Són - 01.01.2015, Blaðsíða 43

Són - 01.01.2015, Blaðsíða 43
ljóðAHljóð 41 frábærlega henta innihaldinu. Fyrir mér eru mørk og lys harla góð dæmi um hljóð sem mála og það er sannfæring mín að í dönsku sem og öllum öðrum tungumálum sé að finna fjölda slíkra orða sem með hljóðum sínum lýsa því sem þau standa fyrir. (Nyrop 1932:1–2) Þessi ungi maður, gestur Nyrops, er fulltrúi fjölda skálda, bókmennta- og málvísindamanna og raunar miklu fleiri, sem í gegnum aldirnar hafa reynt að greina fast samband orða og merkingar, og trúa að finna megi náttúrulegt samband þar á milli og tilviljun komi alls ekki við sögu. Þau vísindi eru enn við lýði en flestir fræðimenn hafa þó gert sér grein fyrir að þau voru á villigötum. Um merkingar orða og hljóð gildir samningur samfélagins, vani og hefð; öll hljóð hverrar tungu eru undir einum hatti og geta komið við sögu í hvaða merkingu sem er. Fyrrnefndur Nyrop færir okkur raunar annað dæmi, ákaflega lýsandi, um það er ákveðið orð fær á sig óorð, og ræður því persónuleg afstaða. Dæmið sækir Nyrop í Sólnes byggingameistara eftir Henrik Ibsen. Þar greinir frá frú Aline sem án afláts talar um“pligt“ við Hilde – sem verður til þess að Hilde fær ímugust á orðinu og segir við Sólnes: „Å, jeg kan ikke udstå det stygge fæle ordet!“ Sólnes biður um skýringu þessa. Hilde svarar: „Nei, for det høres saa koldt og spidst. Pligt – pligt – pligt. Finder ikke De også det? At den ligesom stikker en?“ Af þessu dæmi má sjá að Hilde eignar orðinu eins konar hljóðtáknlega eiginleika, runna af persónu- legum rótum. Þetta þekkja sennilega flestir af eigin reynslu, ekki síst af nöfnum einstaklinga (Nyrop 1932:14). Þetta sama dæmi notaði Andersen í riti sínu, Kritik. Sprog og Litteratur, árið 1914 (Andersen 1914:49–50). Því má svo bæta við að Nyrop greinir frá því að Dante dásamar orðið amore sakir hljómfegurðar þess og Marteinn Lúther veltir því fyrir sér hvort nokkurt tungumál heimsins geti boðið upp á fegra orð en liebe um fyrirbærið ást. Nyrop skoðar hug sinn um danska orðið kærlighed – og finnst ekki mikið til koma um fegurð þess! (Nyrop 1932:21–22) – og fellur þar með sjálfur í gryfjuna djúpu sem hann hafði varað við. Bo fellur í gryfj- una með honum og lýsir sig sammála: „Derimod har Nyrop Ret i, at Ordet Kærlighed med dets skurrende Tungeods-r rent lydmæssigt ikke er noget kønt Ord, som det burde være efter sit Betydningsindhold“ (Bo 1936:105). Carl Viggo Meincke yrkir til Kaupmannahafnar og byrjar ljóð sitt þannig: „København, København / der er klang af fest og glæde i dit navn“ („Der er klang af fest og glæde i dit navn“ 2015). En ljóst er að þar býr annað að baki en fegurð orðsins, rétt eins og hjá drengnum sem fyrir fegurðarsamkeppni orðanna árið 2014 valdi orðið flugdreki sem fegursta orðið.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194

x

Són

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Són
https://timarit.is/publication/1139

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.