Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 94

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1965, Blaðsíða 94
Tímarit Máls og menningar Slurluson sé höfundur Egils sögu og Sturla Þórðarson höfundur Grettis sögu og Brandur Jónsson höfundur Hrafnkels sögu, þá er hægt að hafa málfar þessara höfunda til hliðsjón ar, þar sem eftir þá liggja rit, sem ekki er efazt um að þeir hafi ritað. Og nú vill Pétur Hallberg halda því fram, að með samanburði á málfari ýmissa rita sé hægt að sanna höfund- arrétt, sé hægt að miða við önnur rit þess höfundar. Aðstaðan er erfiðari, þegar um er að ræða líkur eða rök fyrir því, hvort Þorvarður Þórarins- son muni höfundur að ákveðnu riti, þar sem ekki er um neitt rit að ræða, sem hann hefur verið talinn höfund- ur að. Eftir Þorvarð eru þó til tveir stúfar úr sendibréfi, er hann reit Magnúsi konungi lagabæti árið 1276, og tilfærir Barði þá í ritgerð sinni. Þessir bréfstúfar eru ekki nema rúm hundrað orð, en fallast verður á þann dóm Barða, að þau bera vitni sér- kennilegum og snjöllum rithætti. Og þess er ekki að dyljast, hve undarlega mörg einkenni þessa bréfs koma heim við Njálustílinn. Yfir stílnum er reisn, sem stingur algerlega í stúf við um- hverfið, þar sem þau birtast. Bréf Þorvarðar hefst á þessa leið: „Herra, í orlofi að tala, get ég flestum verða eigi allhægt að stjórna ríkinu, nema þeim sem hann leggur hendur og höf- uð á sem hann vill.“ Barði bendir réttilega á það, að það breytir engu um efni málsgreinarinnar, þótt felld séu í burtu lokaorðin: „sem hann vill“. „En þar sem þau standa, gefa þau henni aukinn áherzluþunga og skarpari svip,“ segir Barði. Og svo bendir Barði á 9 hliðstæður í Njálu, þar sem málsgrein er látin enda á „ef þú vill“, „sem þau vildu“, „er þú vill“, „sem þú vill“, „sem hann vildi“. Hann telur það vafasamt, að þetta geti verið hrein tilviljun, nema hægt sé að benda á sams konar hliðstæður í fleiri ritum þeirra tíma. Athyglisverðasta hliðstæðu við orðtök Njálu er þó að finna í tveim ræðum, sem Þorgils saga skarða flyt- ur eftir Þorvarði Þórarinssyni. Aðra ræðuna flytur hann að Glæsibæ í Eyjafirði, þegar þeir Þorgils eru á leið til Þverárfundar, hina heldur hann út við Skjaldarvík kvöldið áð- ur en hann tekur Þorgils skarða af lífi. Á Glæsibæjarræðuna hlýðir Þórður Hítnesingur, sem fullvíst þyk- ir að hafi skrifað Þorgils sögu, þekkti Þorvarð mjög náið og hefur verið kunnugur öllum sérkennum hans í tali. í þessum ræðum er fjöldi hlið- stæðna við orðtök í Njálu, en þær hliðstæður ekki annars staðar að finna í Þorgils sögu og orðtökin því ekki eiginleg höfundi hennar. „Er það mikill drengskapur þeim mönn- um, er mér eiga ekki gott að launa, en þeim ekki illt, og þessi mál íaka eigi henda, að berjast með mér, ef þess þarf við,“ segir Þorvarður í Glæsibæ. Um þetta segir Barði: „Hér 204
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.