Börn og menning - 01.09.2004, Síða 24

22
Börn og menning
bókmenntir
VORVINDAR
Viðurkenningar IBBY á íslandi 2004
Laugardaginn 8. maí sl. voru Vorvinda-
viðurkenningar IBBY afhentar í Norræna
húsinu. Eftirtaldir hlutu viðurkenningar að
þessu sinni fyrir framúrskarandi framlag
til barnamenningar á íslandi: Guðni
Kolbeinsson fyrir þýðingarstörf. Guðni
hefur þýtt fjölmargar bækur fyrir börn og
unglinga og er þekktur fyrir vandað og
lipurt málfar. Kristín Helga Gunnarsdóttir
hlaut viðurkenningu fyrir nýjustu bók sína
Strandanornir. Kristín Helga hefur fyrir
löngu áunnið sér sess i hjörtum íslenskra
lesenda á öllum aldri. Þórunn Björnsdóttir
fyrir tónlistarstarf í Kársnesskóta þar sem
hún hefur verið kórstjóri frá 1975 og er
löngu landsþekkt fyrir öflugt starf sitt
innanlands sem utan.
Þórunn tók með sér karlakvartett sem
skemmti samkomugestum konunglega.
Hann skipuðu fyrrverandi kórfélagar i
Kársnesskóla sem ekki hafa fengið sig til
að yfirgefa hreiðrið alveg. Guðni og Kristín
Helga ávörpuðu gesti og birtum við tölur
þeirra hér fyrir þá sem ekki gátu verið
viðstaddir.
Ávarp Guðna
Sem ungur drengur var ég mjög viss um
eigið ágæti á ýmsum sviðum og gamlir
sveitungar mínir úr Laugardalnum hafa
oft sagt sem svo: „Rosalega var hann nú
montinn þegar hann var lítill, hann Guðni
í Hólabrekku." Ég var nefnilega alinn upp
við það að fá hrós fyrir það sem ég gerði vel
- og þótt líka væri reynt að kenna mér að
haga mér skikkanlega - sérstaklega af bæ
- tókst umheiminum illa að koma því inn í
höfuðið á mér að ég ætti helst að biðjast
fyrirgefningar á því að gera eitthvað álíka vel
og aðrir - og kannski stöku sinnum betur.
Árin hafa kennt mér að láta sjálfumgleðina
ekki alveg jafnberlega í Ijós og þegar ég var
lítill strákur í sveitinni - og kannski dregið
eitthvað úr henni. Að minnsta kosti var
það svo að á sjálfshjálparnámskeiðinu sem
við kennararnir í skólanum mínum vorum
skikkaðir á í hitteðfyrra gekk mér bölvanlega
að telja upp fimm helstu kosti mína - og það
var ekki vegna þess að ég gæti ekki ráðið
við mig hvaða fimm stæðu upp úr í öllum
kostabunkanum.
Eitt af því sem ég tel mér til kosta er
að ég þykist kunna býsna vel að fara með
íslenskt mál og skrifa að jafnaði allgóðan
texta. Og hverju þakka ég það? Fyrst og
fremst bóklestri. í uppvexti mínum var
ég pasturslítill og kirtlaveikur framan af,
smér vexti og því enginn áhlaupamaður
til erfiðisvinnu né íþrótta. Ég lagðist því
i bækur. Þar fann ég minn eigin heim;
kynntist til dæmis hinum náttúrulausa Tom
Swift, Bud vini hans og vinkonum þeirra
tveimur; kynntist Finni og Dísu, Jonna og
Önnu í ævintýrabókum Enid Blyton, horfnum
góðhestum Ásgeirs Jónssonar frá Gottorp
sem fóru yndisspori (sem nú heitir tölt) yfir
mela og grundir - hreifst af geigvænlegum
þrekraunum í Hrakningum á heiðarvegum,
og þá ekki síður af Gunnari á Hlíðarenda
sem vó menn upp á atgeirnum og kastaði
þeim út á Rangá. Við bóklestur gleymdi ég
þvi hvað ég var sjálfur mikill vesalingur að
líkamlegu atgervi og gat alveg orðið frægur
uppfinningamaður, frækinn vígamaður,
hestamaður með afbrigðum eða einstaklega
ratvis ferðalangur sem lá úti í illviðrum og
kom jafnan heill til byggða.
Afrakstur þessarar æskuskemmtunar
minnar varð alldrjúgur orðaforði og
þokkaleg málkennd, þótt hún sé fjarri því
að vera óbrigðul. Ég álít bóklestur gríðarlega
mikilvægan þátt i málfarslegu uppeldi - og
raunar öllu uppeldi - og lít á það sem mikinn
heiður að fá viðurkenningu fyrir að hafa lagt
mitt af mörkum til þess að íslensk börn og
unglingar lesi - og heyri i upplestri foreldra
sinna - góðan texta.
Ég hef þá kannski goldið litla afborgun
af þeirri skuld sem ég er í við íslenska
bókmennt - forna og nýja. Þökk fyrir.