Morgunblaðið - 13.02.2021, Síða 16

16 MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 13. FEBRÚAR 2021
Eltak sérhæfir sig í sölu
og þjónustu á vogum
Bjóðum MESTA úrval
á Íslandi af smáum
og stórum vogum
Gunnlaugur Snær Ólafsson
gso@mbl.is
Á
rið hjá okkur endar í lok
september og við erum
að gera upp. Ég sé að
árið hefur verið mjög
gott. Það hefur verið
stöðug aukning í sölu á hrognum
og hrognkelsum. Frá því að
Benchmark Holding plc group
keypti okkur 2014, hefur veltan
nánast þrefaldast og er nú rétt
innan við fjóra milljarða,“ segir
Jónas og vísar til þess að greinin
hefur orðið fyrir nokkrum breyt-
ingum með alþjóðavæðingu við-
skipta undanfarin ár. Nú sé hægt
að flytja hrognin um heim allan og
hefur samstarfið við móðurfélagið
breytt viðhorfi til félagsins.
Hann segir að sú breyting að
fyrirtækið varð hluti af alþjóðlegri
starfsemi móðurfélagsins sé al-
þjóðlegur gæðastimpill sem vottar
í augum kaupenda að um sé að
ræða stöndugt fyrirtæki með mikla
gæðaafurð. „Það er erfitt að vera
að selja bara á Íslandi á íslenskum
forsendum,“ segir Jónas.
Stefnt að stækkun
Fyrirtækið seldi 120 milljónir laxa-
hrogna í fyrra, að sögn Jónasar.
„Það virðist vera og er mat manna
að það sé alveg gegndarlaus eftir-
spurn eftir laxi í heiminum. Fólki
líkar hann mjög vel, þetta er holl-
ur matur, auðvelt að matreiða og
mjög ljúffengur. Það er bara mjög
mikil og aukin eftirspurn. Í þessu
ljósi hafa eigendur Benchmark
skoðað hvernig staðan er á Íslandi
og nú er komin sú staða að
hrognahúsin hjá okkur eru hrein-
lega orðin of lítil.
Þegar við framleiðum laxahrogn
þurfa þau að þroskast í einhvern
ákveðinn tíma við mjög góðar að-
stæður og nú er búið að ákveða að
stækka þá aðstöðu í Vogunum.
Þannig að við erum byrjuð núna
að byggja ansi stórt hrognahús,“
segir hann. Stefnt er að því að
nýtt hrognahús fyrirtækisins í
Vogunum verði tekið í notkun
næsta sumar.
Aðspurður segir Jónas stækk-
unina ekki kalla á fjölgun starfs-
manna þar sem um verður að
ræða hátæknibyggingu sem gerir
fyrirtækinu kleift að auka gæði
hrognanna og auka við framleiðsl-
una til að mæta aukinni eftirspurn,
sem hann telur verða mikla á kom-
andi árum. „Það sem er að gerast í
heiminum í dag er að það er mikil
bylgja í að ala lax á landi,“ út-
skýrir Jónas og vísar til stórra
eldisstöðva sem reistar hafa verið
á landi í Bandaríkjunum, Noregi,
Rússlandi, Kína og fleiri stöðum.
„Þegar menn fara að ala á landi
þurfa menn að hafa aðgang að
hrognum allt árið og við hjá
Benchmark höfum sérhæft okkur í
að framleiða og afhenda hrogn allt
árið.“
Ísland í sérstöðu
Hann segir ljóst að starfsemin
muni halda áfram að vera hér á
landi og ekki síst vaxa á komandi
árum. „Eigendur Benchmark gera
sér grein fyrir því að Ísland er í
lykilstöðu til að geta afhent allt ár-
ið. […] Ástæðan er þessar ein-
stöku aðstæður. Við erum með að-
gang að heitum jarðsjó og líka
miklu köldu ferskvatni. Allt þetta
er bráðnauðsynlegt til að ná fram
góðri hrygningu í laxi hvenær sem
er allt árið. Svona aðstæður er
ekki hægt að finna hvar sem er í
heiminum,“ útskýrir Jónas og bæt-
ir við að einnig skipti miklu máli
hve hreinleiki laxastofnins á Ís-
landi er mikill.
Það er ekki hægt að nýta hvaða
fisk sem er í hrognaframleiðslu í
fremsta gæðaflokki. „Við erum
með tvær stöðvar á Reykjanesi,
aðra í Vogunum og hina við Kal-
manstjörn, sem eru sérhannaðar
til að framleiða klakfisk af laxi.
Þetta eru kannski 12 til 14 kílóa
fiskar sem við nýtum hrognin úr.
Á bak við þetta liggur mikið kyn-
bótaverkefni þar sem við erum sí-
fellt að beturumbæta stofnana og
þá verður þetta mjög eftirsótt og
allur laxeldisiðnaðurinn á Íslandi
notar þetta. Það er síðan aukin
eftirspurn frá útlöndum.“
Kári myndi blikna
Jónas segir gríðarlegt vísindastarf
liggja að baki laxastofnsins sem
fyrirtækið framleiðir, en hann ber
nafnið Stofnfiskur. Benchmark
hefur á sínum snærum 14 erfða-
fræðinga sem vinna að því að
skoða og kortleggja erfðaefni lax-
ins. „Þeir eru að skoða þætti erfða
í eiginleikum eins og til dæmis lífs-
þrótti og vaxtarhraða. Innan
Benchmark er mjög öflugt vísinda-
teymi, bæði erfðafræðingar og líka
sameindaerfðafræðingar sem eru
að kortleggja erfðamengi laxins
okkur til framdráttar.
Ég held að Kári [Stefánsson]
myndi blikna ef hann vissi hvað
við erum að gera,“ segir hann og
hlær.
Þá er alls ekki erfitt að finna
starfsfólk með alla þá þekkingu
sem framleiðsla af þessum toga
krefst, að sögn framkvæmdastjór-
ans. „Hér innanlands erum við
bæði með íslenska og erlenda
starfsmenn. Af því að við búum
svo vel að vera með alþjóðlega
tengingu þá er enginn skortur á
góðu fólki, en heldur ekki hér á Ís-
landi. Við erum með mjög gott
starfsfólk og hjá fyrirtækinu starfa
í dag um 80 manns. Við erum hér
með vísindadeild og erum í sam-
starfi við Háskóla Íslands og Haf-
rannsóknastofnun. Við höfum verið
heppin, það hefur gengið vel að
manna það sem við erum að gera.“
Laxeldið vaxið mest
Spurður um forsendur áframhald-
andi vaxtar, svarar Jónas: „Ég
held að allir séu sammála um það
að við förum ekki að veiða fleiri
fiska og á sama tíma er mannkyn-
inu að fjölga. Þannig að það þarf
að auka matvælaframboð.“ Bendir
hann á að laxeldi hefur verið sú
grein innan matvælaiðnaðar sem
hefur vaxið mest undanfarin ár og
telur ástæðuna meðal annars vera
þá hve laxinn er góð og holl vara.
Þá sé einnig mikilvægt atriði að
laxeldið búi til prótein með lágt
kolefnisspor sem skiptir neytendur
og yfirvöld sífellt meira máli.
Árið 2020 var nokkuð
gott fyrir Benchmark
Genetics Iceland að
sögn Jónasar Jón-
assonar, framkvæmda-
stjóra fyrirtækisins.
Fyrirtækið sem stofnað
var 1991 undir nafninu
Stofnfiskur hefur séð
gríðarlegan vöxt und-
anfarin ár og eykst
áhuginn á íslenska laxa-
stofninum sífellt.
Kviðpokaseiði brjótast út úr hrognunum. Með tíma verða þau stæðilegir laxar.
Morgunblaðið/Kristinn Magnússon
Jónas Jónasson, framkvæmda-
stjóri Benchmark Genetics Iceland
Mikil vísindi eru að baki frjóvgun laxahrogna hjá Benchmark enda þarf að tryggja gæði stofnsins.
„Gegndarlaus
eftirspurn eftir
laxi í heiminum“