Morgunblaðið - 31.12.2002, Side 21

Morgunblaðið - 31.12.2002, Side 21
ERLENT MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 31. DESEMBER 2002 21 NATASA Micic, forseti serbneska þingsins, sagðist í gær hafa tekið við sem forseti Serbíu til bráða- birgða en kjörtímabili fráfarandi forseta, Milans Milutinovics, lauk formlega í gær. Stefnt hafði verið að því að kjósa nýjan forseta í haust en í tvennum kosningum tókst ekki að tryggja næga kjör- sókn til að kosningarnar teldust gildar og því tekur Micic nú við embættinu þar til höggvið hefur verið á hnútinn. Micic er fyrsta konan til að gegna embætti forseta í Serbíu. Hún er jafnframt yngsti forseti landsins, en hún er aðeins 37 ára gömul. Micic hefur verið nefnd hin serbneska Nicole Kidman, í höfuð- ið á kvikmyndaleikkonunni ástr- ölsku sem henni þykir svipa til. Milutinovic hefur verið ákærður fyrir glæpi gegn mannkyni fyrir stríðsglæpadómstólnum í Haag og voru uppi getgátur um það í gær að hann yrði handtekinn einhvern næstu daga og framseldur til Hol- lands. Fyrsti kven- forseti Serbíu Belgrad. AFP. APNatasa Micic MWAI Kibaki, frambjóðandi stjórn- arandstöðunnar í forsetakosningum sem fóru fram í Kenýa sl. föstudag, sór í gær embættiseið sem nýr forseti landsins. Öruggur sigur hans á Uh- uru Kenyatta, fulltrúa stjórnar- flokksins (KANU), þykir sæta mikl- um tíðindum enda hefur KANU stjórnað landinu fram að þessu, þ.e. allt frá því að Kenýa hlaut sjálfstæði frá Bretum árið 1963. Þá fagna menn því að valdaskiptin skuli eiga sér stað við friðsamlegar aðstæður og eftir frjálsar kosningar, enda þykir það merki um lýðræðisþróun í Kenýa. Talið er að um ein milljón manns hafi verið samankomin í miðborg Nairobi í gær til að fylgjast með emb- ættistökunni. Fólkið hélt á lofti fán- um með merki Regnbogabandalags- ins (NARC), kosningabandalags stjórnarandstöðuflokkanna í þessum forsetakosningum, en Kibaki, sem var frambjóðandi NARC, fékk tæp- lega 70% atkvæða skv. bráðabirgða- tölum sem birtar voru seint á sunnu- dag. Kenyatta, frambjóðandi KANU, fékk hins vegar aðeins 24%. Hann lýsti sig sigraðan á sunnudag þó að endanleg úrslit lægju þá ekki fyrir. Stjórnarandstaðan í Kenýa vann einnig sigur í þingkosningum sem fóru fram samhliða forsetakjörinu. Erlendir eftirlitsmenn segja kosning- arnar í heild hafa farið tiltölulega vel fram en talið er að kjörsókn hafi verið um 60%. Moi hættir eftir 24 ár Kibaki, sem er 71 árs, verður þriðji forseti Kenýa. Hann tekur við af Daniel arap Moi, sem hefur verið for- seti Kenýa frá 1978. Áður hafði Jomo Kenyatta, faðir mótframbjóðanda Kibakis að þessu sinni, verið forseti á árunum 1963–1978. Moi óskaði Kibaki til hamingju með sigurinn eftir embættisvígsluna í gær. „Þetta er mikilvægur dagur í sögu þjóðar okkar,“ sagði hann. „Íbú- ar Kenýa hafa lýst áliti sínu,“ bætti hann við. „Í stjórnmálum skiptast á skin og skúrir. Í dag verður KANU að sætta sig við að hafa tapað kosn- ingunum eftir næstum 40 ár við völd.“ Kibaki var áður samstarfsmaður Mois og var m.a. fjármálaráðherra og varaforseti í valdatíð hans. Hann sagði hins vegar skilið við KANU- flokkinn árið 1991 þegar Moi ákvað að heimila starfsemi annarra flokka í landinu. Bauð Kibaki sig fram gegn Moi í forsetakosningum 1992 og 1997 en hafði þá ekki erindi sem erfiði. Sú ákvörðun Mois að setjast nú í helgan stein, í samræmi við ákvæði stjórnarskrár landsins, og sú stað- reynd að hann hefur ekki hreyft nein- um andmælum þó að andstæðingur hans í stjórnmálum taki við af honum, þykir sigur fyrir lýðræðið í Kenýa. Um leið eru stjórnarskiptin söguleg í þeim skilningi að fáir þjóðarleiðtogar í Afríku hafa setið lengur í embætti en Moi. Moi, sem er 78 ára, hefur tekist að halda Kenýa saman, ólíkt leiðtogum nágrannaríkjanna Sómalíu og Súdan, sem hafa liðast í sundur eða loga í ófriði. Stjórnartíð Mois hefur hins vegar ekki verið neitt sældarlíf fyrir þá 31 milljón manna sem býr í Kenýa. Tími kominn á breytingar Ljóst er að Kenýamenn vænta mikils af þeim stjórnarskiptum sem nú verða. Fréttaskýrendur segja að kjósendur virðist hafa verið búnir að fá sig fullsadda á spillingu og fátækt í landinu en miklir örðugleikar hafa sett svip sinn á efnahag Kenýa und- anfarin ár. Meirihluti íbúa landsins man aðeins einn forseta, enda hefur Moi setið á forsetastóli frá 1978 eins og fyrr segir. Höfðu margir því beðið eftir tækifæri til að stuðla nú að víð- tækum breytingum í landinu. Og Kibaki lofar einmitt víðtækum breytingum; einkum og sér í lagi því að hann muni útrýma spillingu í stjórnkerfinu. „Innan fárra vikna, um leið og þing landsins hefur komið saman, munum við leitast við að setja á laggirnar stofnun til að ráða niður- lögum spillingar og mun henni verða veitt heimild til að sækja menn til saka,“ sagði Kibaki á sunnudag. Hann sagði að vísu í gær að ekki yrði ráðist í neinar „nornaveiðar“ vegna óstjórnar undanfarinna ára. Á hinn bóginn myndi hann ekki skirrast við að láta þá svara til saka sem til þess hefðu unnið. Þá hét Kibaki því að minnka veru- lega ríkisumsvif. „Faðmur ríkisvalds- ins er of stór. Við þurfum að losa okk- ur við óþarfa fitulag. Það er verið að greiða fólki laun fyrir ekki neitt,“ sagði Kibaki. „Kenýamenn eru fullkomlega ham- ingjusamir núna þegar Moi er farinn. Óvinurinn er á brott,“ sagði William Onyango, sem starfar hjá hinu opin- bera. „Nú er Kenýa loksins sjálf- stætt. Kenýamenn eru loks frjálsir.“ 8 9  : ;  < = *  #!' > 3 $= 3$ $&"* *  $$% % *$+>& ? ,"3 $>,                       ! "             #$ % &'!  (()           !"   !" Mwai Kibaki tekinn við embætti forseta Kenýa ReutersHópur Kenýamanna fagnar eftir að Kibaki sór embættiseiðinn í gær. Niðurstaðan í forsetakjörinu sl. föstudag sögð sigur fyrir lýð- ræðið í Kenýa Nairobi. AFP. GLORIA Arroyo, forseti Filippseyja, lýsti yfir því í gær að hún hygðist ekki leita eftir endurkjöri í kosningum árið 2004. Kom þessi yfirlýsing forsetans mjög á óvart. Arroyo, sem er 55 ára, sagði að djúpstæður pólitískur klofningur á Filippseyjum hefði gert að verkum að í raun væri ekki unnt að stjórna land- inu. Vísaði hún til þess að hún hefði hafist til valda með óhefðbundnum hætti en hún tók við forsetaembætt- inu í fyrra eftir að réttkjörinn forseti landsins, Joseph Estrada, hraktist úr embætti sökum spillingar. Arroyo sagði að rás atburða sem lyktaði með því að hún tók við emb- ættinu hefði klofið þjóðina í pólitísku tilliti og dregið úr líkum á því að tak- ast mætti að vinna bug á efnahags- vandanum. Færi hún fram í forseta- kosningunum árið 2004 yrði það einungis til þess að auka enn á klofn- inginn. Lýsti forsetinn síðan yfir því að þessi ákvörðun hennar væri óhagg- anleg og hún hygðist nota þá 18 mán- uði sem hún ætti eftir í embætti til að styrkja efnahag Filippseyja, bæta at- vinnuástand og stuðla að auknum um- svifum fyrirtækja. Tilkynning forsetans kom mjög á óvart og var henni líkt við pólitískan landskjálfta. Panfilo Lacson, einn af leiðtogum stjórnarandstöðunnar, sagði þetta virðingarverða ákvörðun en hann hefur boðað framboð árið 2004. Hið sama gerði öldungadeildar- þingmaðurinn Edgardo Angara, sem einnig hyggst leita eftir því að verða frambjóðandi stjórnarandstöðunnar. Hét hann góðri samvinnu við Arroyo á þeim mánuðum sem hún ætti eftir í embætti. Arroyo varð forseti Filipps- eyja í janúar í fyrra. Hún er hagfræði- menntuð og dóttir fyrrverandi forseta Filippseyja. Hún hefur fylgt stefnu markaðsvæðingar og -frelsis auk þess sem stjórn hennar hefur verið hliðholl Bandaríkjamönnum. Efnahagur Filippseyja hefur verið bágborinn mjög frá árinu 1997 og er nú svo komið að 40% þjóðarinnar búa við sárustu fátækt. Arroyo fer ekki fram 2004 Ákvörðun forsetans líkt við póli- tískan landskjálfta á Filippseyjum Baguio. AFP. AP Gloria Macapagal Arroyo, forseti Filippseyja, ávarpar mannfjölda við athöfn til minningar um þjóðhetj- una Jose P. Rizal í gær. SKÝRT var frá því í Páfagarði um helgina að 15. febrúar nk. yrði fræðimönnum leyft að rannsaka skjöl um samskipti ríkisins við Þýskaland á árunum 1922–1939. Lengi hefur hefur verið deilt hart á Píus XII fyrir að hafa ekki beitt sér gegn gyðingaofsóknum nasista en hann var páfi 1939–1958. Fyrir 1939 var hann lengi sendimaður Páfagarðs í Þýskalandi. Píus XII var Ítali og hét upp- runalega Eugenio Pacelli. Páfa- garður hyggst á næstunni blessa Píus en það er fyrsta stig í áttina að því að gera hann að dýrlingi. Stuðningsmenn Píusar segja að hann hafi í kyrrþey reynt eftir megni að gæta hagsmuna gyðinga með þrýstingi á ráðamenn í Þýska- landi og víðar en aðrir eru fullir efasemda. Þegar í árslok 1942 var Páfagarði kunnugt um að tvær milljónir gyðinga hefðu verið myrtar, gasklefar væru í notkun í útrýmingarbúðum í Póllandi og tugþúsundir gyðinga hefðu verið fluttar nauðungarflutningum frá Tékkóslóvakíu. Kom þetta fram í tímariti jesúítareglunnar, Civilita Cattolica, í nóvember. Reglan er undir yfirstjórn Páfagarðs. Einu ummælin sem Píus virðist hafa látið frá sér fara á stríðs- árunum um Helförina eru í jóla- boðskap árið 1942. Þá nefndi hann ekki gyðinga sérstaklega en sagði að hundruð þúsunda manna hefðu dáið án þess að hafa gert nokkuð af sér, stundum hefði fólkið dáið eingöngu vegna „þjóðernis eða uppruna“. Ritið virtist taka að nokkru und- ir ásakanir á hendur Píusi. „Píus XII hafði að líkindum ekki eig- inleika spámanns,“ sagði Civilita Cattolica. Stofnuð var árið 1999 sex manna nefnd fræðimanna úr röð- um kaþólikka og gyðinga til að fara í saumana á deilunum um af- stöðu Páfagarðs til Helfararinnar. Nefndin var leyst upp tveimur ár- um síðar er fimm nefndarmanna sögðu sig úr henni til að mótmæla því að fá ekki aðgang að umrædd- um skjölum. Í tilkynningu Páfagarðs kom fram að skjöl frá Berlín á árunum 1931–1934 hefðu eyðilagst, meðal annars í loftárásum bandamanna árið 1945. Skjöl frá 1940–1945 verða gerð opinber árið 2005. Leyfa aðgang að skjölum um Píus XII Páfagarði. AP, AFP.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.