Austri - 10.06.1993, Qupperneq 6

6
AUSTRI
Egilsstöðum, 10. júní 1993.
Frá
sjómanna-
deginum
Sett var upp sýning í “Pakkhúsinu” á Höfn þar sem gaf að líta
myndir aföllum bátum og skipum sem gerð hafa verið útfrá Höfn.
Sýningin vakti mikla athygli gesta. Mynd. SA
Sett var upp sýning á hinum ýmsu furðudýrum sem koma í veiðar-
fœrum Hornafjarðarbáta og komu margir til að skoða hana.
Mynd: SA.
Bœði Fjarðabúar og Héraðsbúar nýttu sér skemmtisiglingu með
Snœfugli SU 20 og létu kuldann ekki hafa áhrifá sig. Mynd: MM.
Yngstu sjómennirnir fengu íslenska fánann við komuna um borð.
Mynd: MM.
11. júní Verðir laganna með pöbbastemmingu
12. júní Hljómsveit Örvars Kristjánssonar
18. júní Stjórnin (16 ára)
19. júní Stjórnin (20 ára)
24. - 27. júní Djazzhátíð
2. og 3. júlí Landsmót harmonikkuunnenda
10. júlí Pláhnetan (Stefán Hilmarsson) 17. júlí Geirmundur Valtýsson
30. júlí - 2. ágúst Verslunarmannahelgi (Dagskrá auglýst síðar)
21. ágúst Ný Dönsk
Dagskrá þessi er ekki tæmandi um viðburði sumarsins
og gæti tekið einhverjum breytingum
_________________
MíÉíjj: íiVílS:;:?
24. júlí Skriðjöklar
. 'S
iíipiiiip’"
..
13. ágúst GCD

HOTEL
VALASKJÁLF
EGILSSTÖÐUM © 97-11500
Skipuleggið sumarið
með gleði í huga
þar sem\
hlutirnir gerast!!
r
Fuglaþáttur
I
^ sr. Sigurðar Ægissonar^
DÍLASKARFUR
(Phalacrocorax carbo)
Dílaskarfurinn er af ættbálki
pelíkakanfugla, en þeim ættbálki
tilheyra ýmsir stórvaxnir fuglar
víða um heim, er lifa á fiski. Eitt
sérkenni þeirra er að sundfóturinn
er mjög fullkominn, þ.e.a.s. sund-
fitin liggur á milli allra fjögurra
tánna, sem gerir það að verkum,
að fuglamir eru yfirleitt mjög
góðir að synda og kafa. Hjá öðr-
um sundfuglum er fit aðeins á
milli þriggja framtáa.
Nú á tímum er pelíkanaættbálkin-
um skipt niður í 6 ættir; skutla eða
slönguhálsfugla (2 teg.), súlur (9
teg.), freigátufugla (5 teg.), tópík-
ana (3 teg.), pelíkana (8 teg.) og
loks skarfa (30 teg.).
I hinni síðast nefndu ætt, skarfa-
ættinni, eru meðalstórir sjófuglar,
flestir mjög dökkir á lit. Þeir eru
hálslangir og nefið bæði mjótt og
langt; í endanum á efra goggi er
svolítill krókur. Fætumir era mjög
aftarlega á kviðnum, svo að fugl-
arnir standa nokkuð uppréttir.
Hér, í norðanverðu Atlantshafi,
er einungis að finna tvær af 30
skarfategundum heimsins, eins og
áður sagði, þ.e.a.s. dílaskarf og
toppskarf. Hinn fyrmefndi, díla-
skarfurinn, er oftast talinn vera
aðaltegund skarfa.
Hann er um 1 m á lengd, um 3,5
kg á þyngd, og með vænghaf upp
á 1,5 m. Hann er mósvartur á lit,
en þó slær um hann fölum, græn-
leitum blæ. Karlfuglinn er yfirleitt
nokkuð stærri en kvenfuglinn.
A varptíma er fuglinn með hvítan
blett á læri, sem hann dregur nafn
sitt af, en er annars auðþekktur á
hvítri kverk og ljósum vöngum.
Augu em blágræn. Goggur næst-
um svartur. Fætur dökkleitir.
Tilhugalíf dílaskarfsins hefst með
því, að karlfuglinn helgar sér
varpsetur og auglýsir sig þar með
því að blaka vængjum, svo að
glampar á hvíta síðublettina, og
vonast þannig til að geta laðað
kvenfuglinn til sín. Gangi það eft-
ir er farið að undirbúa varp. Ein-
kvæni er meðal dílaskarfa og
verja hjónin setrið af einurð og
hörku.
Hreiðrið er stór dyngja, næstum
því 1 m í þvermál, yfirleitt hrúguð
saman úr þangdræsum og öðru
slíku, og ötuð driti; að innan er
svo fóðrað með grasi og fjöðrum.
Síðan verpir kvenfuglinn um sum-
armál 4-6 ljósbláum, kalkhúðuð-
um eggjum. Utungun tekur um 4
vikur. Bæði hjónin liggja á og
sinna ungunum, eftir að þeir koma
úr eggjum, enda eru þeir heimtu-
frekir á vatn og mat. Á fyrstu dög-
um er matnum ælt ofan í þá, en
síðan komast ungamir upp á lagið
með að sækja fæðuna ofan í gin
foreldranna.
Ungamir dvelja við hreiðrið í
mánuð eftir að þeir verða fleygir,
og eru skólaðir þar áfram í átt til
sjálfstæðis. Að því loknu hefja
þeir, eins og allir aðrir dílaskarfar,
sitt vetrarflakk. Kemur gjaman
fyrir að þeir heimsæki á þessum
tíma stór vötn, eins og t.d. Þing-
vallavatn.
Ungarnir eru brúnir á lit, þegar
hér er komið sögu, en ná búningi
fullorðinna á 2-4 árum.
Hér við land er algengast að díla-
skarfurinn verpi á lágum og flöt-
um skerjum, einkum á Breiða-
firði, en erlendis verpir hann ým-
ist í klettum eða þá á flötum ár-
bökkum, sandeyrum, í þröngum
dölum og gjám, eða í trjám.
Báðar skarfategundimar okkar
verpa nær eingöngu fyrir Vestur-
landi, og eru Breiðafjarðareyjam-
ar aðalheimkynni þeirra. Topp-
skarfurinn hefur verið bundinn
þessu svæði afar lengi, en díla-
skarfurinn verpti annars staðar
líka fyrir og eftir síðustu aldamót.
Ekki er haldgóð skýring til á or-
sökum þessa samdráttar á út-
breiðslu dílaskarfsins. Ymislegt
hefur þó verið nefnt, eins og t.d.
skotmennska í vörpum, er gæti
verið ástæðan í einhverjum dæm-
um, en ekki öllum. Fyrir Norður-
landi þykir mönnum líklegra, að
ís hafi eytt botndýralífi á grunn-
svæði, en þar afla dílaskarfar að-
allega fæðu sinnar.
Dílaskarfurinn greinist í nokkrar
deilitegundir, sem menn eru þó
ekki alveg sammála um, og er út-
breiddur næstum um allan heim.
Mest er um hann við sjávarsíðuna,
en þó einnig mikið við stór vötn
og fljót, einkum þær deilitegundir,
sem eru í heitari löndum. Islenskir
fuglar, tilheyra P. c. carbo.
Dflaskarfurinn verpir m.a. á V-
Grænlandi, á Baffinslandi, Ný-
fundnalandi og víðar hjá Lárens-
flóa, en auk þess er hann meðfram
allri Noregsströnd. Hann var áður
í Svíþjóð og Færeyjum, en hefur
nú verið útrýmt þar að mestu. Við
Norðursjó er hann síðan og um
Bretlandseyjar og mikið í austan-
verðu Miðjarðarhafi, á Balk-
anskaga og Litlu-Asíu. Þá er hann
bæði með vesturströnd Afríku og
svo meðfram og á stóm vötnunum
í A- og S-Afríku. Hann er á öllu
vatnasvæðinu í M-Asíu, um Ind-
land, Búrma, Kína og Japan. Og
loks er hann mjög útbreiddur í
Ástralíu og á Nýja-Sjálandi.
Dílaskarfurinn lifir mest á botn-
fiski, eins og t.d. marhnút, er hann
sækir oft á mikið dýpi. Hann er
djúpsyndur og getur verið allt að
mínútu í kafi. Fæðuna gleypir
hann ekki fyrr, en komið er upp á
yfirborðið.
Þá étur hann einnig kolkrabba,
skeldýr og krabbadýr og í heitari
löndum froska. Veiðitíminn er
kvölds og morgna.
Þess á milli situr hann oft á landi
eða skerjum með blakandi, hálf-
þanda vængi til að þurrka sig,
hvfla og melta.
Islenski dílaskarfsstofninn er tal-
inn fremur lítill, eða um 3-4 þús-
und varppör, og munu 80% hans
vera á Breiðafirði.
Elsti dílaskarfur, sem menn vita
um, náði því að verða 21 árs og 5
mánaða að auki. Hann var merkt-
ur í Bretlandi.
_________________________________)
Héraösprent sf.