Tíminn - 19.04.1941, Side 2

178
TtMlNN, laiigartlagiim 19. apríl 1941
44. blað
Skipulag iólksílutnínga og
samgöngumál Borgiirðinga
EStir VigSús Guðmundsson
Eitt lítið sjónarspil
‘gímimt
iMugardaginn 19. apr.
Skattamálm
í síðasta blaði var skýrt frá
efni þeirra frumvarpa um
skattamál, sem stjórnarflokk-
arnir hafa lagt fyrir Alþingi.
Þar var þess einnig getið, að
eins og áður væri töluverður á-
greiningur milli flokkanna um
skattamálin, þótt samkomulag
hefði náðst um afgreiðslu þeirra
á þessu þingi, í aðalatriðum
eins og frumvörpin gera ráð
fyrir.
Þess hefir áður verið getið hér
í blaðinu, að Framsóknarflokk-
urinn vill gera þá breytingu á
skattalögunum, að hætt verði
að draga útsvör og skatta frá
skattskylúum tekjum, en skatt-
stigarnir verði lækkaðir sem
því nemur. Með því er komið.í
veg fyrir, að þeim, sem hafa ó-
vissar og ójafnar tekjur, sé í-
þyngt í skattgreiðslum umfram
aðra, sem hafa jafnar og trygg-
ar tekjur. Fulltrúar Framsókn-
arflokksins í milliþinganefnd-
inni í skatta- og tollamálum
lögðu fram tillögur i nefndinni
um þetta, en fulltrúar hinna
flokkanna vildu ekki fallast á
breytinguna. Á flokksþingi
Framsóknarmanna 1 vetur var
samþykkt ályktun um það, að
flokkurinn beitti sér fyrir þess-
ari breytingu á skattalöggjöf-
inni, og mun hann halda á-
fram að vinna að málinu unz
það verður samþykkt.
Það gegnir furðu, að þeir
menn, sem telja sig bera hags-
muni útgerðarmanna fyrir
brjósti, skuli ekki vilja fallast
á þessa breytingu á skattalög-
unum.
Sjávarútvegurinn er áhættu-
samur atvinnuvegur, og sú
regla, sem nú gildir í þessu efni,
er því sérstaklega óhagstæð út-
gerðarmönnum, sem hafa óviss-
ari og ójafnari tekjur en margir
aðrir. Var því lýst greinilega
hér í blaðinu í síðastliðnum
mánuði, hvernig þeir, sem hafa
ójafnar tekjur, sæta lakari
kjörum en aðrir, með þeirri
reglu, sem nú gildir, og er ekki
þörf að endurtaka það. Getur
það alls ekki talizt vottur um
mikla umhyggju fyrir þeim,
sem hafa áhættusaman at-
vínnurekstur, að standa á móti
þeim tillögum um þetta efni,
sem Guðbrandur Magnússon
lagði fram, af hálfu Framsókn-
arflokksins, í milliþinganefnd-
inni í skattamálum.
Nokkur ágreiningur er einnig
um varasjóðshlunnindi félaga.
Samkvæmt gildandi lögum er
helmingur af varasjóðstillagi
þeirra undanþeginn skatt-
greiðslu. í samningum um
skattamálin hafa Framsóknar-
menn flutt tillögur um það, að
varasjóðshlunnindi félaga, sem
ekki hafa aðallega sjávarútveg,
yrðu nokkuð takmörkuð frá því
sem verið hefir. Er það tillaga
þeirra, að í stað helmings verði
framvegis þriðjungur af vara-
sjóðstillögunum skattfrjáls, en
þau félög, er stunda sjávarút-
veg sem aðalatvinnurekstur,
megi eftir sem áður draga frá
skattskyldum tekjum helming
þeirra fjárhæða, er þau leggja
í varasjóði af árstekjunum.
Telja Framsóknarmenn sann-
gjarnt, að varasjóðshlunnindi
útgerðarfélaga séu meiri en
annara félaga, sem hafa á-
hættuminni rekstur. Um þetta
náðist ekki samkomulag, en
sett var í frumvarpið bráða-
birgðaákvæði um það, að þau
félög, sem ekki stunda sjávar-
útveg, fái skattfrjálst aðeins
% þeirra fjárhæða, er þau
leggja í varasjóði af tekjum
ársins 1940.
Þá hefir ekki enn náðst sam-
komulag milli flokkanna um
það, að gera ráðstafanir til
tryggingar því, að skattur verði
greiddur af verðbréfaeign og
sparifé. Frumvörp um það hafa
verið flutt á síðustu þingum,
en ekki hlotið samþykki. Verð-
ur haldið áfram athugun á þ'ví
máli í sambandi við afgreiðslu
skattamálanna á þinginu.
Sk. G.
Þegar komið var á skipulagi
fólksflutninga með bifreiðum,
mun einkum tvennt hafa vakað
fyrir mönnum: að skipulagið
tryggði ‘Vissar áætlunarferðir á
sem flestum vegum landsins og
að sem minnst tapaðist af verð-
mætum fyrir brjálæðiskenndan
samkeppnisakstur bifreiða, eins
og mjög oft hafði átt sér stað.
Skipulagið hefir orðið til bóta
í þessum efnum. Það hefir
einnig talsvert greitt fyrir póst-
flutningi. En það er öðru nær
en að skipulagið hafi reynzt
gallalaust. Liggja til þess ýms-
ar orsakir, m. a. er mjög erfitt
að varna því, að ýmsir ein-
staklingar verði fyrir órétti. Ný-
græðingar i atvinnugreininni
eiga mjög erfitt uppdráttar.
Sérleyfisbifreiðarnar eru allar í
einkaeign einstaklinga og
þeirra hagsmunir hljóta mjög
oft að rekast hver á annan. En
einhver mestu mistökin stafa af
því, hvernig hin ráðgefandi
nefnd, sem fjallar um skipu-
lagið, er skipuð og að úrslita-
valdið um sérleyfisveitingar
heyrir jafnan undir ýmsa
flokkspólitíska ráðherra. Skipu-
lagsnefndin er þannig skipuð,
að sérleyfishafarnir kjósa þrjá
menn í hana, atvinnumálaráð-
herra skipar tvo menn og Al-
þýðusambandið einn mann.
Sj ónarmið sérleyfishaf anna
hlýtur því að verða mjög sterkt
í nefndinni, ekki sízt ef verða
kynni stundum, að fjársterkir
og duglegir sérleyfishafar gætu
haft nokkuð mikil áhrif um
hvaða menn séu skipaðir í
nefndina, auk þeirra þriggja,
sém kosnir eru beint af sér-
leyfishöfum.
Mistökin á skipulagningunni
virðast allvíða bitna ómaklega
á almenningi. Hér skal aðeins
minnst á Borgfirðinga. Um það
leyti og skipulagningin byrjaði,
létu Borgfirðingar, með nokk-
urri þátttöku ríkissjóðs (hluta-
eign hans), byggja nýjan flóa-
bát. Og þótt ýmislegt megi að
„Laxfossi" finna, þá er hann
þó óumdeilt fullkomnasti flóa-
bátur, sem' íslendingar hafa
nokkurntíma eignazt. Þegar
hann var byggður, var Borg-
firðingum ljóst, að flutningur
til og frá héraði þeirra nægði
ekki til þess að láta flóabátinn
bera sig. En þeim fannst mikil
skynsemi i því að treysta á
mannflutninga til Norður- og
Vesturlandsins og að þeir
myndu létta undir með rekstr-
inum. Borgarnes hafði að
Þegar saltfiskmarkaðurinn
spilltist um og eftir 1930 og um
líkt leyti hófst margra ára afla-
leysi,‘fór að bera verulega á at-
vinnuleysi í kaupstöðum og
kauptúnum landsins. Til þess
að bæta nokkuð úr þessu, var
tekin upp á fjárlög ríkisins fyr-
ir árið 1933, fjárveiting til at-
vinnubóta, þá að upphæð 350
þús. kr. Skyldi fé þessu varið til
þess að stofna til vinnu í þeim
kaupstöðum og kauptúnum
landsins, sem mest höfðu af at-
vinnuleysinu að • segj a, og var
ráðgert að þeir staðir, er fjár-
ins nytu, legðu fram tvöfalda
upphæð úr eigin sjóði á móti
ríkisframlaginu. Þessi fjárveit-
ing hefir árlega verið á fjárlög-
um ríkisins síðan 1933, og að
jafnaði verið um 500 þús. kr.
á ári, en mun hafa farið nokk-
uð fram úr áætlun sum árin.
Alls mun ríkissjóður hafa ver-
ið til atvinnubóta síðastliðin 8
ár, nálega 4 milj. kr. Af upp-
hæð þessari mun Reykjavík hafa
hlotið 2.260 milj., hinir kaup-
staðirnir, 7 að tölu, til saman
1.079 milj., og kauptún ,sjóþorp
og hreppar, um 50 talsins, 468
þús. kr. Eigi verður fullyrt, að
tölur þessar séu nákvæmlega
réttar, en væntanlega munar
þar eigi miklu. f sambandl við
mestu byggzt upp vegna við-
skipta, sem þar höfðu farið
fram, og þar af nokkur hluti
vegna mannflutninga norður og
vestur. Borgfirðingum fannst
það vera framtíðar- og menn-
ingarmál, bæði fyrir héraðið og
þá, er þyrftu aö fara um Borg-
arnes, að vanda sem bezt til
skipsins, sem átti að flytja
fjölda farþega milli Borgarness
og Reykjavíkur og oft að af-
kasta erfiðu hlutverki í alls-
konar veðrum. Það var vist
leitun á Borgfirðingum, sem
trúðu því, þegar þeir réðust í
að sihíða „Laxfoss“, að stjórn-
arvöld landsins færu eftir fá ár
að draga að óþörfu flutninga í
stórum stíl frá skipinu. Einnig
er flestum athugulum mönnum
ljóst, að tæplega er forsvaran-
legt að hafa mikið minna skip
en „Laxfoss" til þess að flytja
oft 1—200 farþega í einu sjó-
leiðina, jafnvel þó að hún væri
aðeins milli Akraness og
Reykjavíkur.
Laxfossfélaginu og Bifreiða-
stöð Akureyrar tókst að koma á
í sameiningu ferðum milli Ak-
ureyrar og Reykjavíkur á ein-
um degi, strax eftir að Laxfoss
var smíðaður. Hafa þær ferðir
verið mjög vinsælar. B. S. A.
hefir jafnan síðan haldið uppi
vetrarferðum tíl Norðurlands-
ins í sambandi við Laxfoss og
hlotið miklar og maklegar vin-
sældir fyrir meðal almenn-
ings. En þegar vegir batna um
mitt sumarið og fólksfjöldi
eykst, svo að eitthvað er upp úr
akstri til Norðurlandsins að
hafa, þá hefir önnur sterk og
stór bifreiðastöð jafnan komið
inn á þessa sérleyfisleið og orð-
ið þess valdandi, að fiutning-
arnir hafa dregizt frá flóabátn-
um og Borgarnesi. Hefir sam-
keppni sú oft orðið til skaða
og skammar skipulaginu. Ríkis-
valdið hefir þarna komið til
liðs við önnur öfl, sem hér skulu
ekki dæmd. En þetta hefir
gengið svo langt, að flóabátur-
inn hefir orðið að leita sér at-
vinnu við að sigla á aðrar fjar-
lægari hafnir. Reyndar má e.
t. v. segja, að slíkt sé eins gróða-
vænlegt fyrir bátinn. En hann
er nú smíðaður fyrst og fremst
til þess að annast ferðir til
Borgarfjarðarhéraðs og til þess
að flytja farþega, sem fara um
það á leið til Norður- og Vest-
urlandsins. Og að taka hann út
af þeirri leið, er til mjög mik-
illa óþæginda og tjóns fyrir
samgöngur Borgfirðinga o. fl.
Reykjavík er ástæða til að geta
þess ,að nokkur hluti þeirrar
fjárhæðar, er henni er hér tal-
in, mun hafa runnið til vega-
gerða í rikisins þarfir i grennd
við Reykjavík, en reykvískir
verkamenn notið vinnunnar, og
mun hún hafa verið framkvæmd
á þeim tíma, sem atvinnuþörf-
in var mest.
Eigi verður með neinnl vissu
sagt, hve mikið fé þeir staðir,
er ríkisframlagsins nutu, hafa
á móti því lagt. Þó mun eigi
íjarri, að áætla, að sú upphæð
hafi á þessum 8 árum numið
6—7 milljónum króna. Sam-
kvæmt því hefir þjóðfélagið þá
alls varið um 10 milljónum
króna til atvinnubóta á s. 1. 8
árum, eða að meðaltali 1.25
milljón á ári.
Þegar þessi fjárveiting var
fyrst sett á fjárlög ríkisins,
mun hafa verið ætlazt til, að
svo yrði skipað verkefnum, að
sem mest af fénu gengi í bein-
ar vinnulaunagreiðslur til
þeirra verkamanna, 'er vinn-
unnar nutu. Ennfremur, að fyr-
ir féð skyldu helzt framkvæmd
verk, sem ella yrðu óunnin, og
mun síðara skilyrðið hafa ver-'
ið sett, til þess að reyna að
tryggja, að féð skapaði sem
mesta atvinnuviðbót.
Nú er svo komið, að helzt er
útlit fyrir að mestallir fólks-
flutningar, bæði í Borgar-
fjörð og norður og vestur á
land, verði skipulagðir af ríkis-
valdinu fram hjá Borgarnesi.
Rekur þá sennilega að því, að
Borgfirðingar verði að selja
flóabátinn eða að láta hann að
mestu annast flutninga á fjar-
lægari hafnir. Og er hvort-
tveggja illt, m. a. missa þá
Borgfirðingar að miklu leyti
samgöngur við höfuðstað hér-
aðs síns, Borgarnes.
Sérleyfishöfunum er vorkunn,
þótt þeir vilji aka sem lengstan
veg með farþegana, en leik-
mönnum í fjármálum finnst
heldur lítil hagsýni fyrir þjóð-
arheildina, að sjá fjölda bif-
reiða akandi eftir ströndinni,
eyðandl aðkeyptum, erlendum
verðvætum — en rétt við hlið-
ina á bílalestinni brunar hálf-
tómur bezti flóabátur íslend-
inga, milli bezta héraðs lands-
ins og höfuðstaðar þess. En þeg-
ar haustar að og veður versna,
þá er „Laxfoss“ góður! Þannig
var það t. d. s. 1. haust, að þá
ætlaði hann að nota þriðjudag-
ana til Vestmannaeyjaferða yf-
ir veturinn. En af því hve illa
stóð þá á fyrir póststjórninni að
koma pósti norður í land, þá lét
báturinn tilleiðast, þótt það
kostaði mikil óþægindi fyrir
hann, að fara til Borgarness á
þriðjudögum. Og þannig er
jafnan ennþá, að þegar í harð-
bakkann slær á vetrum, þá
þykir mönnum víðsvegar að
notalegt — og ómetanlegt — að
geta komizt um Borgarnes og
með Laxfossi til Reykjavíkur.
En allan ársins tíma er þetta
mjög þægilegt fyrir Borgfirð-
inga. Þeir hafa nú m. a. reist
mjólkursamlag sitt í Borgar-
nesi, sem hefir orðið regluleg-
ur bjargvættur héraðsins sein-
ustu árin, þeir hafa reist þar
sláturhús sitt, frystihús o. s.
frv. Hagsmunir Borgarfjarðar-
héraðs, innan Skarðsheiðar o.
fl. eru svo mikið bundnir við
Borgarnes og greiðar og góðar
samgöngur þaðan, annars veg-
ar við héraðið og hins vegar
við höfuðstaðinn, að ég held að
þeir, sem vinna að því að eyði-
leggja þær, viti alls ekki hvað
þeir eru að gera.
Það getur vel verið að í fram-
tíðinni verði haganlegast að
fólksflutningar norður og vest-
ur á land og í Borgarfjörðinn
verði um Akranes, yfir Hval-
fjörð, inn fyrir Hvalfjörð eða
yfir Uxahryggi. En á meðan að
aðal vetrarvegurinn liggur um
Borgarnes og þangað, er brýn
þörf að hafa gott skip I förum
á vetrum, ekki eingöngu fyrir
Borgarfjörð, heldur líka Norð-
ur- og Vesturland, þá er lítið
vit í því að vera að skipuleggja
Eigi verður séð að neinar
breytingar verði á þessum opin-
beru fyrirmælum um meðferð
fjárins, fyr en á árinu 1939, að
núverandi félagsmálaráðherra,
Stefán Jóh. Stefánsson, skrifar
bréf til hreppsnefnda og bæjar-
stjórna, dags. 19. maí það ár,
og mælir svo fyrir, að helzt skuli
vinna þau verk í atvinnubóta-
vinnu, sem stutt geti að auk-
inni framleiðslu eða lífsbjörg,
því sem reynt sé að láta fram-
kvæmdirnar skapa sem mesta
vinnu, og nefnir í því sambandi
að greiða fyrir aukinni útgerð,
garðrækt o. fl.
Þegar Alþingi 1939 setur
upphæðina á fjárlög, er svo fyr-
ir mælt, að fénu skuli varið til
styrktar atvinnulífinu og til
hagnýtra framkvæmda, og eru
í því sambandi ýms verkefni
talin upp.
Jafnframt þessu fær fjárveit-
ingin nýtt nafn og heitir nú á
fjárlögunum: til framleiðslu-
bóta og atvinnuaukningar. Á
þessu sama þingi er einnig
samþykkt að skipa þriggja
manna nefnd úr stærstu
stjórnmálaflokkunum, sem
meðal annars er ætlað það
hlutverk, að gera tillögur til fé-
lagsmálaráðherra um skipt-
ingu fjárins á þeim grundvelli,
er nýjar úthlutunarreglur
mæltu fyrir. Þessi nefnd var
síðan skipuð í febrúarmánuði
1940 og hlaut nafnið fram-
færslumálanefnd ríkisins. Aðal-
forgöngumenn þessa máls á Al-
þingi, munu hafa verið þeir
Jónas Jónsson, Pétur Ottesen og
Jón Pálmason, ef að ég veit rétt.
[Tímanum hefir borizt þetta litla
leikrit, sem fjallar um hina miklu og
nokkuð vafasömu útþenslustarfsemi
Alexanders Jóhannessonar við að fylla
hina nýju háskólabyggingu með stúd-
entum. Höf. biður að geta þess, að
hann hafi enn ekki samið leikrit fyrir
útvarpið, og muni ekki sækja um
skáldalaun, fyrr en Alexander Jóhann-
esson sækir um að fá viðurkenningu
fyrir ljóðagerð sína og Halldór Kiljan
Laxness byrjar að nýju að telja sig
hæfan til að móttaka fjármunalega
viðurkenningu frá íslenzka ríkinu.l
Persónur:
Þrír menn, nýútskrifaðir úr hag-
fræðideild háskólans.
Stórkaupmaður.
Atvinnumálaráðherra.
Formaður S. í. S.
Formaður bankaráðs Landsb. ísl.
Formaður utanríkismálanefndar. >
Samtölin fara fram daginn eftir að
Alexander Jóhannesson rektor háskól-
ans hefir afhent fyrstu hagfræðikandi-
dötunum prófvottorð háskólans. Þrír
ungir og' vörpulegir kandidatar leggja
af stað með prófvottorð sín út í bæinn
til að leita fyrir sér um atvinnuskil-
yrði. Kandidatarnir eru nefndir sendi-
boðar Alexanders.
Fyrsta atriði.
Kandidatamir heimsækja einn af
helztu stórkaupmönnum í bænum.
Senáib. A. Við komum með bréf frá
Alexander.
Stórkaupm. Hafið þið pappíra frá
Alexander í smjörlíkiseftirlitinu?
Sendib. A. Nei, við höfum prófvott-
orð úr hinni nýju hagfræðideild há-
skólans, undirskrifað af dr. Alexander
Jóhannessyni rektor þeirrar stofnunar.
Vinir okkar við háskólann hafa gefið
okkur í skyn, að kaupmannastéttin,
bæði smákaupmenn og stórkaupmenn,
muni hafa mikla þörf fyrir menn með
okkar prófi og að okkur ættu að bíða
þar margar stöður með ríflegum laun-
um.
Stórkaupm. Á hverju byggið þið þá
skoðun, að verzlunarstéttin hafi til
handa ykkur margar háar og vellaun-
aðar stöður.
alla fólksflutninga fram hjá
flóabátnum yfir sumarið, með'-
an veðrið er bezt og blíðast.
En hvað skal þá til bragðs
taka? Það er ekki svo að skilja,
að þótt hér hafi aðallega verið
minnst á samgöngurnar við
Borgarnes, að það sé ekki víðar,
sem skipulagið hefir farið út á
villigötur. Það hefir liér að
framan verið minnst á eina
höfuð ástæðuna fyrir mistök-
unum í skipulagningunni, þ. e.
í hvers höndum hún er. Mér
finnst að ýmsu leyti eðlilegast
og heilbrigðast, að skipulagið
væri í höndum hlutlauss emb-
ættismanns, t. d. póstmála-
stjóra. Undanfarið hafa sérleyf-
isbifreiðarnar verið skyldaðar
til þess að flytj a póst, ýmist fyr-
ir ekkert gjald eða aðeins brot
(Framh. á 4. siðu.)
Þannig eru í fáum orðum hin
sögulegu atriði þessa máls.
Á fyrstu 5—6 árunum mun
víðast hvar hafa verið alltrú-
lega fylgt þeim reglum, er upp-
haflega voru settar um verk-
efni atvinnubótafjárins. Verk-
efnin munu víðast hafa verið
valin svo, að sem mest af fénu
gengi í beinar vinnulauna-
greiðslur. Þá mun og hafa verið
forðast að snerta á aðkallandi
framkvæmdum og var það í
beinu framhaldi af hinum opin-
beru fyrirmælum. Allvíða var
hin svokallaða atvinnubóta-
vinna unnin að vetrarlagi, þeg-
ar frost og snjór gerði eðlileg
vinnuafköst óframkvæmanleg.
Grjótvlnna, vega- og gatna-
gerðin, voru tíðum þau verkefni
er fyrir vali urðu. Verið hefi ég
sjónarvottur að þvi, að flokkur
manna var um hávetur í frosti
og snjó, látinn vinna að grjót-
upptöku í allbrattri fjallshlíð,
og veit ég eigi betur en grjót-
hrúgurnar standi þar ennþá til
minja, og er líklegt, að svo
verði enn um hríð, þar sem að-
staða til að ílytja grjótið að
vegi, er lítt'fær nema mikið sé
um hana bætt. Þessi frásögn
— sem hér er ekki sögð í ásök-
unarskyni — mun tæplega vera
einsdæmi um framkvæmd at-
vinnubótavinnunnar. Verkefn-
in, sem voru valin og vinnuað-
staða öll, var yfirleitt þannig,
að um arðgæfa verðmætasköp-
un gat tæpast orðið að ræða.
Þó munu frá þessu einstöku
undantekningar, einkum í
nokkrum hinna smærri kaup-
túna, sem snemma byrjuðu á að
Sendib. A. Við byggjum það einmitt
á háskólaprófi okkar, og meðfylgjandi
prófvottorði rektors.
St&rkaupm. Þið farið fram á mikla
nýjung. Þið búizt við að geta tekið for-
ustu í málum kaupmannastéttarinnar,
af því að þið hafið háskólapróf. En í
sjötíu ár er íslenzk kaupmannastétt
búin að færa sinn hluta verzlunarinnar
inn í landið, bæði smásöluna og heild-
söluna, og þó mun vart nokkur af öll-
um þessum mörgu kaupmönnum hafa
stúdents- eða háskólapróf. Mér sýnist
það veik sönnun hjá ykkur, ungu
kandidatar, að þið eigið nú, sökum
prófvottorðs frá dr. Alexander Jóhann-
essyni, að vera óhjákvæmilega nauð-
synlegir til að viðhalda innlendri kaup-
mannaverzlun, úr því að menn með
allt öðrum undirbúningi hafa tekið
hana úr höndum Dana undir hinum
erfiðustu kringumstæðum, og gert hana
að alíslenzkum og sjálfstæðum at-
vinnuvegi.
Sendib. A. Okkur hefir verið talln
trú um af vinum okkar í háskólanum,
að það sé mjög óviðkunnanlegt, að
menn með sárlitla skólagöngu og engin
fín próf, t. d. Ólafur Johnson og Garð-
ar Gíslason, skuli vera í fremstu röð í
stórkaupmannastéttinni. Við skiljum
ekki hvers vegna þessir og margir aðrir
kaupmenn hafa getað fengið sína nú-
verandi aðstöðu.
Stórkaupm. Sú gáta er auðráðin.
Duglegir menn, áhugasamir og vilja-
sterkir, nota þá menntun, sem þeir geta
fengið, en læra fyrst og fremst af
starfinu og lífsbaráttunni. Sigrar ís-
lenzku kaupmaimastéttarinnar á und-
angengnum áratugum hafa verið unnir
með hörkudugnaði og einbeitni, og þeir,
sem taka við verzluninni úr höndum
okkar, verða fyrst og fremst að hafa
til að bera þessa eiginleika. Svo er
auðvitað gott að hafa skólagöngu og
fín próf i ofanálag. Þegar kaupmenn
vantar starfslið, þá munu þeir vafa-
laust líta með velviljaðri athygli á bréf
ykkar frá Alexander Jóhannessyni. Ep
þið munuð verða að byrja á neðsta
þrepi, eins og aðrir viðvaningar. Ef
þið hafið meirl dugnað og starfsþrótt,
heldur en gömlu kaupmennirnir, þá
komizt þið ef til vill lengra. En til
þess þarf strit heillar æfi.
Sendib. A. Okkur eru nokkur von-
brigði að yðar harðlyndu bölsýni. Við
höfum verið látnir skilja af vinum
okkar í háskólanum, að vel útilátið
prófvottorð. frá æðstu menntastofnun
landsins væri eins konar hengibrú yfir
erfiðleika starfsins inn i hið fyrir-
heitna land, þar sem hægt væri að fá
miklar tekjur fyrir létta vinnu. Nú
munum við leita til útgerðarmanna og
vita hvort viðtökur þar verða betri.
Höfum við þar augastað á þeim út-
gerðarmanni, sem nú er atvinnumála-
ráðherra. Viljum við vænta, að undir-
skrift háskólarektors megi sln þar
meira en hjá yður.
Stórkaupm. Farið heilir og sælir,
ungu menn. Reynið að finna hengi-
brúna inn í fyrirheitna landið.
verja fénu til jarðræktar.
Á árunum 1938 og 1939 fer
talsvert að votta fyrir breyting-
um á notkun atvinnubótafjár-
ins. Þeim stöðum fer fjölgandi,
sem leggja féð i jarðrækt, og á
einstöku stöðum er það notað
til styrktar nýjum atvinnu-
tækjum, svo sem til smíði nýrra
fiskibáta o. fl. Á árinu 1940, er
þessi notkun fjárins beinlínis
fyrirskipuð af löggjafanum,
þótt sú stefna hafi í fram-
kvæmd ekki tekizt eins vel og
skyldi, enn sem komið er. Aðal-
ástæðan fyrir því, var sú, að
flest eða öll bæjar- og sveitar-
félög höfðu gert ráð fyrir at-
vinnubótastyrk á sínum fjár-
hagsáætlunum árið 1940, líkt
og undanfarið, og þótti þá ekki
fært að gera þar á snögga
breytingu á einu ári. Mestu
munaði þó, að vegna hins
hörmulega atvinnuástands í
Reykjavík og Hafnarfirði á
fyrstu mánuðum ársins 1940,
var ekki talið hægt hjá því að
komast, að bæta þar nokkuð úr,
með atvinnubótavinnu að hin-
um eldri sið, enda þótt brotin
væri með því hin nýja regla,
um notkun fjárins.
Erfitt mun að benda á mikið
af arðgæfum verðmætum, sem
myndazt hafi fyrir atvinnu-
bótaféð. Ég hefi ástæðu til að
ætla, að mestur hluti þeirra 10
miljón króna, sem þjóðfélagið
hefir varið til atvinnubóta á
síðastliðnum átta árum, hafi
farið í grjótvinnu, lítt aðkall-
andi gatna- og vegagerðir og
aðrar slíkar óarðgæfar fram-
kvæmdir, sem að vísu voru góð-
Framh.
Jens Hólmgeirssoii:
Atvinnubætur og
framleíðslubætur