Morgunblaðið - 25.05.2021, Qupperneq 14

14
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 25. MAÍ 2021
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Það er þekktað í stríði ermargt „lög-
legt“ sem þykir
stangast freklega
á við lög á öðrum
tímum. Bandarísk
yfirvöld segja að „uppljóstrar-
inn“ Edward Snowden sé eft-
irlýstur svikahrappur sem tek-
ið hefði hernaðarlegar upp-
lýsingar ófrjálsri hendi og
komið í hendur óviðkomandi
sem sáu um áframhaldandi
dreifingu. Það hafi þýtt að
fjöldi bandarískra hermanna
og erindreka Bandaríkjanna
víða um heim hafi verið í
hættu, auk þess sem banda-
rískir öryggishagsmunir hafi
verið í uppnámi. Loks hefði
Snowden gefið alvarlegt for-
dæmi. Aðrir sem þráðu frægð
og frama teldu sér óhætt að
fremja sambærileg óhæfuverk
án þess að sæta ábyrgð.
Snowden barg sér á ævin-
týralegum flótta undan
hrammi erindreka banda-
rískra leyniþjónusta (þær eru
sagðar 17 talsins og með út-
sendara í öllum ríkjum sem ná
máli). Seinasti flóttaspotti
Snowden var frá Hong Kong
til Moskvu. Talið er að Snow-
den og hjálparkokkar hans
hefðu talið sig komast þaðan í
einkaþotu forseta ríkis í Suð-
ur-Ameríku, en hætt hafi verið
við vegna ótta um að Banda-
ríkin vissu um þau áform og
myndu ná vélinni á sitt vald
þar sem hún þyrfti að taka
eldsneyti á leiðinni. Hvað sem
því líður þá situr Snowden enn
í skjóli Pútíns. Slíkt skjól er
öflugt, en getur þó verið óviss-
ara en sýnist. Ekki er hægt að
útiloka að Pútín þurfi skyndi-
lega að láta færa sér handtek-
inn njósnara frá Bandaríkjun-
um og þá gæti Snowden óðara
breyst úr eftirsóttu ögrunar-
efni við Bandaríkin og í skipti-
mynt.
Og það þarf ekki alltaf
stærstu leikstjóra á borði
heimsstjórnmála til. Aðrir og
minni spámenn geta brugðið á
leik. Það sýndi Alexander Lúk-
asjenkó í nýju og óvæntu út-
spili. Það er vissulega marg-
skjalfest að Lúkasjenkó nýtur
óbilandi trausts í Hvíta-Rúss-
landi. Spurningin er þó sú
hversu marktækir slíkir papp-
írar eru. Þegar bandamenn
komust í „ráðuneyti“ Göbbels í
lok stríðs vakti athygli að þar
hafði hann í handraðanum vel
útfærð kosningaúrslit í Þýska-
landi næstu fjóra áratugi eða
svo. Það er ekki hægt að saka
slíka menn um fyrirhyggju-
leysi. En það er verkurinn fyr-
ir forsetann í Minsk að fáir
treysta því að eitt-
hvað sé að marka
kosningaúrslit í
landinu því. For-
setinn er hins veg-
ar enn á valdatán-
um því hann gerði
sér lítið fyrir og lét herþotur
sínar hrifsa farþegaþotu
Ryanair sem var á leið til
Litháen um lofthelgi Hvíta-
Rússlands, og knýja hana til að
lenda með 120 farþega, í skjóli
tilkynningar um neyðarástand
um borð, vegna gruns um
sprengju.
Á daginn kom að útsendarar
Lúkasjenkó töldu liggja á að
bjarga meintum „óvinum“
Hvíta-Rússlands undan
sprengjunni og máttu aðrir
farþegar halda áfram sinni för.
Það fylgdi sögunni að atvikið
væri ekki mistök skriffinna í
Minsk því að Lúkasjenkó hefði
persónulega gefið fyrirmæli
um að farþegarnir fengju að
detta í þennan lukkupott. Og
nú sitja leiðtogar ESB yfir því
verkefni að koma sér saman
um refsiaðgerðir gegn Hvíta-
Rússlandi.
Það mun þeim ekki takast
verr en seinast þegar Rússar
ætluðu að taka til baka „gjöf“
Krútsjeffs um Krímskaga.
Skrifstofustúlka í Brussel mun
þá hafa hringt í vaktmann í
anddyrinu á Rauðarárstíg eftir
vinnu til að tilkynna að ákveðið
hefði verið í Brussel að Ísland
væri orðið þátttakandi í refsi-
aðgerðunum út af Krímskaga.
Sagan segir að vaktmaðurinn
hafi verið gamall Skagamaður
og því veikur fyrir skagamál-
um af þessu tagi. Ísland hefur
síðan tapað milljörðum eða
milljarðatugum árlega og
ganga verður út frá að Rússar
hafi fyrir löngu skilað Krím-
skaga eða séu um það bil að
gera það. Ella sé ekkert vit í
málinu. En sé þetta mál að
dragast, sem seint verður trú-
að, hefði stúlkan sem hringdi í
vaktmanninn sjálfsagt upplýst
hann um gang málsins. Annars
verður óhjákvæmilegt að
panta nýja skýrslu utan úr bæ
um að Krímskaginn sé nú inn-
an seilingar og sé í rauninni
ekki í lakari umbúðum en
orkupakkinn. Við sem vitum
öll að þeir eru með putta frá
Brussel á málum hjá sér á
Rauðarárstíg getum því andað
rólega. Það sýndi sig þegar
pissa þurfti hratt á sig í orku-
pakkamálinu síðast, þá gekk
það eins og í sögu og gott ef ís-
lensku stjórnarskránni var
ekki breytt í sömu andrá með
sendibréfi utan úr bæ. Hann
gerir þetta hann Gulli, eins og
þeir sögðu í Karnabæ forðum.
Lúkasjenkó lét
hrifsa farþegaþotu
Ryanair sem flaug
yfir Hvíta-Rússland}
Forseti nær sér
í farþega
É
g hef sem dómsmálaráðherra lagt
áherslu á raunverulegar lausnir
sem eru til þess fallnar að bæta
og einfalda líf okkar – og spara
okkur tíma. Einn liður í því er
framtíðarsýn um sýslumenn sem ég kynnti ný-
lega en hún felst meðal annars í því að veita
framúrskarandi þjónustu óháð búsetu og stað-
setningu, hvar og hvenær sem er. Því hefur nú
verið fylgt eftir.
Tíminn er líklega eina fyrirbærið sem ekki er
hægt að endurheimta. Þess vegna eru fleiri
meðvitaðir um mikilvægi þess að nýta tímann
vel og forðast það sem stelur frá okkur tíma.
Allir hafa einhverjum skyldum að gegna en við
reynum að skipuleggja daginn þannig að tím-
inn nýtist vel í önnum dagsins.
Flestir líta á samskipti við hið opinbera sem
tímaþjóf – og það með réttu. Við könnumst við
það að þurfa að bíða í langri röð eftir afgreiðslu, til að skila
inn pappírum, sækja um leyfi og þar fram eftir götunum.
Eftir því sem okkur tekst að færa þjónustu hins opinbera
á rafrænt og aðgengilegt form munu slíkir tímaþjófar
heyra sögunni til. Einkafyrirtækjum hefur tekist vel til við
að einfalda þjónustu og gera hana aðgengilegri. Hið op-
inbera, í þessu tilfelli ríkisvaldið, á ekki að vera eftirbátur
hvað þetta varðar. Það skýtur skökku við að geta afgreitt
flókna fjármálagerninga, svo dæmi sé tekið, á skömmum
tíma með einföldum og rafrænum hætti en þurfa að bíða í
röð eftir mun einfaldari afgreiðslu hins opinbera.
Í síðustu viku opnuðum við nýjan vef sýslu-
manna þar sem í boði verður ný þjónusta sem
býður upp á netspjall og spjallmenni, aðgengi-
legri upplýsingar, leiðir til að sækja um ýmiss
konar leyfi með rafrænum hætti og aðrar
sjálfsafgreiðslulausnir sem verða í boði allan
sólarhringinn. Nýr vefur sýslumanna á Ís-
land.is markar þannig tímamót í þjónustu við
fólkið í landinu og mun einfalda líf okkar allra.
Þar er nú þegar hægt að sækja ýmis vottorð
með rafrænum hætti, sækja um leyfi, skila inn
umsóknum, endurnýja leyfi og réttindi, for-
eldrar með sameiginlega forsjá geta gert
samninga sín á milli og þannig mætti lengi
áfram telja. Innan skamms verður einnig hægt
að þinglýsa kaupsamningum með rafrænum
hætti þannig að bið eftir þinglýsingu, sem áður
tók nokkrar vikur, mun heyra sögunni til. Með
því að auka við rafræna þjónustu færum við
þjónustuna nær fólki og komum í veg fyrir að það þurfi að
flakka á milli stofnana til að verða sér úti um gögn eða bíða
í röðum eftir afgreiðslu. Fólk getur þá varið tíma sínum í
aðra mun mikilvægari hluti.
Ég er stolt af þessu verkefni og hef sem fyrr segir lagt
áherslu á leiðir til að einfalda þjónustu ríkisins þannig að
hún sé aðgengilegri, skilvirkari og betri en áður. Þegar við
eigum þess kost að einfalda líf fólks eigum við að grípa
tækifærið. aslaugs@althingi.is
Áslaug Arna
Sigurbjörns-
dóttir
Pistill
Ríkið á ekki að vera tímaþjófur
Höfundur er dómsmálaráðherra.
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri:
Davíð Oddsson
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Haraldur Johannessen
SVIÐSLJÓS
Höskuldur Daði Magnússon
hdm@mbl.is
K
ynjahallinn er ævagamalt
vandamál sem hefur allt-
af loðað við upplýsinga-
tæknigeirann. Við grein-
um nú aukinn áhuga kvenna á
störfum innan geirans og þurfum að
halda áfram að plægja jarðveginn
fyrir þær,“ segir
Sigrún Ósk Jak-
obsdóttir, mann-
auðsstjóri hjá
Advania.
Greint var
frá því á dögunum
að metfjöldi hafi
verið um sum-
arstörf hjá fyrir-
tækinu. Við sama
tækifæri kom
fram að áhugi á
upplýsingatækni væri greinilega að
aukast og fjölbreyttari hópur fólks
sæktist nú eftir störfum í greininni.
Fleiri konur sækja um störf
Sigrún Ósk segir að konur hafi
alltaf verið í minnihluta í upplýsinga-
tæknigeiranum, eða um 25-30%
starfsfólks. „Nú sjáum við hraða þró-
un í rétta átt. Um 40-50% umsækj-
enda um stöður hjá Advania eru kon-
ur og á síðasta ári var helmingur
ráðinna starfsmanna konur. Um-
sækjendur og nýtt starfsfólk er á öll-
um aldri og því má sjá merki um
breytingar. Mér heyrist þessi þróun
eiga við víðar en aðeins á okkar
vinnustað,“ segir hún.
Ýmis jákvæð skref hafa verið
stigin í þá átt að fjölga konum í upp-
lýsingatækni á síðustu árum að sögn
Sigrúnar.
Hún segir að innan Advania hafi
þessi mál verið tekin markvissari
tökum fyrir ári. Með tilkomu sér-
fræðings í sjálfbærni og jafnrétt-
ismálum hafi verið farið að skoða
hvar hægt væri að hafa jákvæð áhrif
á samfélagið og þar hafi umræða um
þetta komist á nýtt stig.
Fleiri konur í kerfisstjórnun
„Við sáum að við næðum ekki
fram raunverulegu jafnræði með
þvingunum. Þess í stað þurfum við
að fara í saumana á því af hverju
ójafnræði er til staðar og uppræta
rót vandans,“ segir Sigrún. Hún
nefnir, sem dæmi um það sem hefur
mátt bæta, karllægan kúltúr á vinnu-
stöðum og orðalag atvinnuauglýs-
inga.
Ákveðið var að vekja athygli
kvenna á starfi og menntun í kerf-
isstjórnun og veita styrk til náms í
faginu. „Árangurinn af því verkefni
gaf okkur byr undir báða vængi. Það
skilaði sér í 1.000 prósenta aukningu
í fjölda kvenna í náminu og í dag eru
konur í meirihluta í námi í kerf-
isstjórnun á Íslandi.“
Rétta stöðuna smám saman
Þessi árangur er þó bara byrj-
unin að mati Sigrúnar. Hún bendir á
að meðal þess sem viðhaldi óbreyttu
ástandi séu kynjahlutföll þeirra sem
útskrifast úr tölvunarfræði og hug-
búnaðarverkfræði. „Konur eru að-
eins 20-25% útskrifaðra úr þessum
fögum. Kynjahlutföllum í heilli
starfsgrein verður auðvitað ekki
breytt á einni nóttu en með réttum
úrræðum má hafa veruleg áhrif á
stöðuna.“
Sigrún Ósk segir að hver og
einn vinnustaður þurfi líka að vera
aðlaðandi fyrir ungt fólk. „Við hjá
Advania viljum laða að og
byggja upp fjölbreyttan
starfsmannahóp og leggjum
okkur fram við að bjóða upp
á líflegan og sveigjanlegan
vinnustað þar sem allir eiga
að geta notið sín, ungir sem
aldnir og óháð kyni. Það er
mikilvægt að vera meðvit-
aður um allt það sem
gæti haft áhrif á val
fólks á vinnustað.“
Sífellt fleiri konur í
upplýsingatæknigeira
Fleiri fyrirtæki í upplýsingageir-
anum hafa náð athyglisverðum
árangri við að fjölga konum í
starfsliði sínu. Hjá Origo hefur
markvisst verið unnið að því að
búa til eftirsóknarverð starfs-
skilyrði fyrir konur og laða þær
til sín.
Dröfn Guðmundsdóttir, fram-
kvæmdastjóri mannauðssviðs
hjá Origo, segir að markmiðið
sé að 50% ráðninga séu konur.
„Okkur miðar vel áfram. Staðan
núna er sú að við höfum ráðið
27 starfsmenn það sem af er
ári, þar af eru 14 konur og 13
karlar. Við höfum sem sagt ráð-
ið 52% konur.“
Hún segir að Origo hafi
fengið rúmlega eitt þús-
und starfsumsóknir það
sem af er ári. Aðeins
33% þeirra eru frá
konum en 67% frá
körlum.
Átta sumarstarfs-
menn voru ráðnir til
Origo. Þar af voru
fimm konur og þrír
karlar.
Fleiri konur
en karlar í ár
MARKVISST HJÁ ORIGO
Dröfn
Guðmundsdóttir
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Breytingar Konum í upplýsingatæknigeiranum fjölgar með hverju árinu. Á
síðasta ári var helmingur ráðinna starfsmanna hjá Advania konur.
Sigrún Ósk
Jakobsdóttir