Morgunblaðið - Sunnudagur - 14.08.2022, Side 10

VIÐTAL
10 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 14.8. 2022
A
nna Hildur Guðmundsdóttir tók
óvænt að sér formennsku hjá
Samtökum áhugafólks um
áfengis- og vímuefnavandann
síðasta vetur en flestir tengja
reyndar betur við skammstöfunina SÁÁ. Hún
tók í framhaldinu þá ákvörðun að gefa kost á
sér til áframhaldandi formennsku og var kjör-
in á aðalfundi samtakanna í sumar. Er hún
fyrsta konan sem gegnir formennsku hjá SÁÁ.
Sunnudagsblaðið falaðist eftir viðtali við for-
manninn og spyr hvernig fyrstu mánuðirnir
hafi gengið fyrir sig í formannsembættinu.
„Þeir hafa verið fínir. Aðalfundurinn var
mjög seint eða í lok júní. Um leið og aðalfund-
urinn var afstaðinn, fóru margir í sumarfrí.
Segja má að við séum að fara af stað núna eftir
verslunarmannahelgina. Sumarið var því frek-
ar rólegt hjá mér varðandi formennskuna, sem
var gott því ég var lúin og þreytt eftir aðal-
fundinn. Ég var hérna fyrir sunnan í maí og
júní og því var gott að komast aftur norður og
átta mig betur á þeirri stöðu sem ég var komin
í. Nú er hins vegar allt að fara af stað aftur og
spennandi tímar framundan,“ segir Anna
Hildur, sem er með aðstöðu í húsakynnum
SÁÁ í Efstaleiti þegar hún er í höfuðborginni,
en hún er búsett á Akureyri.
Í janúar sagði Einar Hermannsson af sér
sem formaður SÁÁ eftir eitt og hálft ár í starfi
og tók þá Anna Hildur við formennsku, tíma-
bundið til að byrja með.
„Þá tók ég þetta að mér og upp úr því var ýtt
á mig að bjóða mig fram til formennsku á aðal-
fundinum. Af hverju ekki? hugsaði ég. Heil-
brigður lífsstíll er áhugamál hjá mér og ég vil
vekja athygli á því hvað felst í lífi án áfengis.
Ég hef verið áfengis- og vímuvarnarfulltrúi í
mörg ár og hef því unnið lengi við þetta. Ég
hef þekkinguna og mig langar til að miðla af
henni. SÁÁ eru rosalega sterk og stöðug sam-
tök en það eru kynslóðir að vaxa úr grasi sem
þekkja ekki hvernig hlutirnir voru áður en
SÁÁ var stofnað. Ef fólk þekkir ekki söguna,
þá tekur það SÁÁ sem sjálfsögðum hlut og
sjálfsagt sé að komast í viðtal eða meðferð. Á
bak við það eru þessi samtök sem safna öllum
þessum fjármunum,“ bendir Anna á en SÁÁ er
með samning við ríkið upp á 1,3 milljarða
króna og ofan á það safna samtökin um 600
milljónum á ári. Veltan er því mikil.
„Þessu þurfum við að halda áfram til að geta
rekið þá þjónustu sem við bjóðum upp á,“ segir
Anna sem hafði verið í framkvæmdastjórn
SÁÁ í eitt og hálft ár áður en hún varð formað-
ur. Hún býr yfir starfsreynslu hjá SÁÁ og var
áfengis- og vímuefnaráðgjafi hjá Akureyr-
arbæ, þar sem hún hefur raunar einnig verið
bæjarfulltrúi.
„Þegar ég gaf kost á mér í stjórn SÁÁ, þá
fannst mér vanta rödd af landsbyggðinni. Ég tók
eftir því að fáir stjórnarmenn bjuggu utan höf-
uðborgarsvæðisins. Ég hef komið að þessum
málum úr nokkrum áttum og fannst ég þar af
leiðandi hafa þekkinguna. Maður á að stökkva út
í laugina þegar eitthvað áhugavert býðst. Mér
fannst einnig áhugavert að aldrei fyrr hefði kona
gegnt formennsku hjá SÁÁ. Ég myndi segja að
það væri áfangi, því þetta hefur verið mjög karl-
lægt samfélag. Ég hef gaman af því að taka þátt í
þessu breytingaferli.“
Hugðist fara í meðferð á Spáni
Anna Hildur er fædd og uppalin á Akureyri.
Þar gekk hún í skóla áður en hún fór að skoða
sig um í heiminum. Bjó hún um tíma í Noregi,
Bretlandi og á Spáni áður en hún flutti heim til
Akureyrar á ný árið 2008.
„Þegar maður kemur aftur heim, þá er Ak-
ureyri æðislegur staður en það fannst manni
ekki alltaf á yngri árum. Eftir að hafa búið er-
lendis, kann maður að meta Akureyri og auðvit-
að eru forréttindi fyrir okkur að búa á Íslandi,“
segir Anna. Sjálf tók hún þá ákvörðun að hætta
áfengisneyslu árið 2003 en þá voru dætur henn-
ar, Ásdís og Brynja Rún Guðmundsdætur, fjög-
urra og tveggja ára gamlar.
„Ég hef verið edrú í nítján ár og er hrifin af
lífsstílnum, því mér finnst ég hafa grætt svo
mikið á því að hætta að drekka. Þessu fylgir
frelsi en erfitt getur verið að lýsa því. Ég get
valið hvað ég vil gera í stað þess að áfengið
stjórni. Færnin til að takast á við lífið hefur
aukist en lífið er svakalega flókið. Manneskjan
gerir lífið flókið og ekki bætir úr skák ef maður
á í vandræðum. Mér finnst ég hafa fengið verk-
færi í hendurnar til að gera lífið einfaldara og
velja hvað ég vil gera í lífinu. Jafnvel þótt mað-
ur nái að sinna sínum skyldum, þá er litla gleði
að hafa, vegna þessarar innri óánægju sem get-
ur fylgt drykkjunni og er svo erfið,“ segir Anna
en á yngri árum segist hún hafa verið öflug í
djamminu og hafi einnig starfað á kaffihúsum,
veitingastöðum og skemmtistöðum. „Já, já, ég
var mjög góð á barnum. Maður var gjafmildur
á djamminu en skildi svo ekkert í því að ég fékk
aldrei útborgað,“ rifjar Anna upp og hlær. „Ég
starfaði til dæmis sem þjónn og þá var þetta
lífsstíllinn en svo hentaði það ekki eftir að ég
eignaðist börn. Ég hætti því bæði að vinna í
þessum bransa og hætti að drekka. Það eru alls
ekki allir í veitingahúsabransanum í miklu
djammi en mér fannst lífsstíllinn ýta undir
meiri neyslu hjá mér.“
Anna reyndi að fara í áfengismeðferð þegar
hún bjó á Spáni en rak sig á að slíkt er ekki
jafn aðgengilegt og á Íslandi.
„Það er einstakt á heimsvísu að félagasamtök
eins og SÁÁ reki heilbrigðisþjónustu og hafi
byggt upp meðferðarúrræði. Ég leitaði mér að-
stoðar á Spáni á sínum tíma og þar var horft á
mig eins og ég væri eitthvað skrítin. Það var
ekkert í boði, annað en að kaupa meðferð-
arþjónustu hjá einkaaðilum fyrir milljónir. Fyr-
ir vikið pantaði ég meðferð hjá SÁÁ og hér er
aðgengi fyrir alla til að fara á sjúkrahúsið Vog.“
Sorglegt og leiðinlegt
Um tíma var umfjöllun um samtökin nokkuð
fyrirferðarmikil í fjölmiðlum og ekki umfjöllun
sem sýndi starfið í jákvæðu ljósi. Fyrirrennari
Önnu lét af formennsku vegna þess sem kalla
mætti hneykslismál en hafði áður haft betur
gegn Þórarni Tyrfingssyni í formannskjöri.
Síðasta vetur lýsti Þóra Kristín Ásgeirsdóttir
stöðunni innan SÁÁ sem stríðsástandi. Hún
var sjálf í stjórn og stefndi að framboði til for-
manns um tíma. Kári Stefánsson, sem einnig
er fyrrverandi stjórnarmaður, sagði Þórarin
ekki geta slitið sig frá og hefði þar af leiðandi
truflandi áhrif á starfið.
Fyrir um hálfu ári síðan var umræðan um
SÁÁ gjarnan í þessum dúr og fyrir okkur sem
stöndum fyrir utan virðast því hafa verið tals-
verð læti innan samtakanna.
„Ég skal alveg viðurkenna að það voru læti
innan samtakanna. Þau voru ofboðslega sorg-
leg og leiðinleg. Ég tel það ekki vera þessum
samtökum sæmandi, því við vinnum við að
hjálpa fólki en vorum svo bara í einhverjum
slag innbyrðis. Þetta snýst að nokkru leyti um
að tekist er á um gamlar eða nýjar aðferðir.
Morgunblaðið/Eggert
Á ekki að snúast um persónur
Formaður SÁÁ horfir bjartsýn fram á veginn, þótt átök hafi um tíma litað starfsemina.
Eftir fjörutíu og fimm ára starf séu samtökin ekki síður mikilvæg í dag en áður.
Kristján Jónsson kris@mbl.is
’
Mér fannst einnig áhugavert
að aldrei fyrr hafði kona gegnt
formennsku hjá SÁÁ. Ég myndi
segja að það væri áfangi, því þetta
hefur verið mjög karllægt samfélag.