Vísir - 10.06.1974, Page 7

Vísir - 10.06.1974, Page 7
Vísir. Mánudagur 10. júni 1974 7 stöðu og Finnland var á þessum tima. Á ekki lengri tima en 20 ár- um hafa Sovétrikin breytt valda- hlutföllunum jafn mikið og raun ber vitni — þau geta auðveldlega á enn skemmri tima fært sig lengra út á Atlantshaf. — Hvernig er unnt að skýra þessa útþenslu Sovétrikjanna? Hvað vakir fyrir þeim? —Á þvi timabili bættrar sam búðar milli austurs og vesturs, sem við höfum lifað undanfarin 10 ár, hefur einkum borið á tvenns konar þróun i Vestur-Evrópu. Þar „Með minnkun her- af lans í vestri og aukn- ingu hans í austri geta yfirburðir Sovétmanna orðið svo miklir, að þeir þurfa ekki að beita þeim". má annars vegar néfna stöðugt minni hernaðarlegan viðbúnað Vesturlanda. Þjálfun herja i NATO rikjunum minnkar alltaf. Vopn og tæki hafa smám saman orðið úrelt og ekki verið endur- nýjuð á fullnægjandi hátt. Fram- lög til varnarmála minnka hlut- fallslega miðað við þjóðarfram- leiðslu. Miðað við ástandið fyrir 10 árum rikir nú meiri upplausn meðal NATO-rikjanna, og þau eiga erfiðara með að koma sér saman um stefnumörk. Hins vegar má benda á sifellda eflingu herstyrks Sovétrikjanna og fylgirikja þeirra. Almennt séð eru herir Varsjárbandalagsland- anna mun betur þjálfaðir og þeir fá meira fé til sinna þarfa af þjóðarframleiðslunni en herir Vesturlanda. Samstaðan mætti að visu vera betri meðal banda- lagsrikjanna, a.m.k. hreyfa Rúmenar og Pólverjar stundum andrnælum við stefnu Rússa En eins og sást i Tékkóslóvakiu 1968, leyfa Sovétmenn aldrei, að ágreiningurinn verði þeim baga- legur. Rússar hljóta að taka mið af þessari heildarþróun og geta ekki komizt hjá þvi að sjá, að það er þeim i hag að geta vigbúizt i skjóli batnandi sambúðar, á sama tima og varnir Vesturlanda dragast saman. Enda er ljóst, að þeir færa sér þetta i nyt. Væru Sovétrikin land, þar sem öllum þörfum almennings væri fullnægt og rikidæmi mikið, gæti verið eðlilegt, að stjórnvöld þar beindu nú fjármagni til að efla varnir landsins. En þessu er alls ekki þannig farið. Almenningur i Sovétrikjunum verður að sæta þvi i daglegum kjörum, að herinn er sifellt efldur, meðan almenningur fær ekki að njóta þeirra lifsgæða, „Rússar eru jarð- bundnir að eðlisfari og þeir gera ekkert, nema það þjóni ákveðnum tilgangi". sem við teljum sjálfsögð á Vesturlöndum. Maður verður að ætla, að Sovétstjórnin hafi eitt- hvað sérstakt i hyggju með þess- ari miklu uppbyggingu herafla sins. Rússar eru jarðbundnir að eðlisfari, og þeir gera ekkert nema það þjóni ákveðnum til- gangi. — Ertu þeirrar skoðunar, að við stöndum frammi fyrir innrás frá Sovétrikjunum inn i Vestur- Evrópu? — Nei, það held ég ekki. Þvert á móti álit ég, að minnkun varnarviðbúnaðar á Vesturlönd- um á timum bættrar sambúðar leiði til þess, að Rússar telji það bæði ónauðsynlegt og beinlinis skaðlegt fyrir stefnu sina að sýna vald sitt. Þróunin hefur gengið i lið með þeim eins og áður er lýst. Þeim er ekkert um það gefið, að samstaða Vestur-Evrópurikja innbyrðis sé mikil eða félags- skapurinn við Bandarikin of ná- inn. Nú verður þess einnig vart, að Vesturlönd hamra á sérhags- munamálum i samstarfi sinu, á meðan sameiginleg hætta þjapp- ar þeim ekki saman. Illlllllllll IM WSM viðtal Bjðrn Bjarnason Með minnkun heraflans i vestri og aukningu hans i austri geta yfirburðir Sovétmanna orðið svo miklir, að þeir þurfa ekki að beita þeim. Sundurlyndið meðal Vesturlanda getur leitt til þess, að þau verða hálfhlutlaus. Eina mótvægið gegn Sovétrikj- unum getur komið frá Bandarikj- unum og kemur þaðan nú. Ekki einu sinni sameining Vestur- Evrópu, sem ekkert verður af á þessari öld, getur komið i staðinn fyrir afl Bandarikjanna. Með þetta ihuga er engin furða, þótt ýmis riki harmi þá breyt- ingu, sem orðið hefur i Banda- rikjunum og á stefnu þeirra i utanrikismálum eftir Vietnam- styrjöldina. Eftir bitra reynslu sina I Vietnam vilja Bandarikja- menn ekki gangast undir neinar nýjar skuldbindingar, sem fela i sér ábyrgð á öryggi annarra rikja. Hins vegar bendir ekkert til þess að þeir ætli að hlaupast und an þeim skyldum, sem þeir bera nú þegar eins og til dæmis gagn- vart Islendingum samkvæmt varnarsamningnum frá 1951. Einmitt þess vegna segi ég, að stefna islenzku rikisstjórnarinnar um lokun varnarstöðvarinnar sé ekki i samræmi við það, sem gerist annars staðar i heiminum. Þetta er stefna, sem gat átt rétt á sér á sjötta áratugnum þegar Bandarikin höfðu alhliða hern- aðarlega yfirburði. Hins vegar er engu likara en þeir stjórnmála- menn, sem fylgja þessari stefnu nú, hafi alls ekki fylgzt með þvi, sem er að gerast i kringum þá, þeir eru ekki i takt við timann. — Svo við snúum okkur að lok- um sérstaklega að samstarfi NATO-rikjanna á norðurslóðum. „Ég er þeirrar skoð- unar, að ekki sé þörf neinna byltinga innan Atlantshafsbandalags- ins". Nú hefur verið rætt um það, að Noregúr, Kanada og Island ættu að taka upp nánari samvinnu um öryggismál. Hver er þin skoðun á þessu? Nýlega hreyfði ég þeirri hug- mynd i grein I kanadisku timariti um alþjóðamál, hvort ekki væri timabært að endurskoða skipan sameiginlegu herstjórnanna inn- an NATO. Eins og kunnugt er, ber SACLANT-herstjórnin i Norfolk i Bandarikjunum ábyrgð á vörnum N-Atlantshafs. Hins vegar heyra til dæmis varnir Noregs undir Evrópu-herstjórnina og norður- deild hennar, sem hefur höfuð- stöðvar i Kolsás við Oslo. Mér finnst, að taka ætti til athugunar, hvort ekki sé rétt að koma á fót þvi, sem ég kalla Artic Command (Norðurheimsskaut-herst jórn), sem næði til svæðisins, sem nær frá Skandinaviu til Kanada, og yrði undir herstjórn SACLANT. Styrkur sovézka flotans á þessu svæði kallar á einhverjar raun- hæfar aðgerðir. Ef slíkri nýskipan yrði komið á, mundu Bandarikin að sjálfsögðu verða þungamiðjan i henni. Innan varnarsvæðisins falla Noregur, Danmörk, Bretland, Island og Kanada, sem yrðu þátttakendur i starfinu hvert eftir sinni getu. Ég er þeirrar skoðunar, að ekki sé þörf neinnar byltingar innan Atlanstshafsbandalagsins. Eftir meira en 20 ára starf herstjórna NATO eftir óbreyttu fyrirkomu- lagi fer þó ekki hjá þvi, að ýmis- legt megi betur fara. 1 framhaldi af kynningu okkar hérna á Innsiðunni á fimmtud. 30. mai væri ekki úr vegi að tala aðeins um upphluti á telpur. Undanfarin ár, sérstaklega 17. júni, hefur það meira og meira færzt i tizku, að telpur klæðist upphlut. Ekki er hægt að segja annað en að það auki á hátiðarsvipinn að sjá litlu stúlkurnar þannig búnar. Ekki er óliklegt, að þeg- ar þessar telpur vaxa upp, verði þetta þeim hvatning til þess að fá sér islenzkan búning og þá um leið til þess að gefa sinum eigin dætrum slikan búning. stundum hafðar með 19. aldar sniði og þá djúp skotthúfa við. Pilsið er fellt á likan hátt og pils fullorðinna, en viddina verður að sjálfsögðu að miða við stærð. Sama er að segja um svuntuna. 1 raun og veru er alls ekki svo erfitt að sauma þetta sjálfur. Þyrfti það þá ekki að vera mjög dýrt, nema auðvitað yrði silfrið dýrast, en það er hægt að nota aftur og aftur. Höfuðbúnaðurinn með telpu- upphlutnum var i fyrstu flauels- húfa i sama lit og bolurinn, bundin undir höku með silki- böndum og skreytt virjegging- um eða virsaumi með ýmsu móti. Hefur húfa þessi stundum verið nefnd bátur. Má vera, að hún hafi verið gerð að einhverju leyti með hliðsjón af skarðhúf- unni, sem stúlkubörn báru á 18. öld, eða spaðahúfunni, sem leysti skarðhúfuna af hólmi um 1800, þótt ekki verði það fullyrt. Hægt er að fá leiðbeiningar og snið um saumaskapinn á kyrtl- um I Húsfreyjunni 21. árgangi 1970 3. tbl. Blaðið fæst hjá Kven- félagasambandi Islands. Hér meðfylgjandi koma nokkrar upplýsingar um, hvernig telpuupphlutir lita út skv. lýsingu Húsfreyjunnar. Bolurinn er mislitur. 1 fyrstu var hann liklega oftast úr dökk- rauðu og dökkbláu bómullar- flaueli, grænt mun þó einnig hafa þekkzt og eins hárautt, sem hefur orðið einna algengast á siðari árum. Á siðarí árum hefur færzt i vöxt, að telpur væru með skott- húfur við upphlutinn, ýmist grunnar með svörtum skúf, eða djúpar og þá tiðum með mislit- um skúf, rauðum eða I sama lit og upphluturinn: — EVI — Telpa með djúpa prjónaskott- húfu með mislitum skúf frá 1968. Pilsið var ætið svart, úr klæði i fyrstu. Slðan var farið að nota satin eins og I upphluti kvenna, en mjög er það lakara og sjálf- sagt að hafa pilsið úr ullarefni. Brydding er neðan á pilsinu, úr sama efni og bolurinn, er hún höfð misbreið eftir stærð u.þ.b. 4-9 cm. Upphlutnum fylgir langerma hvit skyrta úr ógagnsæju efni, helzt lérefti. Þó hafa silkikennd efni einnig tiðkazt. Hálsmálið getur verið með ýmsu móti. Þó fer bezt á þvi, að það sé ekki mjög flegið. Svuntan er felld með hneppt- um streng. Mun fara bezt á þvi, að hún nái rétt niður fyrir efri brún pilsbryddingarinnar. Svuntan hefur verið með ýmsu móti.hvit eins og skyrtan eöa munstruð, rósótt, röndótt eða köflótt. Fer það tvennt siðast nefnda einkar vel við. Beltiö er svipað belti fullorö- inna, oftast svart flauelsbelti, krækt með silfurpörum og e.t.v. sett silfurdoppum. Brjóstnál er á skyrtunni við hálsmálið fram- anvert, ef vill. A fótabúnaði eru ekki neinar fastar venjur, að þvi er virðist, en telja verður, að svartir, slétt- ir skór og hvitir sokkar fari einna bezt við búninginn. Sniðið á bolnum er likt þvi, sem gerist á upphlutum kvenna nú á dögum. Það er að finna i 1. tbl. Húsfreyjunnar 1974, á 2-3 ára og u.þ.b. 9 ára. Athugið að hlýrar og fram stykki eru sniðin I einu lagi. Um saumaskap á telpuupp- '{W 1H JHj' lilut gilda ii.in.r-t m.uihi reglur og . upphlut fullorðinna Borðar, leggingar og brydding- w'9,1 ar á bolnum eru með sama . 4C-? hætti, nema hvað boröar og bakleggingar eru nú einnig Upphlutsklæddar telpur meö flauelshúfur (báta) frá 1956,

x

Vísir

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.