Morgunblaðið - 07.12.2022, Blaðsíða 12

MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 7. DESEMBER 2022
12
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjóri: Ritstjóri og framkvæmdastjóri:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Pistill
Borgarstjóri gegnbörnum?
B
orgarstjóri og skósveinar hans
lögðust undir feld og sögðust hafa
velt við hverjum steini (hvernig svo
sem það atvikast undir feldinum)
til að ná fram hagræðingu í rekstri
Reykjavíkurborgar. Skemmst er frá því að
segja að fjallið tók jóðsótt og lítil mús fæddist.
Þegar sá sem hér skrifar sá fyrirsögn þess
efnis að borgarstjóri og trygga varadekkið
hans ætluðu að ganga til 92 hagræðingar-
aðgerða, þá giskaði undirritaður á að sparnað-
urinn næmi 7-11 milljörðum. Þegar fréttin var
opnuð blasti við að litla sparnaðarmúsin var
upp á rúman milljarð. Rúman milljarð þegar
halli líðandi árs er fimmtán slíkir.
Það tók borgarstjórnarflokk Sjálfstæðis-
flokksins ekki nema liðna helgi og mánu-
daginn til að setja saman sparnaðartillögur
sem nema sjö milljörðum. Og það án þess að leggja til
sparnað gagnvart fyrirhugaðri brjálæðisfjárfestingu í
borgarlínu Samfylkingarinnar – sem er í sjálfu sér sér-
stakt rannsóknarefni, meira um það síðar.
En hvers eiga börn í Reykjavík að gjalda? Samfylkingin
og Framsóknarflokkurinn ákváðu að best væri að ráðast
að börnunum til að hysja upp um sig skuldabuxurnar.
Sparnaður í mat fyrir grunnskólabörn. Fækkun leik-
skólakennara. Lokun Sigluness. Stytting þjónustutíma
félagsmiðstöðva og svo mætti áfram telja.
Á sama tíma á ekki að snerta varnarvegg borgarstjór-
ans sem samanstendur af fjöldanum öllum af upplýs-
ingafulltrúum og öðrum í miðlægri stjórnsýslu sem
hindra að fjölmiðlar nái af honum tali – nema
þegar honum býðst að klippa borða auðvitað.
Svo skal áfram halda alls konar veislur og
fara í alls konar utanlandsferðir, allt á kostn-
að borgarbúa – þar verður sko ekki skorið
við nögl eins og með skólamat barnanna.
Svo verður væntanlega tryggt að há-
vaðasömustu foreldrarnir með greiðastan
aðgang að fjölmiðlum fái pláss fyrir sín börn
á leikskóla þannig að sljákki í mótmælunum.
Þannig geti borgarstjóri og varadekkið slegið
sér á brjóst fyrir að hafa leyst vandann þegar
staðan hefur líklega aldrei verið verri fyrir
börnin í Reykjavík.
Varadekkið Einar Þorsteinsson sagði það
svo „popúlisma“ inntur eftir því af hverju
hann og félagar hans í ráðhúsinu lækkuðu
ekki laun sín til að mæta eigin óráðsíu
undanfarinna ára. Hann sá sömuleiðis ástæðu til að
halda því til haga að alls ekki yrði farið í að fresta eða
hætta við fjárfestingu borgarinnar í borgarlínunni. Nei,
það er auðvitað betra að skera niður skólamat barn-
anna.
En ég geri að tillögu minni að formaður Sjálfstæðis-
flokksins, fjármálaráðherra, geri borgarbúum greiða
og bjóðist til að fresta öllum fjárfestingaráformum sem
tengjast borgarlínu. Það væri sparnaður sem gagn væri
að.
Bergþór
Ólason
Höfundur er þingflokksformaður Miðflokksins.
bergthorola@althingi.is
Slakað á veiruaðgerðum
K ínversk stjórn-
völd virðast
þessa dagana vera
að slaka á aðgerð-
um vegna kórónu-
veirufaraldursins
þó engar yfirlýsingar um slíkt
hafi komið fram. Ekki er langt
um liðið síðan Xi Jinping
forseti ítrekaði harðlínustefnu
landsins gagnvart veirunni
á þingi kínverska kommún-
istaflokksins en síðan gerðist
það að eldsvoði varð í íbúða-
byggingu með þeim afleiðing-
um að tíu létu lífið. Ásakanir
komu fram um að fólkinu hefði
verið meinuð útganga vegna
veiruaðgerða og að slökkviliðið
hefði af sömu ástæðum ekki
getað beitt sér sem skyldi.
Þetta hefur ekki verið stað-
fest og stjórnvöld þvertaka
fyrir þetta, en eldsvoðinn varð
líklega til þess engu að síður
að mótmæli brutust út, þau
mestu í landinu í áratugi.
Flest önnur ríki heims
hafa að mestu eða öllu leyti
aflétt hömlum vegna kórónu-
veirunnar en Kínverjar hafa
mátt sæta miklum takmörk-
unum og ítrekuðum lokunum
vegna núllsmita-stefnunnar.
Nú hefur stefnan
breyst í verki, sem
sést meðal annars
á því að almenn-
ingssamgöngur
hafa farið af stað
og dregið hefur úr ýmsum
öðrum hömlum, þó að enn sé
langt í land að ástandið verði
eðlilegt.
Hlutabréfamarkaðir tóku
breytingunum vel á mánudag
enda má búast við að efna-
hagurinn njóti góðs af tilslök-
unum, en hann hefur liðið
mjög fyrir harðlínustefnuna.
Ekki er þó ástæða til að ætla
að ástandið verði eðlilegt á
næstunni í Kína. Þar vant-
ar töluvert upp á að eldra
fólk hafi fengið fullnægjandi
bólusetningar og náttúruleg
vörn gegn veirunni er lítil
vegna langvarandi lokana. Og
kínversk stjórnvöld ætla sér
örugglega ekki að ganga svo
langt í tilslökunum að þau
þurfi að viðurkenna að of langt
hafi verið gengið. Engu að
síður má ætla að fyrir lífskjör
Kínverja, sem og efnahag
heimsins, séu þær tilslakanir
sem nú má sjá í Kína af hinu
góða.
Fyrstu merki um
breytta stefnu
sjást nú í Kína}
Ferð án fyrirheits
K jörnir
fulltrúar
hafa tekist
á um skýrslu
Ríkisendur-
skoðunar um „bankasöluna“.
Ekki er þó víst að margir hafi
orðið nokkru nær. Á mbl.is var
þetta m.a. dregið saman svona
í fyrradag: Ríkisendurskoðandi
segir skýrslu Ríkisendurskoð-
unar, um sölu á hlut ríkisins
í Íslandsbanka, snúast um
ferðalagið, ekki áfangastaðinn.
Þrátt fyrir að tekið sé fram í
skýrslunni að ekki sé dregið í
efa að salan hafi verið ríkis-
sjóði hagfelld, þá sé ekki víst
að ferðalagið hafi verið hagfellt
og um það fjalli skýrslan. Þetta
kom fram í máli Guðmundar
Björgvins Helgasonar ríkis-
endurskoðanda á opnum fundi
stjórnskipunar- og eftirlits-
nefndar í fyrradag.
Berglind Ósk Guðmunds-
dóttir, þingmaður Sjálfstæðis-
flokksins sem situr í nefndinni,
spurði af hverju færi ekki
meira fyrir fjárhagslegum
markmiðum og niðurstöðum
sölunnar gagnvart ríkissjóði
í skýrslunni. Vildi hún meina
að það væri meginniðurstaða
skýrslunnar að salan hefði ver-
ið hagfelld. Guðmundur sagði
það ekki rétt. „Það þarf að lesa
skýrsluna með góðum skammti
af sköpunargáfu til að lesa það
út að þetta sé meginniðurstaða
skýrslunnar.“ Það væri ein-
faldlega ekki verið að fjalla
um áfangastað-
inn í skýrslunni.
„Skýrsla Ríkisend-
urskoðunar er um
framkvæmdina,
hún er um ferðalagið, ekki
áfangastaðinn. Þetta er ekki
meginniðurstaða, þetta er fyr-
irvari á gagnrýnina sem kemur
á ferðalagið …“ útskýrði hann.
Þá spurði Hildur Sverris-
dóttir, þingmaður Sjálfstæðis-
flokksins, sem einnig situr í
nefndinni, hvers vegna svo
mikið hefði verið fjallað um
svokallað excel-klúður í skýrsl-
unni og hvaða tilgangi það
þjónaði að upplýsa um það ferli
allt saman, þegar það hefði
ekki haft áhrif á lokaniður-
stöðu sölunnar. Guðmundur
sagði tilganginn meðal annars
þann að draga fram og sýna á
hve skömmum tíma Bankasýsl-
an hefði talið sig hafa áttað sig
á því hver heildareftirspurnin
væri, en miðað við gögnin hafi
það aðeins verið einhverjar
mínútur. Þá sagði ríkisendur-
skoðandi einnig að þetta væri
„eins og að fara með rangt
barn heim af róló og kynna það
áfram fyrir fjölskyldu og vinum
sem sitt barn“.
Ekki verður séð að yfirferðin
um skýrsluna þurfi að vera
lengri og hefði dugað að benda
á að ekki sé dregið í efa að
bankasalan hafi verið hagfelld,
hvað sem ferðalaginu leið.
Einkum eftir að barnsránið á
róló gekk eftir.
Skrykkjótt ferðalag
en ágætur endir}
pokar en ekki matarúrgangur
„Fólk þarf ekkert að gera til þess
að fá nýju tunnurnar, þær koma
bara eins og jólasveinn um nótt
og gömlu tunnunum skipt út fyrir
nýjar.“ Spurður um nágranna sem
henda heilu pítsukössunum beint í
tunnuna öðrum til ama segir hann
best að ræða við nágrannana eða fá
fleiri tunnur.
„Í dag ertu bara með þrjá flokka;
blandað sorp, pappa og plast, en
nú bætast matarleifarnar við og þá
vantar fjórðu körfuna og hún verður
send heim til þín ásamt bréfpoka og
mun passa inn í staðlaðar eldhús-
innréttingar.“ Gunnar segir mikil-
vægt að nota ekki lífplastpoka því
þeir festist í vélunum. Nýjar tunnur
koma á heimilin með vormánuðum
og búast má við innleiðingartímabili
fram á haustið, svo það er enn
tími til að venjast við nýja siði og
bara svo því sé haldið til haga þá
fer götótta peysan í textílgáminn á
grenndarstöðinni.
H
vaða vesen er nú í sjón-
máli?“ kunna margir að
hugsa þegar þeir heyra
orð eins og hringrásarhag-
kerfi, flokkun á öllu rusli og ég
tala nú ekki um ef fólk upplifir að
eitthvert yfirvald sé að segja því
hvað eigi að
gera. Hvernig á
að flokka þetta?
Hvert fer þetta?
Í hvaða tunnu
fer götótta
peysan, eða
fer hún ekki
í tunnu? Þarf
nú að geyma
kartöfluhýðið í
heila viku inni á
heimilinu? Hvað
á að skíra þessar fjórar tunnur:
Vömb, keppur, laki, vinstur?
„Fólk þarf að gera alveg ótrú-
lega lítið. Þetta er í grunninn mjög
einfalt kerfi sem verið er að taka
upp og í rauninni það sama og íbúar
í Stykkishólmi og víðar hafa verið
að gera, sem er að flokka matar-
leifarnar sér og hafa þær ekki með
þessum blandaða úrgangi,“ segir
Gunnar Dofri Ólafsson samskipta-
og viðskiptastjóri Sorpu. Hann segir
að hreinni molta sé nauðsynleg til
að fá betri afurð út úr GAJU, gas- og
jarðgerðarstöð Sorpu á Álfsnesi,
og jafnframt að nýta verksmiðjuna
betur.
„Ég hef verið að verið að flokka
matarleifarnar upp á síðkastið
sjálfur og þetta er eiginlega það
næsteinfaldasta sem ég geri fyrir
utan að bursta tennurnar.“ Gunnar
Dofri segir að það sé stórt lofts-
lagsmál að koma lífrænum úrgangi
og matarleifum frá urðun, því þar
breytist úrgangurinn í skaðlega
gróðurhúsalofttegund. „En með því
að vinna úrganginn í GAJU getum
við unnið úr þessu allt metangasið
og notað sem eldsneyti og orku-
gjafa.“
Í nýju flokkunarkerfi eru fjórir
flokkar og tvær tvískiptar tunnur
við einbýlishús og fjórar tunnur við
hvert fjölbýlishús fyrir matarleifar,
plastumbúðir, pappír og pappa og
blandaðan úrgang, en í þeim flokki
er óflokkað sorp eins og dömubindi,
bleyjur, kattasandur og ryksugu-
Ekkert flóknara en
að bursta tennurnar
Morgunblaðið/Árni Sæberg
SorphirðaMeð aukinni flokkun á heimilum verður sorphirðan einnig auk-
in og verður líklega á tveggja vikna fresti í stað þriggja eins og er í dag.
STUTT FRÁ FLESTUM HEIMILUM
Nýtt hlutverk grenndarstöðva
Þegar sértunnur fyrir plast og pappa eru komnar við hvert heimili fá
grenndarstöðvarnar nýtt hlutverk fyrir það sorp sem ekki er hægt að
koma í lóg beint frá heimilinu. Á grenndarstöðvunum verða gámar fyrir
málma, textíl og gler og aðeins á einstöku stöðum verða pappagámar.
Grenndarstöðvar eiga að vera stutt frá flestum heimilum og miðað er við
að minni stöðvarnar verði í 500 metra fjarlægð frá heimili en þær stærri í
um kílómetra fjarlægð og þar verði þá fleiri gámar undir pappír, pappa og
plast, auk gámanna fyrir málma, textíl og gler.
Á endurvinnslustöðvum Sorpu eru síðan gámar fyrir garðaúrgang og
allir þessir hefðbundnu gámar fyrir ýmiss konar úrgang. Þar eru líka
nytjagámar fyrir heillegt dót sem gæti öðlast nýtt líf hjá nýjum eigend-
um, hvort sem það eru húsgögn, heimilistæki, fatnaður eða bækur. Þar er
einnig áfram hin hefðbundna flösku- og dósamóttaka.
FRÉTTASKÝRING
Dóra Ósk Halldórsdóttir
doraosk@mbl.is
Gunnar Dofri
Ólafsson