjófn- aður að veita viðtöku hærri launum en 6000 kr. á ári, vegna pess að rnargir yrðu að tleyta á- fram konu og mörgum börnum á verkalaurium, er væru minni en priðjungur af ofangrcindri upphæð. Sem lífsstarf bjó hann sig undir pað, að verða kennari. Hlaut hann embætti við Akureyrar mentaskól- ann. Reyndist hann par starfi sínu vaxinn. En hvað skeður svo? Hon- um pykir laun sín (um 6500 kr. að pví að sagt er) of lítil. Og tek- ur svo hiklaust við stöðu, er hann getur klófest hana, með 12000 kr. árslaunum, sem hann er alls ekki fær um að leysa af hendi með sómasamlegum árangri. Auk pessa fær hann 10000 kr. aukapóknun í ferðakostnað. Mikil er hræsnin enn- pá í heiminum! Og fer versnandi. Enda er hun upptök, ásámt systur sinui eigingirninni, allra - meina mannfélagsins. Tó bent hafi verið á Einar sem sér í lagi óhæfan síldareinkasölu- framkvæmdarstjóra, er alpjóð ó- kunnugt um hvernig Erlingur varð »fagmaður« í nokkrum sköpuðum hlut ér að síld lýtur. Hann var um eitt skeið höfuðpaur í verkamanna- klikku, og er viðurkendur að mak- legleikum fyrir pað að vera útval- inn æsingamaður og sérfræðingur í pólitískum loddaraleik og blekk- ingum gagnvart fáfróðasta hluta fólksins. Heimsmet í hræsni og yfirskyni er pó ekki hægt að dæma pessurn tveimur »höfðingjum«, Erlingi og Einari, pví sumir standa nær peirri tign eða eins nærri, svo sem: Hriílu- Jónas, Jón Bald., Iléðinn, Harald- ur, Sigurjón sjóari, Sigurður hinn »seriösi«, Stefán Jónasarhæstarétt- arfulltrúi, Pétur á báðum buxun- um, hr. Grindavík o. e. t. v. fl. -----*> <-> <•-- Maðurinn Vilhjálmur II. (Wilhelm der Zweite als Mensch). Yilhjálmur II. varð sjötugur 27. jan. síðastl. Áður en útlegð hans hófst, var fæðingardagur lians liald- ínn hátíðlegur af pýsku pjóðinni yfirleitt. Tá lofuðu blöðin hann á hvert reipi, kölluðu hann »keisara friðarins«, »alpýðukeisarann«, »hinn stórgöfuga ágætismann« o. s. frv. En nú er öldin önnur. Blöðin dæma hann ærið hart og fara um hann mörgum hrakyrðum. Hefðu blöðin gert petta í tíma, mundi pað hafa opnað augu lians á sjálfum sér. Tá hefði petta getað liaft gagnlegan tilgang — varað oss alla við eyðileggingu, er yfir oss vofði. Vér skulum nú beina athygli vorri að manninum Vilhjálmi II. Blöð broddborgaranna kalla pað »sorglegt«, að honum var steypt af stóli — var varpað í útlegð úr voldugri og hárri stöðu. Já, saga hans er hrygðarsaga. Ekki vegna pess að hann var sviftur völduin, heldur af pvi að hann vildi vera eitthvað annað og var eitthvað en pað, sem náttúran útbjó hann fyrir. Að eðlisfari var hann veik- bygt barn. Líkamsgallar eru hon- um til baga. En fóstri hans og kennari, foreldrar hans, hirðin, að- allinn, gáfu engin grið. Tess var krafist undanlátslaust, að hann bæri sig mannalega — yrði drottnari manna. Tetta veiklaða barn saitti harðri meðferð. Uppeldið hvatti hann pví til að hlífa sér ekki. Og pað var einmitt pað sem hann gerði. Hann vildi láta veiklun sína lúta í lægra haldi. En hann gat pað ekki. Hann átti práfalt í vanda með að geta dulið heiminn pess, hve mikil mannleysa hann var í raun og veru. Tá og ávalt síðan brast hann prek og kjark. Tó vildi hann sýnast djarf- ur og hugrakkur. Og í pví skyni lék hann hetjuna, lét ávalt hringla í sporanum, talaði svo mjög um stríð. Stjórnmálamennirnir tóku pessu alvarlega — urðu að gera pað. Og atleiðingin er: Einmitt af pví að hann var preklítill olli hann (ásamt mörgum öðrum) ófriðnum. Tetta er harmsagan mikla. Hvernig gat oss eiginlega orðið unt að vita, að drottnari vor var inannskræfa, peg- ar alt slíkt var paggað niðurV Marga af ráðunautum hans skorti líka prek og kjark; en páð var pjóðinni einnig hulið. Tað var ekki fyr en ófriðurinn var skollinn á, pegar keisarinn var sífelt millum vonar og ótta, pegar sérhvert lítilræði, er honum gat stafað hætta af, olli honum skelf- ingar, pegar honum fanst hann hvergi vera óhultur, pegar liann loks ílýði til Hollands, par sem hann var úr allri hættu — að augu pjóðarinnar lukust upp. Tað er hörnmlegt til pessa að vita, pví að eftir skipun hans óðu miljónir manna út í opinn dauðann: »í guðs nafni fyrir keisarann og fóstur- jörðina« (Mit Gott fiir Ivaiser und Vaterland). Broddborgarablöðin segja oss enn- fremur nú, að liann hafi ávalt bor- ið hag pjóðarinnar fyrir brjósti. Víssulega getur svo hafa verið/ En hvað var að hans áliti henni fyrir bestu? Hvað var »hentugt« og »gott« að hans dómi? Uppeldið og umhyerfið gerspiltu honum. Honum var innrætt hégómagirni og dramb. Honum var komiö tii að trúa pv-í, að kann væri af guðs náð »hinn útvaldi«, að hann væri »höfuð pjóðarinnar« o. s. frv. Hann varð að hjálparlausri bráð »aðúð- ar« umhverfisins. Vesalings Vil- hjálmur II.! En ef hann hefði verið öðruvísi en liann var, ef hann hefði verið bardagamaður og hetja í sönnum skilningi, ef hann hefði hjálpað pjóðinni sinni — ja, pá hefði öðru- vísi farið. Lausl. pýtt. Héðinn Bríetarson* Auðkýfingurinn og pólitíski lodd- arinn, Héðinn Bríetarson, líkist mjög sínum andlega fóstra, »Hriflu- réttvísa«-Jónasi, pótt ekki nái hann með tærnar par sem »hans hágöfgi« hefir hælana. Fyr má nú frækinn telja!!! Tessi sonur mömmu sínnar er pó sannarlegur snillingur í vélapólitík. Hann ber auðsæilega hag auðfé- laga (sérstaklega útlendra) mjög fyrir brjósti, hatar fátækt og basl og sárskammast sín með sjálfum sér fyrir að purfa að notast við atkvæði fátæklinga. En eini vegur- inn fyrir hann, til pess að geta fullnægt að nokkru valdagræðgi sinni og hégómagirni, var og er að nota sér grunnhygni og trú- girni fáfróðustu verkamannanna í Reykjavíkurborg.'Honum hefir hepn- ast ágætlega að vefja peim um fingur sér — og hlær svo með sjálfum sér hjartanlega að öllu saman. »Tað er pó hægt að nota ykkur til einhvers, fíflin ykkar«, hugsar hann. Samherji hans, M. V. Jóhannes- son, hefir gerst svo djarfur að gefa fólki upplýsingar um kaupgjald pað, er Héðinn greiðir verkafólki sínu. Kemur pað í ljós, að vitan- lega geldur enginn í Reykjavík eins lágt kaup, eins og pessi hræsnara-meistari. Manni, er fyrir pessa blóðsugu prælar, eru greidd svo sriiánarleg mánaðarlaun, að hann er stöðugur purfalingur. En Héðinn lítur yfir pað, er hann gerir, og »sjá pað er harla gott!!«' ---•-«»<=--- Ritarar Alpýðubl. árið sem leið. Teir sem yfirleitt rituðu Alpýðu- blaðið árið sem leið voru: Guðm. Hagalín, V. S. Vilhjálmsson og hr. Grindavík.

x

Framtíðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Framtíðin
https://timarit.is/publication/1397

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.