Lesbók Morgunblaðsins - 04.04.2009, Side 6

Lesbók Morgunblaðsins - 04.04.2009, Side 6
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 4. APRÍL 2009 6 LesbókSTJÓRNMÁL OG SAMTÍMI Eftir Matthías Johannessen matthias@mbl. is „Sama mýta, sífelldlega endurtekin, eignaðist eigið líf. Þrjú hundruð og sjötíu lygar verða að sannleika,“ sagði Huxley í Brave New World. „Ég lifi ekki í neinum blekkingum. Ein manneskja getur ekki stöðvað flóðbylgju! … Vegið hefur verið að heiðri mínum og efazt um heið- arleika minn …“ Eva Joly 1 Það er fróðlegt að lesa bók Evu Joly um svindl og mútu- þægni sem tengd var olíurisa í Frakklandi og pólitískri spillingu þar í landi. Hún fjallar um þann tíma þegar franskur almenningur vaknaði upp við vondan draum sem breyttist í þann veruleika, að hinir útvöldu voru staðnir að glæp- samlegu athæfi. Nú hefur hún verið ráðin sérfræðingur vegna bankahrunsins hér heima og því er saga hennar og barátta nær- tækt umhugsunarefni. Af þeim sökum hef ég tekið saman þessa lokagrein mína um út- rásina svokölluðu, en hana mætti alveg eins kalla innrásina í sparifé landsmanna. Það fer ekki milli mála að margt er líkt með Baugsmálinu og þeim svikamálum sem Joly leiddi til lykta í Frakklandi. Ég stað- næmdist einkum við þá frásögn hennar, hvernig hún var sökuð um að vera einhvers konar peð í frönskum stjórnmálum, en í upp- hafi Baugsmálsins var ríkislögreglustjórinn sakaður um hið sama, enda þóknanlegt sakborningum sem gerðu allt til að sverta mann- orð þeirra sem að málinu unnu á vegum embættisins. Samt var augljóst að þetta var ósatt og einungis notað í sama tilgangi og þegar reynt var að sverta mannorð Evu Joly. Reynt var á sínum tíma að þvæla mér inn í þennan lygavef um pólitísk afskipti vegna þess að ég hafði verið ritstjóri Morg- unblaðsins. En nú er vefurinn fallinn og enginn dauður, nema kóngulóin! Baugsmálið var fyrsta vísbending og athugasemd við útrásina sem leiddi þjóðina inn í andrúm moldarkofans enn á ný. En þetta mál breytti einnig samfélaginu í ógnlegt hysterískt umhverfi, þar sem leigupennar gátu fengið blaðamannaverðlaun fyrir að vinna úr stolnum tölvupósti, vitandi að þeir voru í „klóm auðmannanna“ grimmu. 2 Eftirminnilegt er að lesa lýsingar Evu Joly á því, hvernig reynt var að vega að æru hennar og samstarfsmanna henn- ar, minnir á ærumeiðingar Baugsmanna og fjölmiðla þeirra í hasarnum hér heima, þar sem tönnlazt var á vanhæfni og uppspuna sem jaðraði við meinsæri eins og ég hef áður fjallað um. Joly var í mikilli lífshættu vegna rannsóknar sinnar og heitir einn kafli bókarinnar Hver myrti Evu Joly? Hvernig gat eiginlega allur þessi hamagangur orðið, segir hún, í samfélagi sem í upphafi rannsóknarinnar var það bezta í heimi, umhverfið fullt af fólki sem virðir lög og rétt, en átti eftir að saka hana um vanhæfni og ofsóknir? Þegar á reyndi voru hinir grunuðu verndaðir af umhverfinu, en rannsakendum vantreyst. Sakborningarnir, eða hinir grunuðu í Baugsmálinu, áttu lungann úr fjölmiðlafyrirtækjunum íslenzku og notuðu óspart þessi tæki sín til að koma óorði á lögreglu og ákæruvald. Má segja að það hafi að ýmsu leyti tekizt þar sem rannsakendur stóðu berskjaldaðir and- spænis þessu fjölmiðlafári og afvegaleiddu almenningsálitið sem tók undir allar ærumeiðingarnar og reyndi að breyta embætt- ismönnum í sakamenn og hinum grunuðu í saklausa engla. Samt nýtur lögreglan 80% trausts (en Alþingi 13% og sannleiks- vitnið DV mælist vart í skoðanakönnunum um traust, enda upplýst að lygin er þar við stjórnvöl og arfleifðarhræsni Baugs á hunda- vaktinni! Svo að ekki sé nú talað um nethroðann). En lögregla og ákæruvald áttu mjög undir högg að sækja og þá ekki sízt vegna þess að forysta Samfylkingarinnar með Borg- arnesræðu formannsins á vígorðaspjaldi dægurbaráttunnar ýtti undir þessar lágkúrulegu pólitísku ásakanir. Þingflokksformað- urinn, Lúðvík Bergvinsson, lýsti því jafnvel yfir að leggja bæri nið- ur embætti ríkislögreglustjórans! Einnig bergmál úr herbúðum Baugs, en fékk litlar sem engar undirtektir, enda blasa alls staðar við innlendir og alþjóðlegir glæpir sem ógna ríkinu og þegnum þess. 3 Joly segir að rannsakendur hér heima hafi þurft að þola sömu ofsóknir og hún kynntist í Frakklandi, þegar vegið var að henni sem saksóknara og lögreglunni sem vann að málinu. Enginn ber hönd fyrir höfuð þeim sem þurftu að rannsaka ósóm- ann við litlar vinsældir og urðu fyrir mestu ærumeiðingunum úr herbúðum hinna grunuðu og fjölmiðla þeirra. En Joly fullyrðir að dómstólar hafi tilhneigingu til að sjá í gegnum fingur við hvitflibb- ana, einnig hér heima, þeir hafi fengið of væga dóma. Milljónum var líka eytt í verjendur sem einskis svifust, svo a krafizt var nýs verklags sakborningum til stuðnings. Norski sérfræðingurinn í efnahagsbrotum, Morten Eriksen, ir í Morgunblaðsgrein „að Baugsmálið hafi stöðvazt um sinn“ m dómi Hæstaréttar 10. október 2005, að því er virðist vegna rétt farslegra smáatriða (leturbr. mín MJ) sem tengjast orðalagi í ákærunni. Og ennfremur: „Ég geri þær athugasemdir við dóm Hæstaréttar að hann ka á alveg nýja og aukna umfjöllun um lýsingar á atvikum þar sem fjalla þarf nánar um hvernig staðið var að verki, smáatriði sem einna helst gegna því hlutverki að vera til nánari skýringar, en án þess að dómstóllinn skilgreini hvar þær nánari skilgreininga eiga að hefjast eða enda … Óskýrar kröfur um nánari skýringa hafa ekkert annað í för með sér en aukinn kostnað og tímasóun Um þetta segir saksóknari efnahagsbrota, Helgi Magnús Gu arsson, nýlega í Fréttablaðinu, að dómstólar hafi gert „allt sem þeir geta til að fjalla ekki efnislega um málið, en það er svo sem ekki nýtt í efnahagsbrotum“ … (það verði skemmtilegt eða hitt heldur fyrir sérstakan saksóknara bankahrunsins að mæta þes viðmóti; við sáum þetta í Baugsmálinu, við sáum þetta í olíumá og við sjáum þetta í þessu máli, þ.e. skattsvikamáli Jóns Ólafs- sonar). Semsagt dómstólaviðmótið er hagstætt hvítflibbum eins og J segir. Og hér mætti bæta við stóra málverkafölsunarmálinu sem la með dæmigerðum kattarþvotti hvítflibbanna og fölsuðu verkin áfram á markaði, listamönnum til háðungar eins og Kjarvalsmy af nakinni konu, nýsönnuð fölsun á mynd eftir danskan 19. alda málara! Svolítið önnur meðferð en þegar svangur drengur var dæmd fyrir að stela brauðskorpu úr einni af Haga-búðunum, þá þurft ekki nýtt verklag. Ekkert viðmót. Og enga stjörnuverjendur! Þá er það einnig harla athyglisvert, hvernig Joly lýsir þeim frönsku sakborningum sem hún þurfti að glíma við og minnir þ allt á kokhreysti baugsmanna og verjenda þeirra í upphafi mál og lengi vel. Þeir voru kaldrifjaðar skepnur, segir hún, ýmist smeðjulegir væmnir, en jafnframt fullir af hatri. Þeir urðu æstir andspænis staðreyndum, enda voru þeir ekki vanir því að hlusta á andmæ Þeir voru heldur vel gefnir og áhrifamenn í skjóli auðs og valda þótt ekki hefðu þeir fengið útflutningsverðlaun forsetans! Hvítflibbar og hrunadans Hnípin var sagt, en horfum fram á veginn, hvar sem við förum þar er línan dregin, hamingja þjóðar hennar von sem er að horfast í augu við Glám í fylgd með sér. 1 Í Evrópu eru kratar hin mestu markaðsljón, miklu meiri en t.a.m. sjálfstæðismenn hér heima. Þeir eru eins og hverjar aðrar gorkúlur í kapítalisma í samanburði við hundaþúfur evrópsku kratanna. Ég hef alltaf haft talsverða samúð með krötum. Gylfi Þ. Gíslason kallaði mig sunnudagskrata, enda var ég viðreisnarritstjóri. Ég hélt því satt að segja lengi vel að Sjálfstæðisflokkurinn gæti treyst samstarfinu við Samfylkinguna, en annað kom á daginn. Og þá hófst ljótur leikur í íslenzku stjórnmálarevíunni, þegar forysta flokks- ins hljópst undan merkjum, fyrst með því að stilla sjálfstæð- ismönnum upp við vegg og krefjast þess að þeir tækju afstöðu með aðild að Evrópusambandinu, en síðan með því að hlaupa upp í fangið á vinstri grænum og mynda nýja ríkisstjórn undir forystu eins af ráð- herrum gömlu stjórnarinnar, eins og enginn væri til ábyrgðar á þeim bæ nema formaðurinn sem dró sig í hlé vegna veikinda; víluðu þetta ekki fyrir sér þótt vinstri grænir væru á móti Evrópuaðild og hafi þá gefið Alþjóðagjaldeyrissjóðnum langt nef. Slíkt eru smámunir í pólitík! Svo að ekki sé talað um þau undur og stórmerki að Framsókn ber ábyrgð á vinstristjórn sem flokkurinn styður ekki! Annað gerðist raunar ekki, en þá gól vindhaninn á lýðræðisburst- inni og skinheilög þögn fór um Austurvöll. Hitt er svo annað mál að það var klókt að setja tvo óhlutdræga fag- ráðherra yfir dóms- og viðskiptamálin og firra stjórnina óþarfa póli- tískri tortryggni, hvað sem verður eftir kosningar. Auðvitað báru allir ráðherrar gömlu stjórnarinnar sömu ábyrgð, þótt sumir hafi farið í felubúning vinstri grænna eins og menn gera gjarna til að bjarga eigin skinni. Það segir svo sem ekki mikið um þetta fólk, því margt er mannlegt sem er ekki að sama skapi karlmannlegt, en það segir því meira um siðferði í íslenzkri pólitík. Menn geta skipt um stjórn og stefnur eins og gallabuxur! Rannsókn á hruninu mun væntanlega leiða Baugsdekur samfylk- ingarmanna í ljós, en Sjálfstæðisflokkurinn er saklaus af því, enda hafa forystumenn hans ekki farið varhluta af ofsóknum Baugsmiðl- anna. Þeirra syndir eru aðrar og þá einkum andvaraleysi og barna- skapur andspænis grimmu og harðsvíruðu auðvaldi sem sveifst einskis. En hvað sem þessu líður virðist rúmlega helmingur kjósenda láta sér fyrrnefnt dekur í léttu rúmi liggja, ef marka má skoðanakann- anir, og hálfgerður brandari þegar talað er fjálglega um að refsa þeim sem ábyrgðina bera. Diderot talar í Frænda Rameausar um það sem hann kallar „sameiginlega heimsku“. Hún er einatt í fyr- irrúmi á vinsældalista hins útjaskaða en ginnheilaga lýðræðis. En þó öllu heldur venjuleg pólitísk hræsni. Og í þessu skjóli segjast vinstri grænir munu stjórna landinu næstu 12 árin, en þó er líklega eitthvað í óvissu um landstjórann! En samfylkingarmenn eru fuglar á hendi, þótt vinstri grænir gefi skít í Evrópusambandið eins og 38. landsfundur sjálfstæðismanna sýnist mér. Þessi meirihluti gegn aðild er samt óvirkur pólitískur vilji, hvað sem verður, en aðild er augljóslega aðalstefna og markmið Samfylk- ingar. Þannig hangir þetta stjórnarsamstarf saman á málningunni, en enginn veit hve lengi. Þegar stýrivextir Seðlabankans eru lækkaðir er augljóst hver ræður ferðinni. Það er ekki ríkisstjórnin, heldur Al- þjóðagjaldeyrissjóðurinn, og skiptir því ekki öllu máli, hvað stjórn- völd og Alþingi segja. Það kann ekki góðri lukku að stýra, þegar einn flokkur reynir að hafa áhrif á annan, og kom greinilega í ljós, þegar Gunnar Thorodd- sen myndaði sína vinstristjórn, en þá veifuðu vinstrimenn gulrótum framan í nokkra þingmenn Sjálfstæðisflokksins og klufu hann eins og fjallað er um í grein minni, Býsnavetri i íslenzkri pólitík. Allt endaði það með ósköpum, eins og kunnugt er, en Sjálfstæðisflokkurinn náði þó vopnum sínum með nýrri forystu. 2 Þegar ég nú hugsa um þetta minnist ég samtals við Halldór Ásgrímsson, þegar hann benti á nokkra þingmenn Samfylk- ingar og sagði: Dettur þér í hug að ég ætli að mynda rík- isstjórn með þessu fólki, nei ég treysti því ekki (sjá dag- bækur mínar). Halldór hefur ekki alltaf haft rétt fyrir sér, en ég sé nú að ályktun hans átti við rök að styðjast. Geir H. Haarde hefði mátt heyra þessa eftirminnilegu athugasemd Halldórs, þá hefði hann ekki verið skilinn eftir einn góðan veðurdag á eyðieyju eins og Robinson Krúsó, áður en Frjádagur kom til sög- unnar. En ef ég man rétt átti Robinson félagsskap við páfagauk og þurfti að láta sér hann duga, þar til Frjádagur birtist. En Frjádagur íslenzkra stjórnmála var ekki á næstu grösum. Og í stað hans kom nýr landstjóri yfir eyjuna, sendur á strandstað af Al- þjóðagjaldeyrissjóðnum, en þeir sem fóru ryksugum sínum um sparifé okkar landsmanna í bönkunum eru nú önnum kafnir að flytja sig úr einni eyju í aðrar og þá einkum þangað sem skattsækinn armur hins opinbera nær ekki til með nokkru móti. Þetta voru hinir nýju faktorar íslenzkrar sögu, kallaðir útrásarvík- ingar og voru á sínum tíma hið ósnertanlega framhald væringjanna! Goðsagnapersónur glansritanna, tízkutröll hins poppaða gerviheims, sem átti rætur í öllu nema arfleifð, sögu og andlegum metnaði. Slíkur heimur er dæmdur til að hrynja. Og hrunadansinn óhjákvæmilegur. 3 Vinstri grænir hafa verið áhrifalausir og utanveltu, það he verið þeirra sterkasta tromp í bankahruninu. Þeir verða þ ekki kallaðir til ábyrgðar. Þeir eru eins konar rómantískir sósíalistar án vitundar um orkugæði náttúrunnar til að lét þúsundum störfin eins og Fjölnismenn komust að orði og Buckmi ter Fuller prédikaði (sjá samtal mitt við hann í Félaga orð). Enginn veit hvort þetta pólitíska nesti þeirra dugar í kröfuharð tízkuskrunu samtímans. Sjálfsbjargarviðleitni er bæði sósíalisma rómantík yfirsterkari, þótt óheft markaðshyggja sé eins og við- brenndur vellingur nú um stundir. En hefur vinstristefna nokkurs staðar dugað án markaðshyggju kapítalismans? Hún er líftaug Evrópusambandsins og Alþjóðagjaldeyrissjóður starfar í anda hennar. Semsagt frjálshyggju, en ekki marxisma. En hún er hvorki laus við reglugerðir né skrifræði og velur ekk alltaf úr það bezta, ekki endilega. Nú eru vinstri grænir handhafar hennar, hvað sem öðru líður. Við skulum sjá hvernig þeim semur! 4 Sjálfstæðisflokkurinn missti átrúnað sinn í hendurnar á óprúttnum fjárglæframönnum sem köstuðu fjöreggi hans milli sín eins og tröll. Og brutu það. En hann klikkaði líka á kvótanum, þá hófst glerhallasamfélagið Raunar klikkuðu allir á kvótanum, nema Morgunblaðið, því Frjáls lyndi flokkurinn kom löngu síðar til skjalanna. Nú síðast hafnar landsfundur Sjálfstæðisflokksins veiðileyfagja sem var spor í réttlætisátt; því kvótakerfið fjallar ekki aðallega um aflamark, heldur einkum um eignarrétt, pólitískt siðferði og réttlæ En mjótt var á mununum í atkvæðagreiðslunni á landsfundinum sem betur fer. Líklega hefði Diderot kallað þessa samþykkt same inlega landsfundarheimsku! Upp úr kvótabraskinu fóru byggingakranarnir að rísa eins og r vélmenni og engu líkara en tröllvaxnir marzbúar hefðu gert innrá landið úr frægri skáldsögu H.G. Wells. Og þá sagði græðgisvæðingin gamalgróinni nytja- og mann- úðarstefnu stríð á hendur. En á því kveiktu sjálfstæðismenn ekki, ekkert frekar en aðrir. Og samfélagið fór úr skorðum. Sjálfstæðisflokkurinn hefur haldið velli þrátt fyrir margvíslega ágjöf gegnum tíðina vegna þess að hann er séríslenzkt fyrirbrigði sprottinn úr samfélagskvikunni og hugmyndum okkar um frelsi; h myndum trillukarlsins um kvótalaust frelsi og sjálfsbjargarviðleit hörku og vonar. Gamla sjálfstæðisstefnan væri löngu dauð og grafin, ef hún ætt ekki það baðstofuhlýja viðmót sem er arfleifð okkar, styrkur og þá einnig sáluhjálp hvers og eins og vel hefur dugað í langri og tvísýn baráttu við lús og örbirgð. Siðleysi stjórnmála

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.