Tíminn - 02.06.1931, Blaðsíða 1

Tíminn - 02.06.1931, Blaðsíða 1
©ía&feci 09 afgrci&sluma&ur íimans « K a n n d e i g £)orsteins&óttir# £ajfjaraötu 6 a. Seyfjamf. C í m a n s er í Sœfjaraötu 6 a. (Dpin oaglega fl. 9—6 Sími 2353 XV. árg. Reykjavík, 2. júní 1931. 12. júní n. k. liggur fyrir, þjóð vorri að velja menn til að fara með löggjafarvaldið á Alþingi Is- lendinga um næstu framtíð. Kosn- ingar standa fyrir dyrum. Alþingismönnum er veittur mikill trúnaður. Þeirra er máttur- inn og valdið að setja lög og breyta lögum eða nema þau úr gildi. Um greipar þeirra renna örlagaþræðir þjóðar vorrar öðrum mönnum fremur. Þeim er öðrum fremur trúað fyrir, að varðveita f joregg ríkis vors hins unga. Þeim er allra manna helzt trúað fyrir hag og heiðri alþjóðar og einstak- linga. Á fáu, ef til vill engu, ríður þ'jóð vorri jafnmikið og því, að vel og viturlega takist val manna til Alþingis. Kosning til Alþingis er því al- varleg athöfn og örlagarík, virðu- leg og helg. Kjósendumir standa með stjórnarvöl þjóðarskútunnar í hendi sér litla, en stóra, stund, hver einstakur og allir saman. Stýra um brimsund milli boða, þar sem lög og ólög skiptast á. Andartakið, sem þeir standa við kjörborðið. Hefir þú athugað, kjósandi, hvað fólgið er í orðinu kosningar- réttur? Það táknar vald þitt til þess að ráða að þínum hluta lög- um og lofum á landi hér. Það þýð- ir rétt þinn til þess að hafa áhrif á hag og örlög þjóðarinnar, sæmd ríkisins. í því er fólgið traust rík- isins á þér — getu þinni, vilja þínum drengskap þínum að gera það eitt, sem rétt er og hollt. öllum réttindum fylgja skyldur, því meiri, sem rétturinn er stærri — því helgari, sem mikils- verðari réttur er veittur. Miklar skyldur fylgja kosning- arrótti þínum, kjósandi, víðtæk- asta rétti þínum og áhrifamesta. Skyldur við ætt þína, ættjörð og þjóð. Þungar skyldur og helgar. Fyrsta skyldan er sú, að þú not- ir rétt þinn — leggir lóð þitt á metin — kjósir. önnur skylda og eigi minni er sú, að þú kjósir þann málstað og þann einan, sem þú ert sanhfærð- ur um, að hollastur sé þjóð vorri og mestar umbætur fylgi. Kosningin snýst um málstaði, stefnur, flokka — sem minnst eða ekki um menn. Þú bregðst því trausti, er þjóðin sýnir þér með því að veita þér kosningarrétt, ef þú lætur undir höfuð leggjast að kynna þér málstaði flokk- anna, stefnur og rök; vérðleika þeirra og veikleika, kosti og bresti; líkur þeirra til góðra verka og stórra, liðstyrk þeirra, drengskap og manngildi foringja þeirra. Þá fyrst, er þú hefir gert þér þetta fyllilega ljóst, ertu fær um að velja og hafna. Þá fyrst geturðu varið það fyrir samvizku þinni, að leggja hönd á stjórnvöl þjóðarinnar þinnar, svo sem skyldan býður þér. Það er skylda þín að hafa skoð- un og sannfæringu, og að kjósa eftir þinni eigin skoðun og þinni eigin sannfæringu — ekki annara. Þetta ber að muna og hafa hugfast, ef atkvæðasmalar koma og reyna að leiða þig og lokka til að kjósa að þeirra vilja, án rann- sóknar, án sællar vissu um að gera rétt. Aukablaö 2 Við Framsóknarmenn leggjum ríka áiherzlu á þessa skyldu — við einir stjórnmálaflokka. Við vitum það, að því gerr, sem þjóðin hugsar mál sín, því sterkara er fylgi okkar til kosn- inga. Því gaumgæfilegar, sem skoðuð eru verk þau, sem flokkur okkar hefir þegar unnið, því fleiri þing- sæti hlýtur hann og meiri mátt til áframhaldandi framkvæmda. Framsóknarflokkurinn einn allra flokka veit það og treystir því, að styrkur hans og sigurvon liggur í menntun og þroska þjóð- arinnar — í rólegri hugsun; ná- kvæmri, rökfastri yfirvegun kjós- enda. Flokkur með slíku trausti hlýt- ur að ganga bjartsýnn og djarf- huga til kosninga. Flokkur með slíkan málstað hlýtur að sigra. Verk íhaldsíns á Suðurlandi Ef litið er á forgöngu íhalds og Framsóknar í Rangárvalla- og Árnessýslum, þá sannast bezt, hve réttilega Jón Þorl. hefir lýst stefnu íhaldsiiis í Lögréttugrein- inni, því að það er mála sannast, að íhaldið virðist ekki hafa gert neitt til gagns eða hagsældar fyrir Suðurláglendið. Árnesingar hafa nú um 8 ára skeið kosið á þing tvo hina öfl- ugustu umbótamenn, Magnús Torfason sýslumann og Jörund bónda í Skálholti. Það féU í hlut M. T. að . rétta Árnessýslu sem sýslufélag úr eymd þeirri sem í- haldið hafði skapað þar. Jón Magnússon hafði haft þar eitthvað 10 sýslumenn setta í nokkur ár með þeim árangri sem Ámesing- ar þekkja. Bókhald sýslunnar og fjármál voru í mesta ólagi, en M. T. rétti hvortveggja við. Þegar farið var að endurskoða hjá sýslumönnum árlega, kom í ljós, að allt bókhald M. T. var svo fullkomið, að ekki varð um bætt. Mæla sýslubúar svo, að aldrei muni þeir fá röggsamara né betra yfirvald. Jörundur Bryn- jólfsson hefir verið einhver hinn helzti forgöngumaður allra land- búnaðarlöggjafar, auk þess sem hann er einn hinn duglegasti Nog athaínamesti bóndi á íslandi við búskap sinn. Slíkir hafa verið forgöngumenn Árnesinga á þingi. Þar hafa þeir unnið á sama hátt. Og verkin tala þar sínu máli. Vegakerfið hefir lengst drjúgum í Árnes- sýslu, má heita, að nú sé bílfært um alla sýsluna. Tvær stórbrýr hafa þar verið gerðar alveg ný- verið. Sýslan hefir fengið ung- mennaskóla, þar sem 120 æsku- menn fá almenna menntun að vetrinum til én 40 stúlkur sér- menntun í húsmóðurfræðum á vorin. Reykjatorfuna keypti landið, og er .þar nú byrjað á myndarlegri starfrækslu, bæði í berklamálum og ræktun fyrir spítalana. Þaðan fær nú land- spítalinn mjóik og allskonar garð- meti með hagstæðari kjörum en unnt væri að fá annarstaðar. Með atbeina Tr. Þ. og samherja hans liafa verið byggð tvö hin. myndar- legustu smjörbú í ölfusi og Flóa, og má heita, að þangað sé flutt mjólk af öllu suðurláglendinu til vinnslu. Ef þetta hefði verið van- rækt myndi búskapur í lágsveit- um Ámessýslu og víða í Rangár- vallasýslu hafa verið í beinum voða. Spítalaómynd sú, sem Jó- hann V. ogs Guðmunda Nielsen þóttust ætla að reisa hjá Eyrar- bakka, og sem sýndi yfirleitt framsýni og manndóm íhaldsins, var tekinn og breytt í vinnuhæli og fangelsi, eitt hið fullkomnasta, sem til er í álfunni, og að allra dómi hin þjóðnýtasta stofnun. Jón Þorl. og verkfræðingar hans höfðu skilið við áveitusvæðin í sýslunni í mestu eymd og vesæl- dómi. Bændur á Skeiðunum voru lokkaðir út í fyrirtæki sem átti að kosta um 120 þús., en kostaði nálega fjórum sinnum meira. Kom í því máli fram hve óvand- virkir og lítilsigldir eru ýmsir þeir verkfræðingar, sem landið verður að láta vinna fyrir sig. Ef bændur á Skeiðunum hefðu átt að borga allan þennan gífur- lega áveitukostnað, hefði hver einasta manneskja þar orðið að ganga slypp og snauð frá heimil- um sínum. Framsóknarflokkurinn hefir beitt sér fyrir, að bændur þessir, sem lent höfðu þannig í fáfræðis-klóm íhaldsverkfræðinga fengju þá réttarbót sinna mála, að þeir gætu haldið jörðum sín- um. Jón Þorl. sóttist eftir að stýra Flóa-áveitunni, en þar mun fara eins og á Skeiðunum, að Flóabændum mun þykja. reikn- ingarnir um kostnað fyrir hverja jörð, hæri'i en tekjubálkurinn. M. a. hefir Sigurður búnaðar- málastjóri sýnt fram á, að svo lítið búvit var í þessari fram- kvæmd Jóns Þorl., að hánn reikn- aði með vetraráveitu á Flóann, sem þó var bygð á því, að frost væru lítil eða engin um vetur hér á landi. Bændur í Flóanum hafa hvað eftir annað sýnt Jóni Þorl. í hinu góða samkomuhúsi, sem byggt er á bakka Flóaskurð- arins, að þeir gera úr fáum þjóð- málamönnum minna en honum, enda hafa þeir reynsluna. Rangæingar hafa löngum kos- ið íhaldsmenn á þing, enda hefir svo reynst, að þeir fulltrúar háfa lítið lagt tii umbótamála á þingi, og a. m. k. lítið borið úr býtum frá þjóðfélaginu til héraðsins. Mun leitun á nokkurri umbót sem íhaldið hafi beitt sér fýrir til handa Rangæingum. Það voru Framsóknarmenn sem björguðu Þykkvabænum úr opnum kjafti Þverár. Það var sami flokkur sem studdi bændur í Þykkvabæ þegar einn íhaldsverkfræðingur ætlaði að minnka Djúpós, en ekki að teppa hann. Það var Fram- sókn sem hjálpaði bændum undir Eyjafjöllum að fá áveitu úr Markarfljóti. Það var Framsókn, sem byrjaði að láta skip koma með vörur beint upp á sandinn í Hallgeirsey. Það var Framsókn sem létti af austursýslunum hinu rangláta viðhaldi á austurbraut- inni, og beitti sér fyrir endur- byggingu á Flóa- og Holtaveg- inum. Það var Framsotai, sem lét brúa sýkið, gera veg um Hvolsvöll og laga veginn inn Fljótshlíð, svo að hann þyldi hina miklu umferð. Það var íhaldið (M. Guðm.), sem lofaði Land- mönnum að hann skyldi láta gera við veginn upp á Land sumaiið 1927. En íhaldið efndi ekki þetta heit. Framsókn iét gera veginn upp að miklu leyti og síðan taka hann í þjóðvegatölu. Það er Framsókn sem beitt hefir sér fyrir hinni miklu sandgræðslu í sýslunni. Það er Framsókn, sem beitti sér fyrir vatnafélaginu, til að sameina Rangæinga um stokk- un Markarfljóts og brúarmálið. Það vai' Framsóknarstjómin, sem lét rannsaka og undirbúa málið og kom nú í vetur bæði með frv. um lausn vatnamálsins og vetrarveg yfir Hellisheiði. Það var Framsókn, sem í trássi við Geir Zoéga, Jón Þorl. og M. Guðm., flutti inn bíla þá, sem haldið geta uppi vetrarsamgöng- um á snjó yfir Hellisheiði. Ef dæma ætti eftir verkum flokk- anna, þá ættu bændur á Suður- landi að senda á þing sr. Svein- bjöm, Rál Zophóníasson, Magnús Torfason og Jörund í Skálholti. Suðurland þarfnast framfara en ekki kyrstöðu. Fjáröflun til flokksþarfa Stjórnmálaflokkarnir gefa út blöð, hafa opnar skrifstofur, eyða fé í burðargjöld, símgjöld, ferða- lög og bifreiðar. Allt kostar þetta fé. - Alþýðublaðið þykist vilja fræða menn um það, hvernig Framr sóknarflokkurinn verði sér' úti um það fé, sem hann notar í þessu skyni. Telur blaðið að það sé kúgað út úr opinberum starfs- mönnum og þeir hræddir með at- vinnumissi, ef þeir eigi láti laust gjaldið. Framsökn hefir snúið sér til flokksmanna sinna um framlög í kosningasjóð og óskað fram- laga eftir efnum og ástæðum, og hafa þeir orðið vel við. Alþ.bl. fullyrðir, að tilmælin hafi verið send opinberum starfsmönnum án tillits til þess, hvort menn fylgdu Framsóknarflokknum eða ekki. Sanni blaðið þetta með því að nefna nöfn þeirra Jafnaðar- eða íhaldsmanna, sem flokkurinn hefir snúið sér til. Tíminn er þakklátur Alþ.bl. fyrir að hafa hreyft þessu máli. Hingað til hefir því verið haldið fram, a. m. k. af íhaldinu, að Sambandið væri einskonar flokks- sjóður Framsóknarflokksins. Og ennfremur hefir því verið haldið fram, að ríkissjóðurinn hafi verið notaður í sama skyni. En nú kemur upp úr kafinu, að ekki aðeins Framsóknarmenn heldur jafnvel menn úr öðrum flókkum séu látnir borga brúsann. En af því að Alþ.bl. er með dylgjur um óheiðariega ásælni í þessu sambandi, þá er vert að minna blaðið á vissa „kúgun", sem þess eigin flokkur hefir í frammi. Sjómannafélagið er ópólitískt stéttarfélag. • Enginn sjómaður fær atvinnu á skipum þeim sem lögskráð er á, án þess að vera í Sjómannafélaginu. Við þessu er ekkert að segja í sjálfu sér. En auk inntökugjaldsins, sem mun vera 10 kr., er lagt á menn 16 kr. árgjald og einhverju af þessu fé er varið til pólitískrar starf- . semi Alþýðuflokksins. Með þess- um hætti „kúgar" Alþýðuflokk- urinn fé út úr pólitískum and- stæðingum sínum í flokksþarfir. En önnur „kúgun" er þó öllu verri, sem höfð er í frammi af Alþýðuflokknum. Og hún er sér- stök, af því hún er framkomin flokknum sjiáifum þvert úm geð, vegna skorts á fyrirhyggju og manndómi, og úr því sem komið er fær flokkurinn ekkert við henni gert, heldur verkar hún eins og „kronisk",' eins og sam- felld, óslitin martröð, ekki að- eins á hina pólitískt marglitu fé- lagsmenn verklýðssamtakanna í Reykj'avík, heldur á allan al- menning í bænum. Það er brauðgerðarkúgunin! Það er hið óheilbrigða verðlag á þessari nauðsynjavöru, sem á sér stað í Reykjavík í skjóli hins sokna fyrirtækis, Alþýðu- bi-auðgerðarinnar, sem á undan- fömum árum hefir jafnan orðið að hlaupa undir baggann, þegar „danska gullið" hrökk ekki leng- ur til. Og hamingjan hjálpi brauð- verðinu í Reykjavík í framtíð- inni, þegar Alþýðublaðið sér nú ekkert nema „svart", þar sem áður var gull, brauðgerðargull, danskt gull! Sn. Meiri glæpi ólafur Friðriksson skrifar greinarstúf í Alþýðublaðið á fimmtudaginn. Greinin er mein- laust „snakk", en á þó að vera ádeila á Framsóknarflokkinn. Tel- ur hann Framsóknarflokkinn al- gerlega fylgislausan í Reykjavík, og segir að kjörgengi sitt við síð- ustu bæjarstjómarkosningar hafi flokkurinn átt að þakka aðför Helga geðveikralæknis að Jónasi Jónssyni. Bæjarstjórnarkosning- ar fóru fram 25. janúar, en aðför sína gerði Helgi 19. febrúar. Það gengur víst mörgum illa að skilja hvemig Kleppsmálið átti að geta hjálpað Framsókn við bæjar- stjómarkosningamar. Þetta ber vott um óvandvirkni Ólafs sam~ hliða því sem það sannar, að fylgi Framsóknarflokksins við bæjar- stjómarkosningarnar var ekki augnabliksfylgi, enda mun svo reynast 12. júní. 1 þessari grein segir ólafur ennfremur: „Þegar bæjarstjóm- arkosningarnar fóru fram dáðust margir að því að Framsóknar- stjómin skyldi hafa flett ofan af ýmsum svikum íhaldsins. En þessu er Framsóknarstjórnin fyr- ir löngu hætt". Hugsunarháttur Ólafs, Héðins, Guðjóns Bénediktssonar og margra annara byltingarsinnaðra manna lýsir sér prýðilega í þess- um orðum Ólafs. Ólafur veit og viðurkennir, að Framsóknar- stjómin „hefir flett ofan af ýms- um syikum", sem þrifust ágæt- lega í stjórnartíð íhaldsflokksins. Hann veit, að fjársvikurum hefir ekki verið hlíft, heldiir ekki óheið- arlegum embættismönnum, • að landhelgisbrotum hefir stórum fækkað vegna strangara eftárlits,

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.