Bæjarins besta - 11.06.1997, Page 7

MIÐVIKUDAGUR 11. JÚNÍ 1997 7
um að „ganga í bæinn.“ Áður
gerir Viðar þó grein fyrir
reglum sem gilda um heim-
sóknir en þær segja m.a. að á
meðan heimsókn standi eigi
gestir ávallt að vera í fylgd
starfsmanns Ratsjárstofnunar.
Gestir skuli eigi vera fleiri en
15 sem heimsækja stöðina í
einu og reykingar eru bannaðar.
Jafnframt banna reglunar
neyslu áfengis og myndatökur
og gestum er óheimilt að snerta
tækjabúnað. Blaðamaður lofar
hátíðlega að virða allar reglur
en getur illa leynt vonbrigðum
sínum vegna myndatökubanns-
ins. Ummæli Viðars um að í
lagi sé að mynda í „lífsrými“
starfsmanna draga þó úr von-
brigðunum. Eftir að nældur
hefur verið gestapassi á blaða-
mann býður Viðar upp á kaffi í
lífsrýminu sem nánar til tekið
er sá hluti hússins þar sem
starfsmenn matast, sofa og
horfa á sjónvarp.
Sjálfstæðir Íslendingar
af öllum gerðum
Starfsmenn sjá sjálfir um
matseld og annað sem við-
kemur „heimilishaldi“. Mat-
urinn samanstendur að mestu
af tilbúnum réttum sem stað-
festist þegar Viðar opnar kæli-
skáp þar sem sjálfstæðir Íslend-
ingar 1944 af öllum gerðum
blasa við. Viðar segir að af og
til eldi starfsmenn þó eitthvað
frumlegt og gott úr hráefni sem
til staðar er í frystikistunni.
„Þú sérð að hér er engin
mamma til staðar og því verða
menn að ganga vel um og hugsa
um sig sjálfir,“ segir hann.
Vistarverur starfsmanna sam-
anstanda af eldhúsi, eldhús-
krók, setustofu með sjónvarpi,
baðherbergi, búri og fjórum
herbergjum með kojum. Strák-
arnir á fjallinu hafa sett upp
gerfihnattadisk og geta því
fylgst með ótal sjónvarpsrásum
þegar tími gefst til. Myndgæði
frá gerfihnöttunum og Ríkis-
sjónvarpinu eru góð en Stöð 2
næst ekki á Bolafjalli.
Viðar sýnir blaðamanni
myndaalbúm þar sem geymdar
eru myndir sem lýsa sögu
stöðvarinnar og starfseminni
þar. Þarna eru myndir frá snjó-
mokstri að vori til, en það er sá
tími sem starfsmönnum er kær
því eftir opnunina er hægt að
ferðast á milli á bílum í stað
vélsleðanna og snjóbílsins.
Viðar segir að snjóalög á veg-
inum séu oft mikil og ákaflega
mikilvægt sé því að hreinsa
vatnsrásir vel eftir opnun til að
varna því að vegurinn hreinlega
skolist í burtu í leysingum.
Tuttugu vindstig
hafa mælst
Nú er kaffidrykkjunni lokið
og Viðar leggur af stað með
myndavélarlausan blaðamann
í skoðunarferð um ratsjár-
stöðina. Fyrsti viðkomustaður
er rými þar sem viðhaldi á
bílum, vélsleðum, hjólaskóflu
og öðru er sinnt og þar er einnig
aðstaða til þvotta - þvottavél
og þurrkari. Næst er komið inn
á lager og verkstæði þar sem
viðhaldi á vélum og búnaði
hússins er sinnt. Þar er einnig
geymdur búnaður sem gripið
er til að vetri til svo sem
snjóflóðaýlur, mannbroddar og
snjóþrúgur sem Viðar segir að
komi sér vel í púðursnjó. Hann
segir að alltaf sé eitthvað um
að dytta þurfi að einu og öðru
úti svo sem mælingum ýmis-
konar. Sjálfvirk veðurathug-
unarstöð er staðsett við ratsjár-
stöðina og er hægt sjá innan-
húss á mælum hver vind-
hraðinn og hitastig er úti þá
stundina. Mælst hefur vindur
sem Viðari reiknast til að gæti
numið 20 vindstigum en þessi
veðurathugunartæki eru ein-
ungis fyrir starfsmennina sjálfa
og þjóna í sjálfu sér ekki öðrum
tilgangi.
Göngustafur notaður
sem öryggistæki
Nú er komið inn í rými sem
á að verja hinn viðkvæma
búnað og tæki sem þar eru fyrir
innan fyrir rafeindahöggbylgj-
um. Tvær hurðir eru á rýminu
sem varðar leiðina að aðalhluta
stöðvarinnar þar sem sumt af
tækjabúnaðinum er enn í þróun
hjá framleiðendum. Spennu-
stöð stöðvarinnar er í sal þar
sem einnig eru staðsettar þrjár
250 kw díselrafstöðvar, vatns-
geymir, slökkvikerfi, miðstöð
og fleira. Ein díselrafstöðvanna
fer sjálfvirkt í gang þegar
straumur rofnar á aðalkerfinu
og tryggir að mikilvægasti
tækjabúnaðurinn hafi rafmagn.
Hinar díselrafstöðvarnar eru
svo til vara ef eitthvað bregður
út af. Viðar segir að varaafls-
búnaðurinn sé prófaður reglu-
lega og reyndar er það svo með
alla hluti stöðvarinnar eins og
blaðamaður átti eftir að komast
að.
Í spennustöðvarsalnum er
tafla þar sem geymdur er
margvíslegur öryggisbúnaður
og mátti reyndar sjá þessar
töflur víðast hvar í ratsjár-
stöðinni. Öryggisbúnaðurinn
samanstendur af ýmsum tólum
sem hægt er að grípa til í
neyðartilvikum eins og til
dæmis þegar slys eiga sér stað.
Eitt áhaldið vakti sérstaka
athygli en það var einskonar
göngustafur. „Þetta er ætlað til
að nota í þeim tilfellum þegar
rafmagn leiðir í mann og hann
festist. Það er regla að tveir
vinni saman að öllum verk-
efnum og þá getur samstarfs-
maðurinn krækt í þann fasta
með stafnum án þess að hætta
sjálfum sér.“
Verklagsreglur
gilda um allt
Já, það er hugsað fyrir öllu á
Bolafjalli og allt var á sömu
bókina lært hvar sem komið
var í stöðinni og sama hvaða
verkþátt var um að ræða. Allt
er fyrirfram skipulagt og háð
ákveðnum verklagsreglum og
það telst alvarlegt brot ef
reglunum er ekki sinnt sem
skyldi. Eftirtektarvert var hvað
allt var hreint og pússað - það
var nánast ekki hægt að sjá að
þarna gengi neinn um. En það
sama gildir um þrifin og annað
- farið er eftir verklagsreglum.
Viðar segir enda að starfsemin
gangi fyrst og fremst út á
eftirlitsþáttinn og fyrirbyggj-
andi viðhaldsaðgerðir til að
stöðin geti þjónað hlutverki
sínu eins og til er ætlast.
Nýfarin í loftið
til Ísafjarðar
Áfram er haldið skoðunar-
ferðinni og Viðar sýnir hvern
krók og kima. Í stjórngámnum,
sem Viðar kallar svo, en hann
líkist einna helst litlum frysti-
gámi utan frá séð, er sambæri-
legur búnaður og er í flugstjórn-
armiðstöðvum Varnarliðsins
og Flugmálastjórnar. Þarna
koma fram þær upplýsingar
sem öll starfsemi ratsjárstöðv-
arinnar á Bolafjalli snýst um.
Á skjá má sjá útlínur Íslands
og hluta Grænlands og umferð
flugvéla á svæðinu. „Hér er
yfirflug í 30 þúsund fetum,“
segir Viðar og bendir á lítinn
punkt á skjánum. Þar má einnig
sjá punkt yfir suðvesturhorni
landsins en Viðar segir að þarna
sé á ferðinni flugvél í innan-
landsflugi - líklega Fokker. „Já,
hún er sennilega nýfarin í loftið
áleiðis til Ísafjarðar,“ segir
blaðamaður spekingslega. Við-
ar fellir tillöguna og segir
vélina líklega á leiðinni til
Akureyrar og blaðamaður sér
hugmyndina um væntanlega
flugumferðarstjórastöðu sundr-
ast í frumeindir sínar. Viðar
segir yfirleitt ekki mikla flug-
umferð sjánlega að morgni til
en það breytist þegar líða tekur
á daginn. Þá sé oft allt krökkt
af litlum punktum sem tákni
flugvélar.
Laxnes lesinn
í bak og fyrir
Nú er kominn tími til að
heilsa upp á tæknimennina þar
sem þeir eru við vinnu sína við
fyrirbyggjandi viðhald sem
eins og áður sagði er einn
veigamesti þáttur starfsem-
innar. Helgi Jónsson er einn
tæknimannanna en hann segist
aðspurður líkja starfinu á
Bolafjalli við sjómennsku.
„Á veturna vinnum við hérna
í sex daga í einu án þess að fara
heim. Á sumrin erum við á
vakt alla daga og á bakvakt
allar nætur og ef eitthvað bilar
þá þurfum við að sinna því
hvenær sólarhrings sem er.
Þetta kemst upp í vana eins og
hvert annað en þetta er mjög
krefjandi starf sem kallar á að
við þurfum að vera í síþjálfun
allt árið. Í síþjálfuninni felst
að það er sett upp prógramm
fyrir hvert ár sem við verðum
að sinna jafnframt viðhaldinu.“
- En hvað með tómstundir.
Hvað gerið þið í þeim?
„Við horfum auðvitað á
sjónvarpið, lesum blöðin og
bækur þannig að við náum
svona aðeins að sinna áhuga-
málunum. Við erum með gerfi-
hnattadisk og náum efni af
ýmsu tagi með hans hjálp eins
og kvikmyndarásum og íþrótta-
efni. Það er lesið mjög mikið
hérna og við notum t.d. bak-
vaktirnar mikið til að lesa. Á
veturna eru allar hillur í her-
bergjunum okkar fullar af
bókum. Menn lesa t.d. tölvu-
blöð mikið og Laxnes er lesinn
í bak og fyrir. Við höfum svo
ofan af fyrir hverjir öðrum
þannig að ég held að það sé
engin ástæða til að kvarta. Svo
reynum við auðvitað að hreyfa
okkur aðeins og spilum borð-
tennis svo dæmi sé tekið.“
Menn hafa komið helvíti
mikið til í eldamennskunni
- Nú borðið þið mikið af
tilbúnum réttum. Verðið þið
aldrei leiðir á því?
„Nei nei, við erum ekkert
leiðir á þeim. Annars breytist
þetta svolítið yfir sumartímann.
Þá kaupum við meira þessa
1944 rétti en yfir vetrartímann
þá er fæðið svolítið frábrugðið
og fjölbreyttara. Þá eldum við
meira og ég held að menn hafi
bara komið helvíti mikið til í
eldamennskunni.“
- En hverjir eru kostirnir og
gallarnir við að vera hérna
uppi?
„Þetta er svo sem ágætt. Það
eru auðvitað bæði kostir og
gallar við þetta en ég held samt
að kostirnir séu fleiri. Hérna er
veðravíti á veturna en við
verðum í sjálfu sér ekki svo
mikið varir við það nema bara
á leiðinni upp og svo aftur
niður. Við förum út svona einu
sinni á dag til að kanna stöðina
og nánasta umhverfi og einnig
eftir að veður hefur verið vont,
þá förum við út til að hreinsa
inntak loftræstikerfisins. Að
öðru leyti vinnum við inni þar
sem öll okkar tæki eru. Okkar
hlutverk er að sjá til þess að
tækin séu í lagi og þau vinni
eins og til er ætlast. Allt þarf
að vera í lagi 365 daga á ári.
Það er mikil pressa á okkur ef
til myndatöku. Á leiðinni að
bjargbrúninni er Viðar beðinn
um að lýsa starfi sínu innan
ratsjárstöðvarinnar.
„Mitt hlutverk er að hafa
yfirumsjón með öllum rekstr-
inum, starfsmannahaldi og
slíku. Einnig sé ég t.d. um að
semja um reksturinn fyrir hvert
fjárhagsár við bandaríska sjó-
herinn og það byggist raun-
verulega allt á því hvernig þar
tekst til. Þá þarf að leggja fram
áætlun fyrir allt árið með
tilheyrandi rökum fyrir hverri
framkvæmd. Þetta hefur gengið
alveg ágætlega og ef eitthvað
er þá er starfsemin að aukast
fremur en hitt og ýmis búnaður
og tæki eru að bætast við.“
Viðar segir að byggingarlega
séð þá sé ratsjárstöðin á Bola-
fjalli NATO stöð en rekstrar-
lega sé hún á vegum bandaríska
flughersins sem síðan hafi
samning við Ratsjárstofnun um
reksturinn. Þar af leiðandi séu
menn komnir inn á varnarsvæði
um leið og þeir komi inn fyrir
girðinguna sem umlykur stöð-
ina. Hann segir að eftirlitsþátt-
urinn sé síst minni nú en áður
þrátt fyrir þíðuna í samskiptum
stórveldanna en það sé að hluta
til vegna eftirlits bandaríska
flughersins með eigin flug-
vélum.
Stórbrotið útsýni blasti nú
við frá bjargbrúninni og sást
vel yfir Ísafjarðardjúp og yfir í
Jökulfirði. Tækifærið var því
notað til að smella af nokkrum
myndum frá ýmsum sjónar-
hornum áður en lagt var af stað
niður af fjallinu aftur.
Viðar segir að enginn vafi sé
eitthvað bilar og það er gerð
krafa til okkar um að gera við
bilanir á sem skemmstum
tíma,“ segir Helgi Jónsson.
Hann segir aðspurður að starfs-
andinn í stöðinni sé góður og
líkir sambandi starfsmanna við
hjónaband þar sem auðvitað
geti skipst á skin og skúrir án
þess að til skilnaðar þurfi að
koma.
NATO - Flugherinn
- Ratsjárstofnun
Nú er skoðunarferðinni um
ratsjárhluta stöðvarinnar lokið
og Viðar býður aftur upp á
kaffi. Síðan er haldið út aftur
til að taka myndir en þar er
lognið algert þrátt fyrir að um
morguninn hafi verið hálfgert
rok niðri á jafnsléttunni.
Skyggnið er þokkalegt þrátt
fyrir sólarleysi og bendir Viðar
blaðamanni á áhugaverði staði
í sínum huga um að uppbygg-
ing ratsjárstofnunar á Bolafjalli
hafi haft gífurlega þýðingu fyrir
Bolungarvíkurkaupstað. Til
dæmis hafi verið ráðist í
byggingu íbúðarhúsa fyrir
starfsmenn stöðvarinnar í
Bolungarvík auk þess sem
bygging stöðvarinnar á sínum
tíma hafi haft í för með sér
aukin umsvif í bæjarfélaginu.
Hann segir rekstur stöðvarinnar
kalla á töluvert mikla þjónustu
frá Bolungarvík og telur að
tilvist hennar mætti líkja við
að frystitogari væri gerður út
frá bæjarfélaginu og það hljóti
að skipta miklu.
Flestir hljóta að geta tekið
undir þetta með Viðari sem
hér með er þakkað fyrir gest-
risnina og fyrirmyndar leið-
sögn um hið „dularfulla mann-
virki“ á Bolafjalli, sem lesend-
ur eru vonandi fróðari um nú
en áður.
Svæðið er girt af og aðgangur er bannaður.
Starfsmenn fyrir utan ratsjárstöðina. Talið frá vinstri: Jón Jóhannesson, Kristján Ágústsson, Guðmundur Karlsson, Viðar
Axelsson, Halldór Jón Hjaltason, Magnús Einarsson og Helgi Jónsson.