Plógur - 30.04.1903, Side 2

26
meira né minna en það, að því
fleiri sem flýja landið, því meiri
líkur séu til, að sá dagur koini,
að allir íslendingar eigi framtíð
sína og sinna í Ameríku en ekki
á íslandi. En er það heill fyrir
hina ísl. þjóð? Er þá henni borgið?
Eg gæti vel trúað því, að þetta
væri hjartanleg sannfæring ýmsra
vestan hafs manna, sem aldrei hafa
lært að meta kosti fósturjarðar
sinnar, en eru blindaðir af stór-
þjóðalifinu þar vestra, og hafa
fyrir löngu misst þann litla neista
af þjóðrækni og ættjarðarást, sem
þeir höfðu hér heima, því fl. hafa
meira eða minna af þessum með-
fæddu sálareiginleikum.
Því neitar enginn, að í ýmsu
hafa hollir straumar borist til vor
frá Vesturheimi. En eru þeir eins
mikils virði og þær mörgu þús-
undir manna, sem þangað hafa
flutt, hefðu verið fyrir þjóð vora,
ef þeir aldrei hefðu farið. Má
vera, að það hefði verið æskileg-
ast, að fólksútflutningurinn hefði
að mestu stöðvast um árin 1887
—89. -— En stöðugt heldur þess-
um útfl. áfram og nú er hér um
bil fimmti hluti þjóðarinnar í Am-
eríku.
En ekki er nú nóg með þetta,
að mjög margar velvinnandi mann-
eskjur flytja úr sveitunum vestur
árlega, heldur hefur það máske
meiri áhrif óbeinlínis. Með hang-
andi hendi eru hér margir eptir,
sem hugsa mest um það, að kom-
ast sem allra fyrst til vinanna
og kunningjanna vestur. Og synd
er að segja, að þeir, vinirnir og
kunningjarnir, láti sitt eptir liggja,
að glæða í brjóstum þeirra þessa
þrá, en veikja hjá þeim þjóðern-
istilfinninguna. Og þessi áhrif eru
lang hættulegust fyrir oss. Hver
sá maður, sem tapað hefur trúnni
á landinu sínu, og viljanum til að
lifa þar og deyja, hann er satna
sem dauður meðlimur í þjóðfélag-
inu. Þessir dauðu meðlimir eru
nú að sögn æði margir. Er ekki
hægt að blása í þá ofurlitum lífs-
neista? Er ekki hægt að vekja
hjá þeim þau öfl, sem nú liggja
í dái, eru sama sem dauð? Er
ekkihægtað vekja í bjróstum þeirra
dálitla tilfinningu fyrir hag þess
lands, sem hefur fætt þá og
alið, vekja hjá þeim ást á þjóðinni
og landinu ? — Ent þeir engir
meðal vor, sem geta með áhrifurn
sínum fengið einhvern streng í
hjarta þeirra til að titra í þessum
skilningi ? Jú, eg er viss um, að
svo er, svo framarlega sem slíkir
menn gætu offrað kröptum sínum
einungis í þessa átt, þyrftu ekk*
um annað að hugsa. Og það
væru einhverjir þörfustu starfs-
mennirnir. Það er þingið, sem a
að veita <é handa minnst 1 manni
í hverjum landsfjórðungi, til að
„akitera" á móti Ameríkusendl-
unum og vcra á vaðbergi. Þess-
ir menn, ef vel væru valdir, gætu
gert ótrúlega mikið gagn og verka-
hringur þeirra hlyti að verða marg'
brotinn og vandasamur. Eg ætla