Morgunblaðið - 29.08.2020, Blaðsíða 18

18 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 29. ÁGÚST 2020
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
Þ
etta hefur ekki einungis
haft áhrif á fyrirtækin og
sagði fjármála- og efna-
hagsráðuneytið að hag-
vöxtur gæti hækkað um
0,5 prósent ef loðnuvertíð yrði á
árinu, en þá var ekki vitað hversu
umfangsmikil áhrif kórónuveiru-
faraldurinn myndi hafa á hag-
kerfið.
Sigurgeir Brynjar Kristgeirsson
(Binni), framkvæmdastjóri
Vinnslustöðvarinnar, segir það
hafa verið verulegt áhyggjuefni í
vetur að ekki var gefinn út loðnu-
kvóti. Helsta áhyggjuefnið tengd-
ist því að loðna og loðnuhrogn
myndu hverfa af mörkuðum í Asíu
sem myndi knýja natvælaframleið-
endur til þess að leita annars hrá-
efnis og að erfitt yrði að halda
markaðshlutdeild tegundarinnar.
Auk þess gæti reynst erfitt að
komast aftur inn á markað með
vöruna á ný þar sem það kallar á
endurtekið vottunarferli opinberra
aðila og smásöluaðila þar ytra sem
getur tekið verulegan tíma.
170 þúsund tonn
Framkvæmdastjórinn bendir þó á
að vegna faraldursins hefur tekist
á komast hjá alvarlegustu afleið-
ingum loðnubrestsins. „Veitinga-
húsunum var lokað og það hjálpaði
til,“ segir hann og vísar til orða
Yohei Kitayama, sölustjóra
Vinnslustöðvarinnar í Japan, í
Morgunblaðinu á dögunum þar
sem því er lýst hvernig lokun veit-
ingastaða hafi dregið verulega úr
eftirspurn eftir loðnuafurðum sem
kom í veg fyrir skort. Eins bendir
Binni á að verð hafi hækkað nokk-
uð í Japan sem dregur úr eft-
irspurn.
Hann kveðst töluvert bjartsýnn
á framhaldið enda hefur Alþjóða-
hafrannsóknaráðið lagt til veiðar á
tæplega 170 þúsund tonnum af
loðnu á vertíðinni 2020/21. Það á
hins vegar eftir að koma í ljós
hver endanleg ráðgjöf verður en
hún verður endurskoðuð að lokn-
um mælingum í september, að því
er segir í tilkynningu á vef stjórn-
arráðsins. „Þetta skiptir okkur
miklu meira máli en samdrátturinn
í þorski,“ segir Sigurgeir Brynjar,
en 6% minni aflamark í þorski
verður á fiskveiðiárinu.
Hjálpar að geta flutt
veiðiheimildir milli ára
„Það sem er í ferskfiski hjá okkur
hefur verið karfi annars vegar og
þorskur hins vegar. Við höfum
ekki verið að flytja eins mikið út
til þessara Evrópulanda eins og
verið hefur. Hvorki bitum né heil-
um fiski,“ svarar hann spurður
hvaða áhrif kórónuveirufaraldurinn
hefur á aðrar tegundir. Hann út-
skýrir að Vinnslustöðin hafi mark-
visst dregið úr veiðum og meðal
annars nýtt tækifærið til þess að
taka Breka VE í slipp.
Þá sé ánægjulegt, að sögn
Binna, að Kristján Þór Júlíusson,
sjávarútvegs- og landbún-
aðarráðherra, hafi í maí undirritað
reglugerð sem heimilar kvóta-
höfum að flytja stærra hlutfalla
aflamarks í botnfiski milli fisk-
veiðiára, úr 15% í 25%. „Það gefur
okkur miklu meira svigrúm til
þess að stjórna og keyra ekki á
það að veiða inn á ferskfiskmark-
aði sem byggja af langmestu leyti
á veitingahúsum. Í Frakklandi er
þetta meira og minna búið að vera
dautt, og veitingahúsabransinn um
heim allan er mjög lítill. Á móti
kemur þó einhver aukning í fryst-
um afurðum.
Og stóru fréttirnar, þær lang-
stærstu í þessu öllu saman og hafa
áhrif á þetta allt, eru þær að
heimshagkerfið er að dragast sam-
an. Kaupmátturinn er að minnka
sem þýðir það að ef við horfum
fram í tímann, þá mun fiskverð að
öllu óbreyttu lækka í erlendri
mynt þó það lækki kannski ekki í
íslenskum krónum þar sem krónan
kann að veikjast.“
Farið lengra í leit að makríl
Staða stofnanna í hafinu umhverfis
Ísland breytist stöðugt og er það
ekki bara loðnan sem hefur verið
að stríða uppsjávarskipunum, en
sífellt hefur þurft að sækja lengra
til að ná í makrílinn. Í fyrra veidd-
ist aðeins 51% af makrílaflanum í
íslenskri lögsögu og í júlílok gat
Hafrannsóknastofnun sagt frá því
að bráðabirgðaniðurstöður rann-
sóknarleiðangurs stofnunarinnar,
sem fór fram í sumar á Árna Frið-
rikssyni, sýni mun minna magn af
makríl í landhelginni en und-
anfarin ár.
Binni segir þessa þróun
áhyggjuefni. „Makríllinn er ekki
jafn mikið við landið eins og var
og við erum að veiða við norsku
landhelgina austur í hafi sem gerir
þetta allt flóknara og erfiðara.
Þetta hefur mikið að segja fyrir
okkur uppsjávarfyrirtækin.“
Við þetta bætist að humarstofn-
inn stendur mjög veikt og bendir
samsetning aflans í ár til þess að
nýliðun sé ekki að aukast. Leyfi-
legt er að veiða rúm 200 tonn í ár,
sem eru aðeins um 10% þess sem
veitt var fyrir áratug. „Núna eru
sandsílið að ná sér á strik, kannski
er það bara vegna þess að makríll-
inn er minna við landið. Kannski
er það þannig að hann hafi étið
lirfur humarsins, þó enginn viti
það. Það veit enginn af hverju
engin nýliðun er í humri, hvað það
er í hafinu sem gerir það.
Við náttúrlega stóðum í humri
svo það skiptir máli og það lagast
ekkert á næsta ári eða þarnæsta.
En við ætlum að láta reyna á
gildruveiðar og sjá hvað það hefur
upp úr sér til þess að vita hvort
það geti skilað þessum árangri
sem við erum að leita að,“ útskýrir
Binni.
Vongóður um loðnuvertíð
Útgerðarfyrirtækin sem
hafa lagt áherslu á upp-
sjávarveiði hafa átt
sögulegt fiskveiðiár að
baki, en eins og þekkt er
varð loðnubrestur ann-
að árið í röð sem er í
fyrsta skipti sem slíkt
gerist frá því að loðnu-
veiðar hófust við Ís-
landsstrendur árið
1963.
Ljósmynd/Óskar Pétur Friðriksson
Binni í Vinnslustöðinni segir það hafa verið mikilvægt fyrir útgerðir að geta flutt aukinn hluta veiðiheimilda milli fiskveiðiára vegna ástandsins á mörkuðum.
Það er áhyggjuefni að makrílinn sé að finna í minni mæli en áður í íslenskri lögsögu.
Enn hefur ekki tekist að semja um nýtingu stofnsins milli strandríkja og Íslendingum
því óheimilt að veiða makrílinn í lögsögu Norðmanna, Færeyinga og ESB.
Árin 2016 til 2018 nam útflutn-
ingsverðmæti loðnu að meðaltali
um 18 milljörðum króna.
Aðeins útflutningsverðmæti
þorsks var hærra, eða 95 millj-
arðar.
Loðnubrestur hefur orðið tvö ár
í röð, en það hefur ekki gerst frá
því að Íslendingar hófu loðnuveið-
ar árið 1962.Árið 2019 var engin
loðna veidd en útflutningsverð-
mæti birgða nam ríflega 8 millj-
örðum króna.
Skip með heimahöfn í Vest-
mannaeyjum eru með 32% afla-
hlutdeild í loðnu og 27% í Fjarða-
byggð.
Loðnan
mikilvæg
tegund
Eltak sérhæfir sig í sölu
og þjónustu á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum