Bjarki


Bjarki - 22.04.1902, Blaðsíða 1

Bjarki - 22.04.1902, Blaðsíða 1
BJARKI VIL 15. Eitt blað á viku. Verð árg. 3 kr. borgist fyrir t. júlí. (erlendis 4 kr borgist fyrirfram). Seyðisfirði,22. apríl, Uppsögn skrifieg, ógild nema komin sje til útg. fyrir 1. okt. og kaupandi sje þá skuldlaus við blaðið. 1902. yUiglýsing. i Á aðalfundi sínum 16—18 þ. m ákvað sýslu- I nefnd Norður-Múlasýslu að láta prenta nýja | markaskrá fyrir sýsluna á næskomandi sumri. | Eiga hreppsnefndaroddvitarnir að safna mörk- i unum, hver í sínum hreppi, — hvert mark og I brennimark á að vera á sjerstökum miða, hvort um sig — og senda þau oddvita sýslunefndar- innar fyrir lok júnímánaðar næst- komandi i siðasta lagf. Hver mark- eigandi á að greiða 25 aura fyrir hvert eyrna- mark sitt, — en fyrir brennimark borgast ekk- ert sjerstaklega —, og afhenda borgunina með mörkunum, og á hún að fylgja þeim til sýslu- nefndaroddvita og renna í sýslusjóð, en hann kostar aftur prentun markskrárinnar og niður- röðun markanna. A sama fundinum var og samþykkt ný fjallskilareglugjörð fyrir sýsluna og er í henni ákveðið, að selja megi þegar sem vafafje hverja þá kind, sem eigi finnst mark á i gildandi markaskrá, — en þegar að nýrri markaskrá hefur verið útbýtt, falla binar eldri úr gildi —. Það er því bráð-nauðsynlegt fyrir hvern fjáreiganda, að mörk hans verði í hinni nýju markaskrá. Skrifstofu Norður-Múlasýslu 19. apríl 1902. Jöh Jóhannesson. joo^ffnSi^iSMJÍSmiínfciF2iiSiimsi2iS'n£„,i %S£t.&&S^Pw^'^^^> ' " 1 Túnræktin á Austurlandi. I. Fyrir skömmu hefur Búnaðarfjelag íslands sent út um land, til meðlima sinna og útsölu- manna, I. hefti af Búnaðarritinu þ. á. í þessu hefti er meðal annars skýrsla um ferð mína um Austurland næstliðið vor, og er þar með fám orðum minnst á túnræktina þar eystra og hvað henni sje helst ábótavant. Það er nú ekki tilgángur minn að rita hjer lángt mál um tunræktina í Múlasýslunum, en aðeins gjöra nokkrar athugasemdir í viðbót við það, sem áður er tekið fram um þetta cfni. Meðferð túnanna og hirðing áburðarins er ekki Iakari á Austurlandi, eftir því sem jeg veit til, en htín er annarsstaðar, nema síður. Túnin eru allvel hirt, en hafa fram uð síðustu árum verið lítið bætt, sljettuð eða girt. Sum- staðar og eigi óvíða eru þau að meira eða minna Ieyti sljett eða greiðfær frá hendi nátt- tórunnar; en girðíngar eru mjög af skornum skammti. Hin síðari ár hafa þó ýmsir gert nokkrar jarðabætur, er aðallega hafa verið fólgnar í þúfnasljettun, og einstaka menn hafa þegar bætt tún sín míkið. A Hjeraði skara þeir einkum fram úr í þessu emi Halldór Benediktsson á Klaustri, Eirikur Einarsson á Bót, Sigurður Magnússon á Hjartarstöðum, Sigfús Halldórsson á Sandbrekku o. fi. Eins og þegar var getið, þá eru túnin víð- ast hvar ógirt. En eitt af því fyrsta og nauðsynlegsta, þegar um túnbætur er að ræða, er það, að girða túnin eða friða þau fyrir ágángi. Þetta munu og flestir viðurkenna, enda er það jafnan talið eitt af undirstöðu- atriðum jarðræktarinnar, að friða það land, sem rækta á. Fyrir því hygg jeg, að þegar gera á jarðabætur eða túnbætur, þá eigi undir flestum kringumstæðum að byrja á því, að girða túnin gripheldum girðingum, og þetta á eigi síður við í Múlasýslunum en annarstaðar. En hvernig er þá best að girða þau ? Um það geta verið skiftar skoðanir, en vanalega verða menn að haga sjer með það eftir því hvernig ástatt er á þeim og þeim staðnum. Þar sem grjót er fyrir hendi, eða eigi langt að flytja, þá er sjálfsagt að nota það. Grjótið, verði það annars notað, er óefað eitthvert hið besta girðingarefni, sem kostur er á. En nú er því svo varið að á Hjeraði er víða allerfitt að afla þess,'og sum- staðar er þess algörlega fyrirmunað. Vörslu- skurðir, þar sem þeir eiga við, eru all-góð girðing. En þcir endast ekki vel, nema í mýrlendri eða mókenndri jörð. Þar geta þeir varað töluvert leingi, ef þeim er við haldið. Eigi mega þeir mjórri vera en 6—7 fet að ofan, og 2—3 fet að dýpt. Sumir girða úr torfi eða hnaus, og flestar gamlar girðingar eru gerðar úr því efni. En torf- garðar eru einhverjar hinar lokustu girðingar hvar sem er, því þeir endast vanalega illa. »Sjerstaklega er þessi ókostur tilfinnanlegur, þar sem er þurrviðrasamt, eins og á Hjeraði. Það getur þvf naumast komið til mála að gjöra þar garða eða girðingar úr tomu torfi.« Sli'kar girðingar endast misjafnlega og ekki vel, þurfa stöðugt viðhald, og verða því ærið kostnaðarsamar, þegar als er gætt. Par á móti mundi víða mega haga girðingum þannig, að gjöra fyrst garð úr torfi eða hnaus 3 fet á hæð, og 4 fet að neðan. Setja síðan 1 — 2 umferðir af gaddavír festum í trjestólpa eða járnstólpa ofan á þennan garð. Þannig löguð girðing er að fiestu leyti hentug, og gctur enst leingi, et henni er haldið við, enda er viðhald hennar ótilfinnanlegt. Sumstaðar á Hjeraði, og víðar í Múlasýslun- um, er þannig löguð girðing hið eira, er get- ur verið i:m að ræða, að því sleptu að girða alfarið með vírog stólpum. — Slíkar girðingar eru annaðhvort eingaungu úr járni — járn- stólpar og vír — eða þá að stólparnir eru úr trje. Járngirðingar cru auðvitað traustar Og varanlegar, og að því Ieyti til hinar bestu, sem auðið er að fá. Járnstólparnir, seni vanalega eru 32—34 þuml , eru festir niður í undirstöðu- steina þannig, að gjörð er hola ofan í þá, og stólparnir steinlimdir. Steinar þessir þurfa að vera nokkuð stórir, og hafa flatan kant til að liggja á. Þeir meiga eigi lægri vera eða þynnri en 8—I2þuml. Járnstólparnir fást hjá Þorsteini Tómássyni járnsmið í Reykjavík og kosta 42 — 45 aura hver. Þegar tún eru girt, ríður á að girða þau þannig, að hægt sje að auka þau síðar, ef kringumstæður leyfa. Þessu má oftast haga svo, að afgirða stærra svæði en túnið sjálft er. Sje notuð vírgirðing á eina eða fleiri hliðar túnsins, ætti að setja hana þeim meigin sem auðveldast er að færa það út. Er þá eigi annað, en að færa girðinguna utar, og þarf það eigi að kosta mikið. [Sjá Búnaðarritið 16. árg. 1 hefti bls. 55.] II. Pá er að minnast með nokkrum orðum á annað þýðingarmikið atriði túnræktunarinnar, og það er þurkun jarðarinnar, eða jarðvegs- ins. Ef túnin eru raklend ríður á að þurka þau, og er það vanalega gjört með lokræsum. Ræsin geta verið eitt af þrennu, malarræsi, pípuræsi eða jarðræsi, stundum nefnd holræsi. Malarræsin eru einna best, og munu flestir að- hyllast þau, ef grjót er til staðar, eða auðvelt að afla þess. Pípuræsin eru einnig góð, en flutningurinn á pípunum úr kaupstaðnum og upp í sveit, getur oft verið tilfinnanlegur, og kostnaðarsamur. En þar sem h'tið er um grjót og aðflutningur hægur eða skammt að flytja, þar eru pípuræsin sjálfsögð. Jarðræsi má einnig nota þar sem jarðvegur er seigur, torfkendur eða móblandinn. Þessi jarðræsi eru fremur fljótgerð, og kostnaðarminni en önnur ræsi, en geta þó enst allleingi, ef vel er frá þeim geingið í byrjun. Þau eru gerð á líkan hátt og önnur ræsi. Fyrst er grafinn skurður 3 — J*/2 fet á dýpt og svo breiður, að unnið verði að greftri hans með hægu móti. Því næst, þegarþessu erlokið, er gjörð 12—15 þuml. djúp renna niður í miðjan botn skurðsins, og sje hún 4 — 6 þuml. að ofan og 2—4 þuml. að neðan. Best er að stinga fyrir beggja vegna, með beinblaða skóflu, og taka svo torfræmuna upp úr með kvísl. En gæta verð- ur þess, að eigi fari mold ofan í rennuna, og hreinsa vel allt rof úr henni og skurðinum. Að því búnu er svo ræsinu lokað með hnaus- um, sem til þess hafa verið gjörðir og þurk- aðir. Þeir þurfa að vera úr seigri torfjörð, og þfnnig lagaðir, að þcir sjeu mjórri að neðan, en breiðari að ofan. Mjórri endinn er svo látinn gánga niður í rennuna eða sjálft ræsið, sem svarar 5 — 7 þuml. og situr hnausinn þá fastur. Rennan, eða ræsið, verður þá 6—8 þuml. á dýpt, cn auðvitað sígur það nokkuð saman með aldrinum. Hjerumbii alstaðar má auka túnin sumpart með því að rækta fitjar og móa, sem eru inn- angarðs eða innan í túninu, og sumpart með

x

Bjarki

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Bjarki
https://timarit.is/publication/28

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.