Tíminn - 21.12.1960, Síða 9

Tíminn - 21.12.1960, Síða 9
TflttlNN, miSvíkudaghm 21. ðesember 1960. » BÆKUR * BÆKUR * BÆKUR * BÆ K U R * BÆ K U R Út er komin hjá Almenna bókafélaginu bókin SVO KVAÐ TÓMAS — Matthías Jóhannessen ræddi við skáld- ið. Er bókin unnin upp úr við- tölum, sem Matthías Johanne- sen átti við Tómas Guðmunds- son skáld. Þetta er eins og vænta má, fög- ur bók og fjölbreytt að efni og s'-óldlegum hugarsýnum. Skáldið minnist hér bernsku sinnar austur í Grímsnesi og æsku sinnar í Reykjavík. Hann talar um skáld- bræður sína og vini fvrr og síðar, um skáldskap, — sinn eiginn og annarra —, um góðar bækur og vondar, húmor, orð og tungu og þannig mætti lengi telja. Um allt e’ fjallað af hinni góðlátu kímni, sc m er svo einkennandi fyrir Tóm- as Guðmundsson. Aftan á kápu bókarinnar stend- r.r, að svo hittist á, að hún komi út Skáldsaga um Tyrkjaránið Tómas Guðmundsson Svo kvað Tómas Matthías Jóhannessem, ritstjóri, hefur rætt vií Tómas Guímundsson, skáld, og gert af bók um líkt leyti og skáldið verður sextugt, en Tómas Guðmundsson á afmæli 6. janúar. Bragi Ásgeirsson listmálari hef- ur dregið upp mynd af skaldinu, og er hún prentuð á móti titilsíðu. Auk þess hefur hann gert bókar- skraut við hvern kafla, en þeir eru alls 24. Kápu og titilsíðu hefur Atli Már teiknað. Bókin er 144 bls. að stærð. prent- uð í prentsmðijunni Eddu. Þetta er aukabók hjá AB jg geta félagsmenn bess fengið hana á lægra verði. ef þeir panta hana serstaklega. HERLEIDDA STULKAN eftir Sigfús M. JohTisen, fyrrv. bæjarfógeta. Útg. ísafoldarprentsrniSj a. 1960. Þetta er mikil bók, um 300 bls. í stóru broti, skáldsaga byggð á sögulegum heimild- um um Tyrkjaránið í Vest- mannaeyjum árið 1627, einn j söguhetjuna hinn hörmulegasta atburð í ■ Einarsdóttur, frá sjálfum sér. Þar koma þó við sögu ýmsar persónur, sem sögulegar heimildir eru um, svo sem Guðríður Símonar- dóttur, er síðar giftist séra Hallgrími Péturssyni og börn séra Jóns píslarvotts, Jón Vestmann og Margrét systir hans. Og loks er að nefna frá upphafi til vorra daga. Það skyldi því engan undra, þótt þær sögulegu staðreynd ir, s'em fáanlegar voru, yrðu í meðferð hans þyngri á met unum en hitt, sem hann varð, ef svo mætti segja, að grípa úr lausu lofti. Málfar bókarinnar er slétt sjálfa, Björg og fellt, frásögnin einföld og sem enskur kaupsýslumaður bjargar úr ánauðinni á æfintýralegan hátt, og gengur síðan að eiga. í þessum hópi er líka Anna „Drottningin í Algeirsborg“, sem víðfræg varð. sögu þjóðarinnar. Þetta fá- menna byggðarlag, sem fyrir þeim ósköpum varð, galt þar afhroð, sem jafná má við hinar mestu náttúruhamfarir eða drepsóttir og landplágur, sem sögur fara af. Söguefnið er því næsta viðamikið og átakanlegt. Höfundur skiptir sögunni en margur hyggur að tvo hluta um það bil jafn- j semja sögulega skáldsögu". langa. Efni fyrra hlutans er f fljötu bragSi mætti áiykta aðdragandi að ránmu sjálfu, -......- - - - létt og ber þess vott, að ritað er um hugleikið efni. Nátt- úrulýsingar eru margar ágæt ar og sýna bæði kunnugleika á staðhátum og eftirtekt og athygli eyjabúans á veðurfari og sjólagi. Margt er þarna ... „ ... . °rða og orðatiltækja, sem lítt N£" e*?J ?fsar-ímunu tiðkanlegri í öðrum ar bókar ekki rakið hér. ' bygðarlögum og setur það sinn eiðanlega^ mein. svip á frásögnina. Fólkinu er lýst af nærfærni og samúð. Er víða svo sem höfundur sé að segja frá gömlum vinum og sem svo: Efnið eða uppistað Sérkennileg bók mjög ítarlega lýst þeim óhug;an er sjálfgefin, þar sem eru ?Lví®a’ 's'einSriPIð hef.1,’r sögulegu staðreyndirnar, fólkið, þegar því er ljóst orð- ira eða minna tiltækar að ið, á hverjuþaðmá eiga von.j^ eftir því> bve beimild- ennfremur viðbrogðum þessjirnar li ja opnar f rir og og varnarráðstofunum, sem j auðvelt er ^ erfitt að rekja reynast haldlausar þegar ræn þær og rannsaka. En þar meö mgjarnir ganga á Iand á alltjer ekki nema hálfsögð sagan. öðrum stað en við var búizt | sögulegri skáldsögu mætti og koma í opna s'kjöldu ogjlikja við þráð) sem tvinnaður að þeim ovorum, sem verja;er úr tveimur þáttum, eius | skyldu þeim landtoku. Þessi;konar tvíbandi. Þar sem ann j fym- hluti bókarinnar endar ar þráðurinn er sögUlegu staðreyndimar, en hinn er skáldskapur höfundatrins, andagift hans og hagleikur á frásögn af ráninu sjálfu, þeim hörmulegu ajtburðum, þegar ræningjar láta greip- ar sópa um byggðina, ræna á_máfog "stíl; Tvíband'þótti , hverju sem hönd á festir ekki gott áferðar nema báðir ÓSÝNILEG VERND. , Mjög athyglisverðir eru, ag drepa menn og flytja aðra: þættir Væru jafn gildir, Halldóra Sigurjónsson þýddiJ mínu áliti þeir kaflar í bókinni, í ,DUrt til^ ánauoar í fjarlægri j hnökralaUsir og hvorki snurð Víkurútgáfan, Rvík 1960. Höfundur þessarar bókar, Laur- ence Temple, sem er bygginga- meistari að menntun og iðn, lýsir hér á einfaldan og yfirlætislausan hátt dulrænni reynslu, sem haft hefur gagnger áhrif á hugsunar- hátt hans, lífsviðhorf og breytni. Um margra ára skeið telur hann sig hafa staðið í beinu sálrænu sambandi við einn af sérkennileg- ustu og einstæðustu mönnum kristninnar og fengið auk þess frá honum margháttaðar hvatningar og fræðslu fyrir milligöngu mai'gra miðla, sem hann nafngreinir. Er mikill hluti bókarinnar kaflar úr þessum bréfum. Maður sá, er hann telur s.tg vera í nánu andlegu sam- bandi við er heilagur Frans fr'á sem fjalla um endurholdgunar- j heimsálfu. _ . | ur né bláþræðir. Það er jafn- kenninguna og þá ekki sizt það,j Þessi fj’rri hluti bókarinn-j vægið milli þáttanna tveggja, að ýmsar minningar, sem menn.arer auðugur að lýsingum á; mörs-nm rpvnist prfitt telja sig hafa um atburði, er þeir sfcaðháttum, náttúrufarl, at- að^iá JafnvTl beh sem te - „ SL'h?, SUrLsrSfTh OSLO'16'aes' stafa frá fortilveru þeirra sjálfra, ’tm' sknfaður af mtktlli stað suémannaTina í heimi bók- heldur af nánum sálrænum tengslj Þ^kkmgu hofundar oe ná- j menntanna, hafa oft og ein um við sálir þeirra, sem löngu eru1 kvæmri rannsókn allra fáan att fiuskað þar á, þegar um, u v inaiaiiui _ famir héðan, en gefi þeim sem: legra heimilda og virðist þar slik viðfangsefni er að ræða, | mT munu NorömenT kaupa síðar fæðast, eins konar arf eðajhvergi vera hondum til kast1 1 hlutdeild í sínu eigin sálarlífi. Er, að. , þetta í samræmi við kenningar ým-j síðari hluti bókarinnar er issa merkra sálfræðinga og heim- saga hins heilbrigða fólks, kunningjum, enda er hér í vissum skilningi um að ræða hans heimafólk, enda þótt aldahvörf séu milli hans og þess. En nú skal ekki orðlengja þetta framar, en orðið er. Eg las þessa bók mér til ánægju, og hafi höfundur þakkir fyrir hana. Bókin er vönduð að frágangi af hálfu útgefanda og prýdd myndum eftir Halldór Péturs son. Freysteinn Gunnarsson. Norðmenn fá þýzka kafbáta Undirritað- ur hefur verið samningur á milli ríkisstjórnar Noregs og V-Þýzkalands um vopnakaup Norðmanna í V-Þýzkalandi. — Assisi; dáinn árið 1226, höfundur sannað. spekinga nú á tímum, þótt út í það sé ekki unnt að fara nánar hér. Lífið er undursamlegra og marg breytilegra en við hyggjum, og arfur okkar frá horfnum kynslóð- i1 henni lentu. Að síðustu segir um er vafalaust víðtækari en erfða j frá þeim, sem afturkvæmt fræðingarnir enn hafa getað; áttu úr þessari miklu her- lýst ferðinni suður til Afríku stranda, mansalinu og af- drifum nokkurra þeirra, sem munkareglu þeirrar, sem við hann er kennd. Ýmsir, sem þessa bók lesa, munu vafalaust telja að hér sé um hugarburð einn að ræða. Og satt er það, að hér brestur mjög á óhrekjandi sannanir. Hér er að- eins frásögn einstaklings af ein- kennilegri reynslu, sem menn auð- vitað geta véfengt og hafnað að vild. Hins vegar renna undir þáð margar sterkar stoðir, að hér sé ekki um hugarburð höfundarins eins að ræða. Mörgum nafngreind- um miðlum, sem ekki eru í neinu sambandi hver við annan, ber sam- an um, að þetta einkennilega sam- band á milli bókarhöfundarins og heilags Frans sé fyrir hendi. Það er því ekki einn, heldur margir, sem véfengja þarf. Þekktur maður á sviði sálarrannsóknanna C. Dray- ton Tomas, ritar formála að bók- inni, sem að mörgu leyti er merki- legur. Hann þekkir höfundinn og lvoii hftrmm crrvtl- vit.ni En hvað um það. Þessi bók er leiðingu. Sögulegar heimildir fyrir að.morgu leyti hugnæmt og baet-i^ari biutanum munu vera andi lestrarefm og mundi verða f . Atraustari sfa?ihpkk mörgum þeirn, sem áhuga hefur áj.ærr* ?J óeraustan staðþekk andlegum og sálrænum efnum1 inS hofundar vitanlega ekki kærkomin nú um jóiin. I sambærileg við það, sem er í I fyrra hluta, og verður hann Sveinn víkingur. I þar því að leggja meira til Það er komin ný bók eftir danska skáldsagnahöfundinn Cav- ling og heittr hún á íslenzku Ást og auður. Cavling hefur fengið orð á sig fyrir að kunna allra manna bezt ttl þess ver’ks, sem ræð ur vinsældum rithöfunda: að hræra hjörtu lesenda sinna. Þaðjfjögurra ungmenna. Fléttast þau mun hafa á sannazt, að hjörtun í saman á næsta flókinn hátt, svo Gr&nsnesiiu’ ns á hinni friósömu'ac úr verður mikil saga. ýmist verið of háðir sögu legum heimildum á kostnað skáldskaparihs ' eða látið andagiftina hlaupa með sig í gönur og beitt staðreyndirn ar ofbeldi. Um þetta eru dæmi mörg í sögulegum skáld sögum eldri og yngri, irralend um sem erlendum. En þótt ekki hafi tekizt að ná fullu jafnvægi, geta slíkar sögur haft margt til síns ágætis og verið girnilegar til lestrar. Sé mælikvarði lagður á bók Sigfúsar M. Johnsens út frá þessu sjónarmiði, verður þvl tæplega neitað, að í höndum hans hefur sögulegi þáttur- inn orðið gildari og veiga- rmeiri, og er þiað vissulega eðlilegt og nærri því sjálf- sagður hlutur, svo mikla rækt og óþrjótandi eljuf sem hann hefur lagt í r.annsókn heim- Danagrund eru áþekk, því að bók iida af þessum s'lóðum. Óræk Cavlings, Héraðslæknirinn, sem, astur vottur þess er hið mikla kom út á íslenzku fyrir jólin íjrit hans Saga Vestmanna- fyrra, seldist upp. j eyja, sem út kom árið 1946, Cavling mun ekki hafa brugðizt j auk ýmissa sögulegra rit bogalistrn í þessan nyju bok frek-| a - . . ar en áður. Hún fjallar um örlög = lJ Ást og auður I frá Þjóðverjum 15 kafbáta, sem alls munu kosta um 260 milj. kr. Telja Norðmenn her varnir sínar mjög styrktar með kafbátum þessum. Samn ingur þar að lútandi var und irritaður í aðalstöðvum Atl- antshafsbandalagsins í París. byggðarlagi, heimahögum hans. Vafalaust er hann allra manna fróðast ur um sögu Vestmannaeyja isl. iðnaður Mér var gengið í gær inn til íslenzks heimiliisiðnaðar á Laufásveg 2, og sá þar reglu lega fallegan ullariðnað, sem unninn er af konum hér í Reykjavík og víðsvegar út um landið. Þar eru sokkar, vettl ingar, sjöl, hyrnur, treflar, peysur og m. fl. eigulegt. Datt mér í hug að þarna væri nokkuð meira virði margt til jólagjafa, en ýmislegt út- lent dót og skáldsagnarusl, sem fólk væri að gefa hvert öðru í jólagjafir. Og fyrir ut- an það hve vel unnir íslenzkir munir eru eigulegri, þ áer þó ■alltaf ánægjulegt að styðja það sem vel er unnið í okkar eigin landi. -G.

x

Tíminn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.