Heimili og skóli - 01.10.1968, Blaðsíða 8

Hjónaskilnuðum fer sífjölgandi. Ein
megin ástæða þeirra er áfengið. Onnur
ástæðan mun þó vera sú, að unglingarnir
stofna til varanlegra kynna barnungir.
Fara kannski að eignast börn. Margir þess-
ara unglinga stofna til hjónabands, þegar
aldurinn leyfir, en þegar á reynir, valda
þeir ekki foreldraskyldum sínum og upp-
eldishlutverki, og stundum endar þetta
skammvinna hjónaband með skilnaði.
Hitt er ílka algengt, að úr þessu verður
farsælt hjónaband og gott heimili.
Hjónaskilnaður getur verið réttlætanleg-
ur undir einstöku kringumstæðum en allir
þeir foreldrar, sem hafa skilnað í huga,
ættu að hugsa sig oft um áður en látið er
verða af því.
Þegar hjón skilja, sem átt hafa börn,
missa börnin alltaf af öðru hvoru foreldr-
anna. Það er útaf fyrir sig óbætanlegt
tjón. En þegar þetta gerðist, er það mjög
áríðandi að móðurinni sé hjálpað til að
halda heimilinu áfram og hafa börnin hjá
sér. Að því er á allan hátt stórkostlegur
þjóðfélagslegur hagnaður.
Á hverju ári fæðast um það bil 1200
óskilgetin börn, sem of mörg eiga litla
framtíð, þótt sum þeirra beri gæfu til að
eignast foreldraheimili síðar eða komast í
góðra manna hendur.
Stofnun heimilis er einhver mikilvægasta
ákvörðunin, sem ungt fólk tekur. Má þar
meðal annars benda á sjálft makavalið, sem
er grundvöllur hjónabandsins. Ekki vil ég
draga í efa að til þess sé stofnað af ein-
lægni, kannski ekki alltaf af nægilegu raun-
sæi og skynsemi. En það er nú yfirleitt
tómt mál að tala um raunsæi og skynsemi
í því sambandi. Ég held þó að nútíminn sé
þarna raunsærri en sá gamli, sem ætlar sér
stundum þann hlut að velja börnum sínum
maka. Skynsemin stenzt ástinni ekki snún-
100 HEIMILI OG SKÓLI
ing. Nei, sá tími er liðinn, að foreldrar
velji börnum sínum maka, en það er enn
sem fyrr skylda okkar í þesum efnum að
ala hinar verðandi mæður okkar og verð-
andi feður upp til ábyrgðartilfinningar
gagnvart sjálfum sér, þjóðfélaginu og hin-
um ófæddu börnum sínum. Lífið er ein
órjúfandi heild orsaka og afleiðinga. Það
er líka strangur dómari, sem lætur mis-
gjörðir feðranna koma niður á börnunum
í þriðja og fjórða lið. Hin góðu og já-
kvæðu áhrif uppeldisins fylgja líka börn-
unum í þriðja og fjórða lið. Guði sé lof!
Og allar þessar línur skerast í einum depli
— heimilinu — þó að fleira komi þar við
sögu.
Þróun þessarar grundvallarstofnunar
þj óðfélagsins hefur gengið ákaflega mis-
hægt í heiminum og ber margt til þess, sem
hér verður ekki talið. Það eru enn til þús-
undir og milljónir heimila, sem varla geta
heitið því nafni. Eru kannski lítið annað
en ófullkomið þak yfir höfuðið og meira
og minna frumstæð skilyrði til að neyta
matar. Aftur eru aðrar þúsundir og mill-
jónir heimila, sem eru svo háþróuð, að þar
verður Iitlu við bætt, að minnsta kosti hvað
ytra útlit og tækni snertir.
Hvað er það þá einkum, sem veldur þess-
um geysilega mun heimilanna? Þarna kem-
ur að vísu margt til greina, en ef nefna ætti
eitthvað eitt, sem þarna ræður úrslitum þá
er það menntunin eða menntunarleysið,
menntunarástand foreldranna, sem byggja
heimilið upp, menntunarástand þjóðarinn-
ar, sem er byggð upp af þessum heimilum.
Og þó að heimilin eigi að heita mannsæm-
andi og fullnægi flestum þeim frumkröf-
um, sem gera verður til heimilis, er það
enn menntunin, sem úrslitum ræður að
verulegu leyti — heimilisandinn — heim-
ilismenningin, siðalög heimilisins. Við