Morgunblaðið - 17.08.2022, Síða 14

14 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 17. ÁGÚST 2022
Þegar ég kom fyrst
sem nýskipaður
sendiherra til Íslands
hinn 26. febrúar síð-
astliðinn, þremur
dögum eftir upphaf
átakanna í Úkraínu,
var um fátt annað
rætt en hið skelfilega
ástand sem þar blasti
við. Fólk af öllum
stigum samfélagsins
og allir sem ég hitti
vildu ræða við mig um málefni
Úkraínu. Þrátt fyrir mismunandi
skoðanir á ýmsum þáttum voru
allir sammála um þau hræðilegu
áhrif sem átökin hafa á almenning
og mikilvægi mannúðaraðstoðar.
Íslendingar hafa tekið höndum
saman við að veita íbúum Úkraínu
alla þá aðstoð sem þeir mögulega
geta frá upphafi átakanna. Al-
menningur, jafnt sem fyrirtæki,
hefur sýnt mikið örlæti í fram-
lögum sínum, ríkisstjórn Íslands
hefur tekið við flóttamönnum frá
Úkraínu, aðstoðað þá við atvinnu-
leit og komið börnum þeirra í
nám. Eins og Íslendingar hafa
Kínverjar miklar áhyggjur af
mannúðarmálum í Úkraínu og
þeim skaða sem átökin valda al-
menningi. Kína hefur lagt til að-
gerðaáætlun í sex liðum og hefur
nú þegar sent þrjár sendingar af
neyðargögnum til Úkraínu sem
innihalda m.a. ábreiður, mjólk-
urduft fyrir ungbörn ásamt öðru
sem almenning sárlega vanhagaði
um og mun veita þeim sem eiga
um sárt að binda nauðsynlega að-
stoð. Kína mun halda áfram að
veita Úkraínu viðeigandi aðstoð
eftir þörfum.
Átökin í Úkraínu eiga sér lang-
an aðdraganda. Meira en 100 dag-
ar eru liðnir og hafa átökin haft
mikil áhrif á alþjóðlegt öryggis-
umhverfi og stöðugleika í öllum
ríkjum. Þetta er meðal annars
ástæðan fyrir hækkandi olíu- og
matvælaverði á Íslandi, sem og í
heiminum öllum. Heimurinn
stendur frammi fyrir erfiðum
áskorunum vegna
stærsta heimsfar-
aldurs í heila öld,
vegna svæðisbund-
inna átaka og stór-
veldadeilna sem
tengjast í flóknu
samspili margra
þátta sem ógna al-
þjóðaöryggi og friði.
Nú er því brýn nauð-
syn sem aldrei fyrr
að ríki heimsins, þar
á meðal Ísland og
Kína, taki höndum
saman og vinni sameiginlega að
því marki að viðhalda fjölþjóð-
legri samvinnu og samstarfi í
þágu stöðugleika og friðar í heim-
inum með uppbyggilegum hætti.
Á árlegu Boao-málþingi Asíu-
þjóða í apríl síðastliðnum lagði
forseti Kína, Xi Jinping, til að
efnt yrði til alþjóðlegs frum-
kvæðis á sviði öryggis, GSI (Glo-
bal Security Initiative), á grund-
velli sameiginlegrar skuldbind-
ingar á sex sviðum um samstarf
um sameiginlegt, alhliða og sjálf-
bært öryggi til að varðveita frið
og öryggi í heiminum. Ýmislegt í
þessum hugmyndum um sameig-
inlegar skuldbindingar er sam-
hljóma afstöðu Íslendinga í þeirri
viðleitni að virða beri sjálfstæði
og landamæri allra ríkja, fram-
fylgja alþjóðalögum, virða mark-
mið og grundvallareglur Samein-
uðu þjóðanna, leysa deilumál
ríkja með friðsamlegum hætti
með viðræðum og samræðum og
styðja við alla þá viðleitni sem
stuðlar að friðsamlegri lausn
ágreiningsmála. Tillagan um al-
þjóðlegt öryggisfrumkvæði, GSI,
svarar nauðsynlegu kalli nútím-
ans á raunsæjan hátt, varðandi
alþjóðlegt samfélag sem vinnur
saman að heimsfriði, dregur úr
líkum á átökum og stríðsátökum
og er í takt við hugmyndafræði
nútímans.
Í samskiptum mínum við ís-
lenska vini hef ég einnig kynnst
öðru sem tengir saman þjóðirnar
tvær og sögu þeirra.
Íslenskur vinur minn sagði mér
að við upphaf 20. aldarinnar hefði
Ísland verið eitt af fátækustu ríkj-
um Evrópu með lítil tengsl við
umheiminn. Það hefði breyst mjög
hratt í friðsælu umhverfi fjögurra
kynslóða eftirstríðsáranna eftir
heimsstyrjöldina síðari, og nú
væri Ísland í hópi auðugustu ríkja
heims, opið gagnvart umheiminum
og með sterk alþjóðleg tengsl.
Fyrir komu mína til Íslands las
ég í kínverskri þýðingu bækurnar
Hundadaga eftir Einar Má Guð-
mundsson og Himnaríki og helvíti
eftir Jón Kalman Stefánsson sem
lýsa lífi fólks og kjörum fyrr á
öldum. Þær lýsa vel fátækt al-
mennings og einangrun landsins,
auk þess sem þeir gáfu mér inn-
sýn í í þrautseigju landsmanna og
iðjusemi. Þegar ég kynntist Ís-
landi nútímans af eigin raun, fólk-
inu í landinu og lífi þess varð ég
dolfallinn yfir umbreytingu lands-
ins og þeim ótrúlegu þjóðfélags-
legu og efnahagslegu framförum
sem gert hafa Íslendinga að ein-
hverri hamingjusömustu þjóð í
heimi.
Reyndar hefur Kína umbreyst
með svipuðum hætti og Ísland á
síðari árum þar sem alþýða manna
hefur risið úr fjötrum örbirgðar
og fáfræði til velmegunar og vel-
sældar. Fyrir örfáum áratugum
bjuggu hundruð milljóna manna
við sára fátækt í Kína. Með ein-
beittum vilja, atorku og menntun
hefur tekist að bæta kjör almenn-
ings, kínverskur efnahagur hefur
tekið stakkaskiptum á síðustu ára-
tugum og hagkerfi landsins er nú
það næststærsta í heiminum. Kína
náði markmiði sínu um að vinna
bug á örbirgð á síðasta ári þegar
haldið var upp á aldarafmæli
Kommúnistaflokks Kína. Samtals
hefur 98,99 milljónum íbúa kín-
verskra sveita sem lágu neðan fá-
tæktarmarka verið lyft upp úr
sárri fátækt. Svæðisbundin fá-
tækt heyrir í höfuðdráttum sög-
unni til og tekist hefur að ná
undraverðum árangri við útrým-
ingu varanlegrar fátæktar.
Reynsla Kína og Íslands sýnir
að friðsamlegt umhverfi er frum-
skilyrði framfara. Á 76. allsherj-
arþingi Sameinuðu þjóðanna í
september 2021 kynnti Xi Jinping
forseti Kína tillögur sínar um al-
þjóðlegt frumkvæði á sviði fram-
þróunar (Global Development Ini-
tiative, GDI) þar sem alþjóða-
samfélagið er hvatt til að hraða
framkvæmd sjálfbærra þróunar-
markmiða Sameinuðu þjóðanna
fyrir árið 2030 um öfluga, græna
og heilbrigða alþjóðlega þróun
(UN 2030). Alþjóðlega þróunar-
frumkvæðinu, GDI, hefur verið
vel tekið á alþjóðavettvangi.
Fleiri en hundrað ríki og alþjóð-
legar stofnanir, þar á meðal SÞ,
hafa lýst yfir stuðningi við GDI
og hátt í sextíu ríki hafa gengið
til liðs við vinasamtök GDI-
þróunarfrumkvæðisins sem Kína
hefur stofnað til á vettvangi Sam-
einuðu þjóðanna. Á háttsettri al-
þjóðaráðstefnu um hnattræna
þróun, High-level Dialogue on
Global Development, sem haldin
var 22. júní sl., lýstu margir leið-
togar yfir stuðningi við GDI-
þróunarfrumkvæði Kínverja þar
sem komið er til móts við brýn
þróunarverkefni allra ríkja, sér í
lagi þróunarríkja. GDI-frum-
kvæðið tilgreinir raunhæfar leiðir
til að hraða framkvæmd hinna
sjálfbæru þróunarmarkmiða Sam-
einuðu þjóðanna, UN 2030.
Þegar Wang Yi utanríkisráð-
herra, sem jafnframt er ráðherra
í ríkisráði Kína, heimsótti nýlega
öll eyríki í Kyrrahafi, sem hafa
stjórnmálatengsl við Kína, var
meginmarkmið hans að staðfesta
vilja Kínverja til að dýpka raun-
hæfa samvinnu við þessi ríki, og
styrkja einingu og samstöðu við
þau í þágu sameiginlegrar og
sjálfbærrar þróunar allra þessara
eyríkja. GDI-þróunarfrumkvæðið
leggur einnig fram raunhæfar
lausnir fyrir þróun ríkja sem hafa
verið illa leikin vegna langvinnra
átaka, svo sem Afganistans, Sýr-
lands, Líbýu og Íraks.
Öryggi er forsenda framfara og
framþróun skapar grundvöll fyrir
öryggi. Þessi frumkvæði Kína í
þágu alþjóðaöryggis (GSI) og
alþjóðaþróunar (GDI) minna okk-
ur á að það verður aldrei neinn
endanlegur sigurvegari í átök-
unum í Úkraínu. Endanleg úr-
lausn getur aðeins verið fólgin í
sjálfbæru öryggi og sjálfbærri
þróun. Nú skiptir mestu máli að
stöðva átökin, koma í veg fyrir að
nágrannaríki dragist inn í þau og
hindra að þau hafi frekari áhrif á
önnur Evrópuríki sem liggja
fjær, eins og Ísland. Rétt eins og
Evrópubúar vilja Kínverjar ekki
að heimurinn klofni í andstæðar
fylkingar. Kína vonar að þeir geti
unnið saman með öðrum ríkjum
að efnahagslegri endurreisn, friði
og friðsæld í þágu uppbyggingar
alþjóðlegs samfélags til hagsbóta
fyrir sameiginlega framtíð alls
mannkynsins.
Xi Jinping forseti Kína hefur
bent á að „erfiðir tímar valdi
glundroða, en erfiðleikarnir geti
líka stuðlað að breytingum,
mestu máli skipti hvernig úr
þeim sé leyst“.
Reynslan hefur sýnt okkur að
þrátt fyrir ólíka sögu og menn-
ingarbakgrunn hafa Kínverjar og
Íslendingar í rauninni svipaða
sýn á mikilvægi friðar, öryggis og
framfara sem hefur skapað
grundvöll fyrir samstarf milli
ríkja okkar. Kína væntir þess að
geta lagt sitt af mörkum með Ís-
landi í framtíðinni við að finna
pólitíska lausn á ýmsum alþjóð-
legum og svæðisbundnum vanda-
málum í þágu alþjóðaöryggis og
sameiginlegrar sjálfbærrar þró-
unar.
Sameiginlegt öryggi í þágu
sameiginlegrar framþróunar
Eftir He Rulong »Fyrir örfáum áratug-
um bjuggu hundruð
milljóna manna við sára
fátækt í Kína.
He Rulong
Höfundur er sendiherra
Kína á Íslandi.
Twitteraðgangur @HeRulong
Því hefði enginn trúað, segjum fyr-
ir þremur árum, að hin frægu orð
sir Edwards Greys við upphaf fyrri
heimsstyrjaldar að „ljósin myndu
slokkna í allri Evrópu“ myndu end-
urrætast á okkar dögum, við sem
héldum að stríðsvillimennska væri
liðin tíð.
En nú er þetta að koma yfir okk-
ur aftur og gerir ekkert nema
versna þegar vetrar.
Ef við tökum þrjú lönd sem ekki
reiða sig á kjarnorku, Spán, Aust-
urríki og Þýskaland, þá er þegar
verið að spara þar. Öll löndin hafa
byrjað með því að hætta flóðlýs-
ingu á opinberum byggingum,
minnismerkjum og slíku. Á Spáni
er slökkt í búðargluggum kl. 10 á
kvöldin og ekki má loftkæla niður
fyrir 27 stig.
Í Austurríki verður bætt í kola-
notkun og Þýskaland áætlar að
flytja inn kol frá Ástralíu, en Þjóð-
verjar eru hættir að vinna kol sjálf-
ir. Kjarnorkuverum í vinnslu hefur
líka fækkað mjög og áttu að leggj-
ast af.
Þjóðverjar búa sig undir að
lækka húshita í 18 stig, hafa fjar-
kennslu í skólum og vinna sem
mest heima.
Það er svart fram undan.
Sunnlendingur
Velvakandi Svarað í síma 569-1100 frá kl. 10-12.
Ljósin slokkna
Styttur Víða um Evrópu hefur
flóðslýsingu verið hætt á
minnismerkjum og byggingum.