Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1996, Síða 2

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1996, Síða 2
6 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS Hér á eftir verður leitast við að draga fram í dagsljósið upplýsingar úr ritheimildum sem einhveija vísbendingu geta gefið um kirkju og klaust- urliús á Munkaþverá frá því að klaustur var stofnað og allt fram á 18. öld, meðan klausturhús stóðu þar enn uppi. Þessar upplýsingar eru því miður rýrar framan af og þar með frá þeim tíma er enn var klausturlifnaður á staðnum og er lausafjárreikningur Munkaþverárklausturs frá um 1526 fýllsta heimildin um hinn eiginlega klausturtíma. Ekkert virðist bera á heimildum um klausturhús og kirkju á Munkaþverá fýrr en í lok 17. aldar. Gögn um þetta mikilvæga tímabil þar sem svo miklar breytingar urðu á stjórnarháttum landsins eiga þó von- andi eftir að koma í ljós þó síðar verði og ber því að líta á þessa umfjöll- un hér sem einskonar áfangaskýrslu um efnið. Heimildir frá fýrri hluta 18. aldar gefa allgóða hugmynd um hvernig húsakynnum var þá háttað og spurningin því hversu mikla hugmynd þær gefa um hinar fornu klausturbyggingar. Umfjöllunin hér á eftir er tvískipt og er i fýrri hlutanum rætt um kirkjurnar sem staðið hafa á Munkaþverá fram á 18. öld en í þeim síðari um klausturhúsin á sama tímabili. Með klausturhúsum er þá átt við þau hús á staðnum sem tilheyra hópi húsa sem aðgreind eru frá öðrum bæj- arhúsum með staðsetningu sinni en sum af þeim bera mjög klausturleg nöfn. Kaflarnir eru báðir fýrst og fremst lýsandi, þ.e. áherslan er á það að draga upplýsingar úr ritheimildum fram í dagsljósið og ráðast efnistökin að miklu leyti af því hvað til er af heimildum hverju sinni. I kaflanum um klausturhúsin liggur þó að auki að baki spurningin um það hvort hugsanleg ummerki um skipan þessara húsa um klausturgarð sjáist í hin- um rituðu heimildum. Ekki verður leitast við að draga fram upplýsingar um seinni tíma viðbætur á einstökum húsum og kirkjum heldur er áherslan á það sem fremur gæti varpað ljósi á þann tíma þegar klaustur var enn starfrækt á Munkaþverá. KIRKJURNAR Heimildir framan af um Munkaþverárklaustur og -kirkju Konungs-, Lögmanns-, og Gottskálksannálar eru samhljóða um að klaustur hafi verið stofnað á Þverá í Eyjafirði árið 1155.2 Oddaveijaannáll getur setningu Þverárklausturs 1154.3 Enginn annálanna segir til um regluna sem Munkaþverárklaustur var af en upplýsingar um hana koma fram í öðrum heimildum, t.d. í upphafi máldaga klausturs „hins heilaga Benedicti að Munkaþverá“ í máldagabók Olafs Rögnvaldssonar.4
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.