Tíminn - 10.12.1972, Page 5

Tíminn - 10.12.1972, Page 5
TÍMINN Sunmidagiii- 10. desember l!>72 Ingólfur Davíðsson BORIÐ TIL DYRA! „Hann Sölvi á Sandinum er kominn til að stinga út úr fjárhús- unum, þú átt að bera til dyra”. Ekki var það tilhlökkunarefni, en mér bar að hlýða og fór i „molduxabúninginn”, sem ég kallaði svo, en það var gamall siður jakki af fullorðnum, oft not- aður í moldarverk. Taðið var orðið þykkt i fjárhúsunum og sæmilega þurrt, þvi að ærnar voru ekki enn farnar að ganga i vorfjöruna, en þær bleyta rækalli mikið undir sér af þaraáti á vorin. Talið var, aö þær yrðu miklu fremur tvilembdar eri ella, ef þær gengju i fjöru. Sölvi var fljótur að stinga taðhnausana, svo ég mátti hafa mig allan við að bera þá td dyra og út i taðhrUguna úti fyrir. Ég hljóp með þá kófsveitturysv'o að ekki safnaðist fyrir inni. Sölvi sá, hvað mér leið. Hann tók sér smáhvildir, kveikti i pipu sinni og var þá hinn málreifasti, sagði mér frá sjóferðum sinum og viðureignum lslendinga við Norð- menn á Siglufirði, en þar var stundum róstusamt um sildveiði- timann. Nú var kallað til hádegis- verðar. Það var reykt hrefnukjöt, rófnabúðingur, mjólkurgrautur og slátur. Ég tók hraustlega til matar, en gætti þess þó að borða ekki of mikið. Hafði reynslu fyrir Taðlilaði við fjárliús að lleykjum i Iljaltadal 19(10. Hinir 3 stóru Alistair MacLean Dularfull helför frægs kvik- myndaleiðangurs til hinnar hrikalegu Bjarnareyjar í Norðurhöfum. „Hæfni MacLean til að skrifa æsispennandi sögur fer sizt minnkandi.” Western Mail ,,Afar hröð atburðarás, sem nær hámarki á hinni hrika- lequ og ógnvekjandi Bjarn- arey.” Morning Post „Það jafnast enginn á við MacLean í að skapa hraða atburðarás og hrollvekjandi spennu. Bjarnarey er æsi- spennandi frá upphafi til enda.“ Northern Evening Dispatch Hammond Innes 1NNES i KAFBÁTA TTTMI:1l;i:i % Þessi hörkuspennandi bók fjallar um dularfulla atburði sem gerast á Cornwallskaga í byrjun stríðsins. „Hammond Innes er fremst- ur nútímahöfunda, sem rita spennandi og hrollvekjandi skáldsögur." Sunday Pictorial „Hammond Innes á sér eng- an líka nú á timum í að semja ævintýralegar og spennandi skáldsögur." Tatler „Hammond Innes er einhver færasti og fremsti sögumað- ur, sem nú er uppi.“ Daily Mail JamesHadley Chase James Hadley Chase HEFNDAR LEIT Hefndarleit er fyrsta bókin, sem kemur út á islenzku eftir hinn frábæra brezka metsöluhöfund James Had- ley Chase. Bækur þessa höfundar hafa selzt i risa- upplögum um allan heim, og er þess að vænta að vin- sældir hans hér á landi verði ekki siðri en erlendis. „Konungur allra æsisagna- höfunda." Cape Times „Chase er einn hinna fáu æsisagnahöfunda, sem allt- af eiga gott svar við spurn- ingunni: Hvað gerist næst? Hann er óumdeilanlega einn mesti frásagnarsnillingur okkar tíma." La Revue De Paris 3 öruqgar metsölubcekur ÐUNN, Skeggjagötu 1 þvi, að þá var erfitt að beygja sig stöðugt niður eftir hnausunum! Sölvi gekk á undan til fiárhús- anna. hár vexti, teinréttur og virðulegur með mikið alskegg Leit ég vitanlega mjög upp til hans, hálfvaxinn strákurinn. Taðið var aðallega mold til áburðar á tún og i garða Það var malað i taðkvörn á vorin og mylsnunni siðan ausið úr trogum á túnið, skvettu sumar kaupa- konurnar anzi laglega úr trogi! Taðkvörnin var mikil framlör i vinnubrögðum og létti ávinnsluna stórkostlega. Áður en hún kom til sögunnar. var áburðinum dreift ómöluðum og hann siðan barinn niður i grasrótina með kláru, en það var bæði erfitt verk og sein- legt. Kláran var að hverfa á bernskuárum minum, en þó sá ég hana litillega notaða. Taðkvarnir sjást enn, þvi að sumir garð- yrkjumenn mala i þeim. t.d. til áburðar i reiti sina og telja góða aðlerð. Löngum var talsvert af sauðataði notað til eldiviðar. Þegar stungið var út, var farið varlega með hnausana, sem nota átti til brennslu, svo að þeir héldust heilir og molnuðu ekki. Þegar þornaði um á vorin.voru taðhnausarnir bornir i fanginu eða ekið i hjólbörum út á vallar- blett við fjárhúsin. Siðan voru hnausarnir klolnir með spaða i hælilega þykkar flögur, sem var raðað hlið við hlið á völlinn, sem þá leit út eins og tiglagólf (sjá mynd). Þegar flögurnar höfðu þornað talsvert var þeim hreykt, þ.e. lagðar saman að olan, svo þær mynduðu ris.og gerðar ris- lengjur. Gat þá blásið vel i flögurnar til þerris. Sæmilega þurrum var siðan flögunum iilaðið saman i taðhlaða, talsvert háa og mikla um sig, miklu st;erri en svarðarhrauka. Taðhlaðarnir voru olt þaktir með reiðingstorfi að ofan til skýlis gegn regni og torlið grjótborið. Það spratt mjög undan taðflögunum, ef þær lágu hæfilega lengi á vellinum. Var þar sumstaðar mikil fililblaðka innan um grasið. Sú laða þurfli mikinn þurrk , en var talin kjarngolt fóður og steinefnarikt. Taðið er ekki eins eldfimt og svörður, en miklum mun hita- meiri. Þótti lað m.jög góður eldi- viður i gömlu hlóðirnar og elda- vélarnar. Kveikt var upp með svarðarflögu eða spreki og hert á eldinum með íisifjöl. Ég man, þegar eldur var falinn i hlóðum að kveldi og skyldi lifa til morguns. Taðflaga og siðan aska var látin olan á glæðurnar og þurfti lag til. Glóðarbakað flalbrauð og polt- brauð cr hunangsmatur, en tals- vert er aðferðin fyrirhafnarsöm, og olt var talsverð reykingar- svæla i gömlu eldhúsunum, þcgar taði og sverði var brennt. Það var gott lyrir hangikjötið i eldhiis- rjáfrinu, en miður þægilegt elda- buskunum. Taði hefur sennilega verið brennt allt frá landnámstið og notkunin farið vaxandi, er skógar tóku að eyðast. Þegar skógarvið skorti til eldiviðar, kom svörður og tað lengi i stað- inn. Siðar komu kolin, olian og rafmagnið. Nú er tað helzt notað i reykhúsum til að gefa hangikjöli þægilegan keim. Hefur sums staðar verið ofurlitill „tað- búskapur” á stöku bæ af þeim ástæðum. Á sumrin sendu hús- freyjur oft börn og unglinga að sækja tað i eldinn. En stóru, grjóthörðu taðflögurnar fóru illa i poka — og illa á bakinu. Ekki er taði lengur brennt að neinum mun á islandi. öðruvisi er þvi farið allviða suður og austur i löndum Asiu og Afriku. Þar er tað sums staðar algengur eldiviður úti á landsbyggðinni og brennt sauða- taði, kliningi og úlfaldataði enn þann dag i dag. Taö er mjög góður áburður, og mætti m.a. auka notkun malaðs sauðataðs i garða og reiti. önnur myndin sýnir taðflögur breiddar til þerris og taðhlaða á Skútustöðum við Mývatn 7. júli 1935, en hin sýnir torfþakinn og grjótborinn tað- hlaða við fjárhús á Reykjum i Hjaltadal 1. ágúst 1960. Auglýsitf i Tímanum Gudmundur DanieKSvSon Einhver sérkennilegasta og djarfasta skáldsaga Guömundar Daníelssonar. Þetta er 30. bókin, sem hann skrifar og tvímælalaust ein hin merkasta. Umdeilt stórvirki úr hendi þessa afkastamikla rithöfundar. Bók, sem á erindi til allra lesenda góðra bókmennta. bókaskrá ísafoldar Skrá yfir allar jólabækurnar á einum stað. Forðizt ys og þys á síðustu stundu, veljið bækurnar í ró og næði heima. Skóla- dagar Stefán Jónsson Annað bindið í heildarútgáfu isafoldar á bókum Stefáns Jónssonar. Bókin er beint framhald af Vinum vorsins, sögunni af Skúla Bjartmer, sem Jj nú flytur í nýtt umhverfi í 5 Reykjavík. ISAFOLD

x

Tíminn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.