Framtíðin - 03.12.1929, Qupperneq 1

Burt með sundrung, flokkadrátt
og stéttahatur.
BLAÐ ÓHÁÐRA MANNA
Innleið samhug, sainvinnu og sam-
eining allra stétta.
1. árgangur
Reykjavík 3. des. 1929
13. tölubl.
»111 var pín .fyrsta ganga«.
Sveitalífið.
Erindi flutt á skemtisamkoniu í Hörgárdal.
Eftir Jóhann J. Scheving1, kennara.
Eftirtekjan af stjórnmálastarf-
semi sumra leiðtoganna er einkum
vanþakklæti, heimtufrekja og stétta-
rígur. — Prestafundurinn, sem hald-
inn var á Akureyri, sampykti líka
tillögu í pá átt, aó reyna að hafa
áhrif til pess að minka hrottaskap-
inn og ósvífiiína í stjórnmálastarf-
seminni. Er vonandi, að petta lendi
ekki við orðin tóm. Skáldið ind-
verska og spekingurinn, Tagore,
hefir skóla nálægt borginni Cal-
cutta á Indlandi. Kallar hann skól-
ann friðarheimili, og telur aðal-
námsgreinina ást til allra manna
og dýra. Petta ætti að kenna öll-
um börnum og unglingum. Og mér
pykir vænt um, að mörg ungmenni,
sem eg hefi talaö við, segjast ekki
geta lesið íslensku blöðin vegna
skammanna. Pau eru petta betri
en fullorðna fólkið.
Gestrisnin er ein sú dygð, sem
talin hefir verið ísl. sveitafólki til
gildis.
Eg las nýlega ræðu eftir danska
skáldið Jeppe Aakjær. Segir hann
greiðasemi hvítra manna minni en
villimanna og sumra dýra. Nefnir
hann nokkur dæmi, til að sanna
inál sitt.
Flestir villimenn hafa pann sið
að skifta öllu pví, sem peir eign-
ast, á milli hvers annars. Ef villi-
maður er einn í skógi og sest nið-
ur til að borða, kallar hann pris-
var með hárri röddu og býður
peim, sem kynnu að heyra orð
hans, að koma og eta með sér.
Pað er sagt, að mesta gleði Hott-
entotta sé að gefa náunganum og
gera honum greiða.
Um maurana segir hann, að ef
svangur og saddur maur mætist,
pá éti sá svangi út úr peim metta,
par til báðir eru jafn mettir.
Apategund ein heitir Ticti. Peir
eru svo félagslyndir og góðhjart-
aðir, að peir sofa og liggja hver í
faðmi annars og leggja rófuna um
háls náunganum, til pess að skýla
honuin. Peir velta í félagi stórum
steinum, til pess að ná eggjum
undan peim o. s. frv.
Hjálpsemi okkar og vingjarn-
leiki er tiltölulega ckki svo mikill,
sem af er látið. Pað eru svo fáir,
sem taka nærri sér til pess að
hjálpa öðrum, En pó eykst hjálp-
semin mikið. Islendingum hefir ver-
ið hælt fyrir gestrisni, og hún má
ekki minka, pví að hún ber vott
um gott hjartalag.
Við Eyfirðingar byggjum fagurt
hérað. Náttúrufegurð er talin að
Nl.
hafa góð áhrif á sálarlíf manna.
Pess vegna ættu fagrar dygðir að
prífast hér vel. Og einkum vil eg
skora á rnenn og konur, að láta
ekki sundrungarandann fá of mik-
ið vald yfir sér, og ganga ekki í
lið með rógberum og flugumönnum.
Marx, sem var kanslari í Pýska-
landi, sagði í ræðu, er hann flutti
í pýska pinginu, að ekkert væri
Pjóðverjum hættulegra, en að gera
landið að fjalaketti flokkadráttar
og pólitískrar skítmensku. Og pessi
ummæli eiga við hér. Menning
okkar getur orðið ormétin og fall-
ið í rústir innan skamms, ef mann-
skemmandi eyðileggingarstarfsemi
magnast mjög. Við munum eftir, að
liin glæsilega menning Forn-Grikkja
hrundi vegna pjóðfélagsgalla.
Pað er búið að mæla hæð lands-
manna. Kom pað í ljós, að við er-
um hæstir eða jafnháir hæstn pjóð-
um Evrópu. Skýrslur sýna líka, að
okkur fjölgar eins og pár sem best
lætur. Er pað að pakka bættum
aðbúnaði og betri læknishjálp. Við
getum verið ánægð yfir pessu. En
hitt er pó rneira virði, að hér eru
engir verulegir glæpamenn: mann-
dráparar og vondir bófar. En samt
erum við ekki nógu drenglyndir
og göfugir. Og eg álít, að hin sanna
göfugmenska sé dýrmætasta eign
pjóðarinnar.
Við viljum, að saga pjóðarinnar
verði fögur. Framtíðin verði betri
en nútíðin. En til pess purfmn við
að auka kosti landsmanna, en
minka ókostina. Við tökum undir
með einu góðskáldinu, par sem
pað segir í kvæði, er pað nefnir
>Framsýn«, og talar um væntan-
legan hag pjóðarinnar:
»Nei. Pjóðin man, og pá er
engu hætt,
hún pekkir skerin, veit hvar
ólög falla,
og fyrri en út er skyldublóðið blætt,
rniin blóðsins raust á vit og
manndáð kalla.
Og drenglund ókvik kveðja
alla, alla,
að fylgjast að sem ein og
samrýmd ætt.
Eg trúi, nei, eg veit, að Island á
svo ótal vitra, trausta og góða
drengi,
er skjaldborg fast uin frelsi óg
rétt pess slá
og fagurt snerta alla bestu
strengi —,
er preytast síst, pótt leikar
vari lengi,
og deyja sigri sæmdir starfi frá«.
»Pau tiðkast nú hinbreiðu spjótin«,
mælti Atli Ásmundarson, er Por-
björn Öxnamegin vó hann, eins og
hermt er frá í Grettissögu. Pau
tíðkast nú mjög óhappaverkin hans
Jónasar frá Hriflu. Eru hamfarir
pessa sjálfkjörna alræðismanns að
verða óskaplegri með degi hverj-
um að kalla má. Endast dagblöðin
ekki til að fylgja ferli hans til
fullnustu, né elta ólar við öll ger-
ræði hans, siðferðisbrot og lögbrot,
hvað pá blöð, er sjaldan koma út,
svo sem Framtíðin, er hefir verið
fram að pessu, að eihs hálfsmán-
aðarblað. Hefir eðlilega flest farið
fram hjá órætt, enda óhagstæði og
alger peningaleg örbirgð mín átt
sinn pátt í að svona er.
Pannig hefir brottrekstur Stein-
dórs Gunnlaugssonar úr fulltrúa-
stöðu dómsmálaráðuneytisins, of-
sókn Hriflu-Jönasar gegn Ólafi pró-
fasti Stephensen í Bjarnarnesi, á-
samt hinum háðulega dómsúrskurði
Karls Einarssonar, er endaði sýslu-
mannsferil sinn með míkilli sjóð-
purð, og hlaut svo stjórnarráðsstöðu
að launum fyrir pað afreksverk;
ákvörðun Jónasar að svifta Magn-
ús Bjarnason prófast á Prestbakka
póstafgreiðslunni, prátt fyrir al-
menn mótmæli hlutaðeigenda í hér-
aði, og stinga svo pannig bitling
að Lárusi pingmanni sínum, svo
að hann stykki ekki inn í hinn
flokkinn, sem annars býður ekki
nálægt pví eins vel í pá menn,
sem láta sér sæma að vera á póli-
tísku uppboði, eins og Jónas dóms-,
kirkju- og kenslumálaráðherra gerir;
stofnun nýs embættis (eins af mörg-
um), yfirfræðslumálastjóra-embætt-
is, sem kallað er, og margt, margt
annað, ekki verið tekið til umræðu
hér í blaðinu vegna pess hve sjald-
an pað hefir komið út, og tíminn
ekki getað gengið til ritstarfa, held-
ur til pess að afla áskrifenda og
auglýsinga, svo að blaðið gæti mögu-
lega koinið út. Petta er eðlilegt og
óhjákvæmilegt, pegar pess er gætt,
að blaðið er eina pólitíska bladið
á öllu landinu, sem ekki er styrkt
af klikkum og flokkum, og eg á
vitanlega enga peninga til i eigu
minni. Ilins vegar á eg sannfær-
ingu og samvisku óselda. Og eg
er eini ritstjórinn á landinu, er
á nefnda eign, pví allir hinir hafa
selt slíkt fyrir rífleg ritstjórnarlaun,
enda eiga peir góða daga og fitna
á pví að ausa úr sér mannskemm-
andi illyrðum, ósannindum og blekk-
ingum, og flytja ávalt og einungis
hlutdrægar frásagnir af pólitíska
ástandinu, eins og pað er hjá pess-
ari sundurpykku og sundruðu pjóð.
Nagdýrseðli Jónsar Porbergsson-
ar, Árna frá Múla og fleiri flokkablaða-
ritstjóra pykir ófriðarseggjum flokk-
anna ágætis krydd í sínum póli-
tíska blaðamat. Peir gleypa pað
með áfergju, eins og að pað væri
pað ljúffengasta og besta, sem tii
er. Svona blaðamenska er pó ósam-
boðin siðmentaðri pjóð. - Og fyrir
löngu hefði slíkt átt að vera talið
óferjandi og óalandi á landi hér.
Setning Pálma Hannessonar hefir
verið rædd hér í blaðinu til nokk-
urra muna, pó pörf sé á pví að
iniklu meira sé ritað um pað, pví
pað er ekki ofmælt, að pað sé
háskalegasta óhappaverkið, sem
liggur eftir Jónas frá Hriflu í hinni
róstusömu, ofbeldisfullu stjórnartíð
hans.
Saga Pálma Hannessonar sem
kennara við Mentaskólann á Akur-
eyri hefir verið sögð ítarlegar hér
í blaðinu en annarstaðar. Reyndist
hann par, eins og frá er skýrt,
mjög ófullnægjandi á pví verk-
sviði, sökum hirðuleysis, Fyrsta
verk hans í valdastóli Mentaskól-
ans var, samkvæmt fyrirmælum og
skipun Hriflu-Jónasar, að svifta
séra Friðrik Friðriksson stöðu sinni
við skólann. Séra Friðrik kendi
kristin fræði og kirkjusögu. Myndi
engin breyting á pessu hafa orðið,
ef Jón Ófeigsson eðá eínhver ann-
ar af hæfustu kennurum Menta-
skólans hefðu hlotið embættið.
Eins og Hriflu-Jónas og aðrir
eldrauðir sósíalistar (kommúnistar)
á rússneska vísu, hatar Pálmi guðs-
trú og kristindóm í öllum mynd-
um. Og peir Ieggja feikna áherslu
á, að uppræta alt slíkt. Guðleysi
er efst á baugi hjá peim. Peir
tönnlast sífelt á pví, að kirkja og
kristindómur sé aðalmáttarstoð auð-
valdsins. Er svona munnsöfnuður
peim tamur — pcirra helsta tromp
meðal slagorða peirra og annars
fimbulfambs.
Eg læt ódæmt gildi lúterskra
trúarbragða og allra annara trúar-
bragða. Pað sem liggur til grund-
vallar pessari grein, er maðurinn
Friðrik Friðriksson.
Eg hefi búið hjá honum og móð-
ur hans, sem var ágætiskona. Og
mér er kunnugt um, að hann reynd-
ist fjölda Mentaskólanemenda og
stúdenta og ýinsra annara ungra
manna einn sá tryggasti og besti
vinur, er peir hafa nokkru sinni
kynst. Heilræði hans voru peirra
leiðarljós á hinum hálu brautum
lífsins. Getur vart nokkurn mann,
er hafi haft jafn siðfágandi, stór-
göfgandi og blessunarrík áhrif á
ungmenni pessa lands eins og hann.
Hann stofnaði hér Kristilegt félag
ungra manna í pví skyni, að geta