Ísland


Ísland - 29.01.1898, Blaðsíða 1

Ísland - 29.01.1898, Blaðsíða 1
II. ár, 1. ársfj. Reykjavík, 29. janúar 1898. 4. tölnMað. „ÍSLAND". Þeir, sem „ÍSLAND" er sent til útsölu og ekki vilja eða geta selt það, eru beðnir að gera afgreiðslumanrii aðvart um það sem fyrst. Minnisspjald. Landsba^ikinn opinn dagl. kl. 11 árdegis til 2 siðdegis. _ Bankastjðri við kl. U7.-1V.. - Annar gæslustjóri við kl. 12—1. Söfnunarsjóðurinn opinn í barnaskólanum kl. 5—6 slðdegis 1. mánud. l kverjum mánuði. Landsbökasafnið: Lostarsalur opinn daglega frá kl. 12-2 siðd.; á mánud, mvkd. og ld. til kl. 3 sd.— Útlán sömu daga. Forngripasafnið opið mvkd. og Id. kl. 11—12 árdegig. Bœjarsjómar-tmiiir 1. og 3 fmtd. i mán., kl. 5 síðdegis. FátcKkranefndar-ímiáir 2. og 4. fmtd. i mán., kl. 5 siðd. Náttúrugripasafnið (1 Glasgow) opið hvern sunnudag kl. 2-3 siðdegis. Þilskipaútgerðin. Eftir B.E.Kristjánsson skipstjóra. „ Ötgerðarmennirnir láta uppi sínar skoðanir", sbr. „ísafold" XXV. árg., 2. tbl. Peir hafa þó óskað, að nafns síns sje ekki get- ið, hafa máske haft grnn um, að sumt af því, sem þeir ætluðu sjer að bera á borð fyrir lesendurna, þyldi ekki sem best birtuna og er jeg sömu skoðunar á því. Hvað því við víkur, að þeir segja að þilskipaútgerðin beri sig ekki, þá er það ekki að undra, þar sem þeir reikna skipunum allt svo afardýrt, og sumir tvískrifa ýmis- iegt af því, sem tekið er til þeirra. Og hægt er að sýna ef vill, að sumir skipsreikningar eru svo rangir að munar mörg hundruð krónum! Þó kaupmaður eigi skip- ið sjálfur, þá á maður heimtingu á, að reikningurinn sje rjett færð- ur í alla staði, og skipið á að njóta sömu rjettinda í verslunar- viðskiftum og skip þau, sem bænd- u* eða „privatmenn" eiga og eru í reikningi hjá kaupmönnum. En jeg vil ekki fara nákvæmar út í það að sinni, þó mjer sje vel kunnugt um flesta þá samninga; því það getur orðið óþægilegt fyr- ir útgerðarmenniaa, að skýrt sje opinberlega frá því. Svo að jeg taki ekki röksemd- ir mínar úr lausu lofti, skai jeg sýna hjer verð á- ýmsum vörum, sem teknar eru til skipa, eins og það er í sunium skipsreikningun- um siðastl. ár: Kaffi .... 0.90—1.10 pd. Kandís í kóssum 0.32—0.34 — Púðursykur. . 0.28 — Éxport . . . 0.50 — Rúgbrauð 6 pd. 0.46—0.50 Margaríne . . 0.60 -0.70 pd. Hartbrauð . . 0.20 — Baunir . . 28.00—30.00 sekk. Bankabygg. . . 30.00 — Hrísgrjón . . . 30.00 — Maníla . . . . 0.60 pd. Biktóg .... 0.65 — og allt eftir þessu smáttog stórt, Svo set jeg hjer á eftir til saman- burðar verð á ýmsum vörum hjá kaupmanni hjer í bænum eins og það var síðastl. ár: Kaffi .... 0.60—0.72 pd. Kandís í kössum 0.22 — Púðursykur. . 0.17 — Export ... . 0.38 — Margarine . . 0.40 — Hart brauð . . 0.15 — Hálfbaunir ll.OOpr. 126 pd. m.sekk Bankabygg 11.00 —126 — - — Hrísgrjón . . 21.50 með sekk Maníla . . . 0.25—0.30 pd. Biktóg . . . 0.28—0.3272 — Rúgmjöl 12 kr. pr. sekk, og aftir því hefðu rúgbrauð átt að kosta 0.37, og geta nú allir af þessu sjeð, hve geysimikill verð- munurinn er. Ea þó tekur út yfir allt, &ð ef eitthvað er keyft til skipsins hjá öðrum kaupmanni sem allt er mikið ódýrara hjá, þá er það reiknað skipinu með sama verði og það er í versl- uninni, sem útgerðarmaðurinn á, oft fullum fjórðaparti dýrara en það var keyft bjá kaupmanninum í næstu búð, og er þó ekki meira fyrir því haft en skrifa miða útí búðina til að biðja um þetta. Með því verði sem nú er á vör- um í sumimi skipsreikningum, er varla möguSegt að hugsa sjer, að nokkurn tíma aflist svo mikið, að útgerðin beri sig meðan fiskur er í svona lágu verði. En í saman- burðinum á „reikningsverðinu" og „peningaverðinu" hjer að framan, sjer hver heiivíta maður, að er svo stórkostlegur mlsmunur, að þó kaupmaður, sem einnig er útgerðar- maður, sýni nokkur huudruð kr. tekjuhalíaí skipsreikningum sínum, þá stórgræðir hann á útgerðinni samt. Því það eykur mikiðversi- unarviðskiftin, hvert skipið. Væri gert ráð fyrir, að hvert skip tæki út vörur fyrir 6—9000 kr. eftir stærð, og þær væru færðar fram um 50—100%, sem ekki mun fjarri sanni eftír „reikningsverð- inu", þá er versíunarágóðinn ekki svo lítill. Þetta ættu útgerðar- menn vel að athuga, að er ekki þýðingarlaust atriði, þegar uin þilskipaútgerð er að ræða. Það hefði verið raikið sómasamlegra fyrir hina „þrjá .reyndu og glögg- skyggnu, valinkunnu sæmdar- menn", sem brugðu sjer til „ísa- foldar" feins og áður er á minnst) með sína sl.....dóma, að kippa þessu fyrst í lag áður en þeir fara í nafnlausum blaðagreinum að sletta tilhæfulausum óhróðri um þá menn, sem ávallt vinna þeim af trú og dyggð, og eru allt af reiðubúnir að leggja fram alla krafta sína og allt sitt erfiði á sjó og Iandi í útgerðarmannanna þjónustu. Alþingistíðindin. í 40. tbl. „íslands" f.á. er grein um útgáfu þingtíðindanna og er þar farið fram á, að henni sje breytt. Og breytingarnar, sem þar er stungið upp á, eru þær, að hætt sje að prenta ræður þing- manna orðrjett, að eins skuli prenta skjalapartinn, en skipa efninu svo niður, að frá hverju einstöku máli sje sagt þar í sam- heingi, á einum stað, en ekki á víð og dreif innan um bókina eins og nú á sjer stað. Enn frem- ur sje skýrt þar frá, hvernig með- ferð málsins hafi verið á þinginu, hvenær það hafiverið rætt, hverj- ir hafi um það talað, og þar látn- ir fylgja, ef menn vilja svo, stutt- ir útdrættir úr helstu ræðunum. Á öðrum þingtíðindum væri ekki þörf. Hitt ættu blöðin að flytja. Nú hefur annað blað hjer í Rvík tekiðísama streinginn: tel- ur prentun á þingræðunum orð- rjettum með ölíu óþarfa og vill að útgáíu þeirra sje hætt. Þó vill það, að haldið sje áfram að skrifa þingræðurnar orðrjett, og að þær sjeu vandlega geymd- ar á einhverju skjalasafiiiiiu til uppeldis melum og grúakaraœenn- um á ókomnum öldum. Kostnað urinn við allar skriftir við þingið yrði þá hinn sami eftir sem áður. Og því fje, sem til hans fer, væri að eins varið til þess, að geyma í einu handriti handa ókomnum öldum orðrjettar langlokuræðnr eftir Krák Kráksson, haldnar af velnefndum Kráki árið 1900 og súrkál til að sýna misskiliiing hana á einhverju máli, sem þá var til meðferðar á alþingi ís- lendinga. Því allar þær ræður, sem eitthvað væri í varið og vert væri að geyma, þær flyttu blöðin og geymdust þær þar, þótt hætt væri að prenta þær í þingtíðind- unum. Sá fjársjóður, sem hand- ritabunkinn hefði þá að geyma, og eigi væri annarsstaðar að finna, væru þá. að eius þær ræðumar, sem ekki hefðu þótt þess verðar, að þær væru prentaðar eða út- dráttur gerður úr þeim. Eftir að bnið væri að taka útdrætti úr öll- um bestu þingræðunum og prenta, eins og blaðið ætlast til að gert verði, þá yrði handritið sem geym- ir úrkastið ekki mikils virði. Ea til að ná rjettum útdrætti úr helstu ræðunum, er með öllu óþarft að að skrifa upp orðrjett allt, sem sagt er á þinginu. Ef hætti yrði við útgáfu þing- tíðindanna mundu blöðin keppast við að flytja sem nákvæmastar fregnir af þinginu og sem best ágrip af ræðum þingmanna, að minnsta kosti þeirra, sem þau fylgdu að málum hvoit um sig. En hætt er samt við, af því að blöðin eru svo smávaxin, að þing- inu þætti þau ekki geta flutt svo nákvæmar fregnir sem æskilegt væri. Því var stungið upp á því hjer í blaðinu, að þingið veitti einu blaði eða fleirum styrk til að stækka svo um þingtímann, að það gæti flutt svo ýtarlegar frjett- ir þaðan sem þurfa þætti. Þótt svo væri, gæti þingið haft hönd í bagga með ritstjórn þingtíðind- anna eða falið hana á hendur hverjum sem það vildi. Þetta vill hitt blaðið, sem um málið er að ræða, ekki aðhyllast, heldur stingur það upp á því, að þingið láti prenta stutt ágrip af ræðunum og sendi íit með Rvíkur- blöðunum, en kosti auðvitað út- sendinguna. Reyndar nálgast þetta mjög mikið uppástunguna i „íslandi", en er þó ekki eins hagkvæmt. Því á sama stendur, hvort þingið ljeti sjálft prenta ágrip af ræðunum og sendi síðan út með blöðunum, eða það veitti einu þeirra eða fleirum styrk til að stækka sig svo, að það gæti flutt sömu ræðu- ágripin. Spurningin yrði að eins um það fr& þingsins hálfu, hvort ódýrara yrði. Ef þingið vildi nú senda ágrip- in af ræðunum út með öllum Rvíkurblöðuuum, þá yrði upplag- ið að vera stórt. Nú sem stend- ur eru blöðin sex, og gerum á- skrifendatölu hvers um sig að meðaltali 2000; upplagið af þing- tíðindunum ætti þá að vera 12,000. Pað væri óþarflega mikið og yrði óþarflega dýrt. Færi nú svo, að þetta yrði sent út með sumum blöðunum ea öðrum ekki, þá er svo gott sem einginu muuur á þessari nýju uppástnngu og hínni, sem áður kom fram í „íslandi". En þetta málefni er vel þess vert, að um það sje rætt, bæði vegna þess, hve útgáfa þingtíðind- anna er nú kostnaðarsöm, og iíka vegna hins, að mikið er í það varið, að þau verði sem útbreidd- ust og aðgeingilegust til lesturs fyrir almenning. Uni fjársöluna. (Úr Strandasýslu). Nú er þá óílum lýðum ljóst, hvernig fjársalan til Prakklands og Balgíu hefur lánast í þetta skifti, og mun meðalverð á fje í öllum kaupfjelögum vera nær 11 kr. Þetta er svó afarlágt verð, að margir hafa orðið sem þrumu Iostnir við að heyra þau afdrif fjársölunnar, og það því fremur, sem margir gerðu sjer heldur góð- ar vonir um hana, sem einkum voru byggðar á skýrslu D. Thom- sens í „Andvara" þ.á. Það var þð að miklu leyti ástæðalaust, hefðu menn lesið veí ofan í kjöl- inn. Því þar sem allur kostnað- urvið kindina er orðinn, áður en hún er seld á Frakklandi, um 11 kr., þá sjá allir hvsð kindin þarf að seljast hátt þegar þangað er komið. Nú i haust var utflutningsfje, að minasta kosti frá Dalafjölag- inu, með langvænsta móti, þvi í haust var ekki látið nema 100 pd. fje og þar yfir; en hingað til hefur verið látið allt ofan að 90 pd. fje. Veturgamalt fje varhjer allt heídur ljett, svo að fátt náði 100 pd. vigt, og vorn það því mest tvævetrir sauðir og eldri, sem látnir voru, enda sýnir fjár- verðið það best, að svo hafi verið, því meðalverð í fjelaginu. var rúm- ar 11 kr., en 100 pd. kind gerði að frá dregnum öilum kostnaði 8 kr. 50 au. Eftir því sem utlit er með fjár- sólu framvegis, þar sem eingin líkindi eru til, að menn vilji senda fje sitt til Frakklands eða Be'gíu aftur, sókum ófaranna nú, er eðii- legt, að menn spyrji sjálfa sig á þessa leið: Á nú að halda fjár- sölunni leingur áfram eða hætta með öllu við hana? Þessari spurniugu þurfa menn að velta fyrir sjer vel og ræki- lega áður en þeir svara henni til fullnustu. Að versla með allt það fje, sem flutt hefur verið út úr landinu undanf&rin ár, við kaupmenn (það er að segja jafna tölu og verslað

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/30

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.