Ísland


Ísland - 17.05.1898, Blaðsíða 1

Ísland - 17.05.1898, Blaðsíða 1
II. ár, 2. ársfj. Reykjavik, 17. maí 1898. 20. tóluolað. Nýkomið með „Laura": Mikið úrval af Ljiaifli Miei Sumar-fataBfni i -ÆLl^a,tiaa,Ði og Buxur. Allt eftir iv Komið og lítið iaa til mín áður en þjer kanpið aunarstaðar. gegn borgun út í hönd. — Sá, sem kaupir sjálfur efni, getur feingið mjög ódýrt það, sem til fatanna þarf. o ¦ 1 ¦ I í öllum búðum, en þá er eing- inn afsláttur gefinn. R. Anderson, sl5LX*SicaLca.£i3t*i. GLASGOW. Minnisspjald. LandsbanUinn opinn dagl. kl. 11 árdegia til 2 siðdegis. — Bankastjðri við kl. 11V«—l'A. — Annar gæslustjóri við kl. 12—1. Sbfnunarsjdðurinn opinn 1 barnaskólanum kl. 5—6 sið- degis 1. mánud. 1 hverjum mánuoi. Landsbólcasafnið: Lestarsalur opinn daglega frá kl. 12— 2 siðd.; á mánud, mvkd. og ld. til kl. 3 sd. — Útlán sömu daga. Forngripasafnið opið mvkd. og ld. kl. 11—12 árdegis. Bcejarsjórnwr-fxiridLÍr 1. og 3 fmtd. i man., kl. 5 slðdegis. Fátœkranefndar-íandir 2. og 4. fmtd. i mán., kl. 5 síðd. Náttúrugripasafnið (i Glasgow) opið hvern sunnudag kl. 2—3 siðdegis. Ókeypis lækning & spítalanum á Þriðjud. og föstud. kl. 11-1. Ókeypis tannlækning hjá tannlækni V. Bernhöft (Hótel Alexandra) 1. og 3. mánudag 1 mánuði hverjum. Áskorun um að eiga þátt í Parísarsýningunni 1900. Svo sem mörgum mun kunnugt orðið, er ráðgert, að haldin verði mikil alþjóðleg sýning í París árið 1900. Því færi munu flestar þjóðir sæta, þær er nokkuð vilja láta til sín taka, til þess eigi einungis að sýna það stig menningarinnar, er nú er í lok aldar gufuaflsins og rafmagnsins, heldur og jafn framt til að færa alþjóð manua heim sanninn um, hvernig menningin hefir hafistogþró- ast í ýaisum löndum og á ýmsum tímum. Fyrir rúmum 1000 flattu forfeður vorir, landnámsmennirnir, með sjer hingað til Iands menning Norðurlanda, og árið 1900 verða liðin rjett 900 ár, frá þvíerkristni var tekin í lög hjer á landi; um sama leyti fundu og íslendingar Grænland og Ameríku; vjer höfum um allan þann tíma enn fremur varðveitt tungu vora og þjóð- erni og þar með endurminningar um hina fornu menning betur í mörgum greinum en frændþjóðir vorar á Norðurlöndum. Það má því með rjettu þykja vel við eiga að vjer á þessum merkilegu tímamótum Jeg undirskrif- örnnfí nlr ™eö Newfoundlands aður kaupi: IjlllulllJJl (Labrator) verkun QO aurum moira ekippundið en aðrir borga hjer á landi, fyrir peninga ut í hönd. Fiskurinn aíhendist fyrstu dagana í júlí- mánuði. Eeykjavík, 14. maí 1898. T. G. Paterson. tökum höndum saraan við frændur vora, Daoi og Norðmenn, sem vjer þar á ofan höfum átt svo mikið saman við að sælda alla tíð, síðan er land vort byggðist, og sýnum að vorum hluta menning forfeðra vorra og hvern hlut vjer íslendingar höf- átt að því að efla þjóðmenning Norður- landa að öðru leyti. Þar sem að einginn efi getur á því leikið, að vjer einmitt stöndum vel að vígi í þessu efui, þá heflr stjórnarnefnd Þjóð- menjasafns Dana í Kaupmannahöín farið þess á Ieit við stjórnarnefndir slíkra stofn- ana hjer á l&ndi (Forngripasafnsins og Fornleyfafjelagsins), hvort eigi myndi til- tækilegt &ð efna til sýningar í París á þjóðmenjum frá Dsnmörk, Noregi, Fær- eyjum, íslandi og Grænlandi hinu forna; yrðu gripirnir frá íslandi þá sem nokkurs konar miðdepill þeirrar sýningar, og mætti nieð þessu móti sýna upphaf, vöxt og viðgang menningarinnar í þessum löndum, að svo mikla leiti sem hún fer hinar sömu leiðir. Á siðari árum eru stórþjóðirnar og mentaþjóðir heimsins farnar að gefa oss meiri gaum en verið hefir og fornmenja- rannsóknum þeim, er hjer hafa fram farið; má því virðast vel til fallið og eigi meira en tilhlýðilegt, að vjer fyrir vort leyti sætum því færi, er nú býðst, til þess í fjelagi við frændþjóðir vorar að efna til sýaingar á gripum, er geta gefið ljósa og rjetta hugmyad um þjóðlíf vort og menn- ing í ýmsum greinum á liðnum öldum. Af þeim sökum, sem að ofan eru greind- ar, höfum vjer undirritanir geingið í nefad til þsss að efna til sýningar á íslenzkum gripum, svo sem þeg- ar hefir verið á vikið. Væntum vjer þess, að þjer, landar vorir, veitið oss öflugan styrk til þess, að þetta fyrirtæki megi ná fram að ganga og sýningin geti orðið vel úr garði gerð og landi voru til sóma, en það getur því að eins orðið, að almenn- ingur vilji leggjast á eitt með oss og veita þessu málöfni fylgi sitt með því að Ijá til sýningarinnar margvíslega gripi, er að eins eru til í eigu einstakra manna víðs- vegar út um land. Treystum vjer því, að á þann hátt megi koma upp álitlegu safni merkilegra og einkenni legra gripa, svo að menn af þeim fái skýr tog greinilega markað stig menningar vorrar á liðnum öldum og í ýmsum greinum. Vjer leyfum oss því vinsamlega að mæl- ast til þess við þá menn víðsvegar út um land, er slíka gripi eiga, er nefndir eru á eptirfarandi skrá, að þeir vilji svo vel gera, að láta oss í tje uppSýsingar um þessa gripi og hvort þeir vilji ljá þá til sýningarinnar, Nefndin sjer að sjálfsögðu algerlega um gripina, kosíar flutning þeirra fram og aptur og kaupir ábyrgð á þeim. Reykjavik, 28. apríl 1898. J. Havsteen, Hallgr. Ssveinsson, anitmaður, form. nefndarinnar. biskup. Pálmi Páisson, aðjunkt, skrifari nefndarinnar Eiríkur Briem, prestaskólak., form. Fornleyfafjelagsins. Jón Jakobsson umsjðnarmaður Forngripasafnsins. Menn eru beðnir að senda öll brjef, er þotta mál snerta, svo og alla gripi, er menn vilja láta nefndinni í tje, til skrif- ara nefndarinnar, Suðurgötu nr. 8, Rvík. Yflrlit yflr áii'óld, gripi, myndir og aunað frá ís- landi, er til er ætlazt að sýnt verði íi Par- ísarsyningunni 1900. I Jarðyrkjuáhöld: Spaðar, pálar, rekur, mikjukvíslar, klár- ar, móskerar, torfljáir (í orfuœ), orf og ljáir, hrífur, heynálar, hrip (heyhrip, mó- hrip), laupar (meisar), kláfar, reipi. II. Vefnaður og saumaskapur: Gamli vefstóllinn með uppfestum vef, sýn- ishorn af unnum vefum (vaðmáli, dúkum, ábreiðum og o. fl.), flosatóll með uppfest- um vef, rokkar (skotrokkar), snældur, kambar (togkambar), þráðarleggir, lárar, körfur, nálhús, prjónastokkar knipplinga- skrín. III. Búningar og gripir: Karlbúningar, kvennbúningar,. Skraut- gripir (belti, hnappar, sylgjur o. fl.). Hár- greiður, kambar. IV. Eeiðskapnr: Hnakkar, söðlar, beizli, svipur, klyfber- ar, og reiðingar og meljur, teymingar, hnappeldur eða höft (úr ull og tágum), skeifur með hestskónöglum, ístöð úr málmi og horni, sporar. V. Húsbíinaður og húsgögn: Rúmtjöld og rúmstæði, stólar, rúmfjalir, skornar bríkur og stoðir, skápar, lamp- ar og kolur og ljósker úr steini, lásar margvíslegir (mellulásar, tröllalásar o. fl.), skjágluggar, kistur og skrínur. Hnífar og spænir, drykkarhorn, askar og blöndn- könnur, ausur og eyslar, trjediskar, trog, kollur, þyrlar, brauðmót, brauðstílar og brauðhjól, steinsleggjur, trafakefli. VI. Veiðiáhöld: Skutlar, aunglar, sökkur (vaðsteinar) og stjórar (ílar) úr steini, net. Vaðið með snörur, net, éhöld öll við bjargfugla-veiði. VII. Áhöld öll við íþróttir og leika: ísleggir, skíði, þrúgur, skautar (af járni og trje). Leikfaung. Taflborð með mönnum. VIII. Bæir og úthýsi verða sýnd með eptirlíkingum og mynd- um. IX. Kirkjur og klaustur sömuleiðis. X. Fornrit og ísl. prent: Rúnasteinar (eptirlíkingar og myndir og rúnastafróf). Gömul handrit á skinni (frumrit eða ljós- myndir eða ljósprent). G?.malt ísl. prent (t. d. Guðbrandsbiblía, eftirlíkingar af ísl. letrum o. s. fl. Leysing vistarbandsins — landbúnaðurinn. Eftir ejera Ólaf ólafsson í Lundi. „Dagskrá" hefur nýlega mikið verið að fárast út af Ieysing vistarbandsins; kallar lög um leysing þess rjettarspilli, hið mein- legata óþarfaverk, er unnið hefur verið þjóðinni, kallar þá, sem hrundu þvi máli áfram, „málagogga" og þingmennina, sem um það fjölluðu, „sauðheimska löggjafa" — svo allir fá nú nokkuð. Af því jeg var einn af þeim, er reyndi til að hrinda því máli áfram, og af því jeg hef ekki siðan get- að sjoð eða sannfærst um neinn voða eða ógagn af þessari breytingu, þegar öllu er á botninn hvolft, finn jeg mig knúðann til að fara nokkrum orðum um árás „Dag- skrár" á þessa rjettarbót. „Dagskrá" seg- ir, að vistarbandið hafi átt rætur í æfa- gömlum þjóðháttum; getur vel verið; en það var lika annað fyrirkomulag, sem átti djúpar rætur laungu áður en vistráðvoru til; það var þrælahald. Nei, rótarleingd- in, hún er slæmur mælikvarði; þaðerekki hún, heldur kröfur hvers yfirstandandi tíma, sem löggjafarnir verða að hafa tillit til og haga sjer eftir; þeir hafa lika, sem betur fer, í vistarbandsleysingunni látið stjórnast af þessum kröfum, þessari þörf, og eiga því fyrir afskifti sín af þessu máli fremur skilið að heita vitrir en „sauð- heimskir" löggjafar. Ef nokkur á skiiið að heita sauðheimskur, þá er það sá eða þeir, sem halda að það geti blessast að bjóða íólki, þótt vinnufólk sje, hina sömu takmörkun, hið sama ófrelsi á síðasta ára- tug hinnar 19. aldar eins og fyrir mörg- um öldum síðan. Ósköp geta sumir verið langt á eftir tímanum! — Vistarbandið rjettarspillir! Hvers rjetti spillir það? Líklega ekki hjóanna sjálfra! En hverra þá? Húsbæudanna, búandi manna til sjós og sveita, býst jeg við, að mjer muni svarað! Hvernig er nú rjetti þeirra spillt? Er nokkurt rjettlæti í því, að eitt þjóð- fjelag eða hinar búandi stjettir þess hafi leyfi til að halda svo og svo miklum hluta þjóðarinnar, flestu vinnandi fólkinu, í nokk- urs konar hafti, sjálfum sjer til þæginda og hagsmuna? Á ekki hver limur þjóð- fjelagsins, sem náð hefur fullum andlegum og likamlegum þroska, að hafa rjett til að leita sjer atvinnu, þar sera honum er geðfelldast og hann getur gert sjer von um að bera mest úr býtum fyrir vinnu sína. — Jeg skil ekki hvað á að vera fyrsta boðorðið í fjelagsskipun frjálsrar þjóðar, ef ekki þetta. Nei! Það hefur einskis rjetti verið spillt með leysing vistar- bandsins; það hefur að eins verið eytt ó- rjetti, sem bjer hefur átt sjer stað leingi, eins og hjá fleiri þjóðum, sem skammt eru

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/30

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.