Jökull


Jökull - 01.12.1984, Side 168

Jökull - 01.12.1984, Side 168
1983 Hlaup nr. 18, 29. sept.-14.okt. Hlaupið hófst hjá Skaftárdal (vhm 70) kl. 20 hinn 29. sept. Hið næsta Skaftá mátti merkja jöklafýlu af vatninu, en hún var ekki stæk. Rennsli hlaupvatns var um 150 m3/s þegar það var í hámarki á fjórða degi. Hlaupið stóð til 14. sept. Hlaupvatn alls 105 Gl. Eftir heimildum Odds Sigurðsson jarðfræðings kom hlaupið úr „Vestara- ketilsiginu". Athuga ber að eitt lítið ket- ilsig er nokkru vestar. Þau liggja öli þrjú á nær beinni línu. Súluhlaup / Grœnalónshlaup 1981 Hinn 10. júlí kom hlaup í Súlu 750 m3/s. Hlaupið var óreglulegt, stöðugt að minnka og vaxa. Það var lítið og virtist haga sér svipað og hlaupið 1977. 1982 Ekkert hlaup. 1983 Hinn 16. ágúst um kl. 12 var ljóst að vöxtur var kominn í Súlu við Súlubrú. Hlaupið náði hámarki kl. 6 hinn 17. Rennslið var þá 2200 m3/s. í hámarkinu var vatn undir allri brúnni. Mesta dýpi 300 metra frá vestur- landi var 4,9 m og náði vatn þá 1 m upp fyrir sökkul. Aðalhlaupvatnið kom undan jökli fast upp við Eystrafjall. Þar var þurrt aftur þeg- ar hlaupið var um garð gengið. Lítilsháttar brotnaði þarna úr jökulröndinni og flutti hlaupvatnið jaka vestur undir Lómagnúp. Stærstu jakar sem bárust niður að brú voru hnöttóttir kubbar 1,3 — 1,7 m að þvermáli. Súla kemur undan jökli fáeinum kíló- metrum frá Eystrafjalli og hefur haldið sig þar um all mörg ár. Þar var drjúgur vöxtur í hlaupinu en engin breyting. Hlaupið náði ekki til Gígju. Hlaupinu var lokið 18. ágúst kl. 6, en hegðun Súlu út ágúst og september var slík að ætla verður að sírennsli hafi verið úr Grænalóni. Skeiðará / Grímsvatnahlaup Grímsvötn hlupu í september 1976 eins og lesa má um í Jökli 26. árgangi. 1982 Hinn 28. janúar hófst Skeiðarárhlaup. Lið- in voru 5 ár og 4 mánuðir frá síðasta hlaupi. Hlaupið hófst rúmlega hálfu ári fyrr en búist var við. Ragnar í Skaftafelli gerði aðvart um að hlaup væri að hefjast. At- burðarásin var sú sama og í undangengnum hlaupum, rennslið óx afar hægt fyrstu dag- ana. Þetta var annað hlaupið, sem gafst til að mæla rennslið af Skeiðarárbrúnni. Hér er sýnt þversnið rennslismælistaðar, sem er Skeiðarárbrú. Horft er undan straumi, þ.e. austurbakki til vinstri og vest- urbakki er til hægri. Hin djúpa rás, sem grófst út við stöpul nr. 18 vekur e.t.v. nokkra furðu að lítt athuguðu máli. Skýr- ingin er einföld. Undanfarna mánuði var hart frost, klaki í leir- og malareyrum orð- inn 70—100 cm. Allur farvegurinn undir brúnni er því gaddfreðinn, nema þar sem ársprænan Skeiðará rann fyrir hlaupið en það var við austurstöplana. Einmitt þar náði hlaupið til að grafa. Rásin dýpkaði, er vatnið gróf undan frostskelinni. Bakkinn féll loks niður og þannig breikkaði rásin. Vatnamælingamenn og leiðangur frá Vegagerð ríkisins héldu til í Aðstöðunni í Skaftafelli meðan á hlaupinu stóð. Orku- stofnun gerði víðtækar aur- og efnisrann- sóknir á vatninu. Skyndilega var hlaupinu lokið. Hámark rennslis varð 2020 m3/s. Framrunnið hlaupvatn aðeins 1,3 km3. Inni í Grímsvötn- um sat 50 til 60 m há vatnsfylla, samkvæmt athugunum frá flugferðum til Grímsvatna. Það staðfestist síðar af vorleiðangri. Ein- hver áður ókunn staða er komin upp. Með efnagreiningu mátti merkja að hlaupvatn náði aðeins sem vottur til Gígju. 3ja mynd. 1983 Þegar kom fram í október tóku vatnssýni úr Skeiðará að gefa til kynna að vottur af háhitavatni væri á ferðinni. Ragnar Stefáns- son í Skaftafelli varð jafnframt var við að jöklafýlu lagði frá ánni annað veifið í okt. og nóv. Miðað við veðurskilyrði var rennsli Skeiðarár með eðlilegum hætti. Útfrá efna- greiningu mátti áætla framrunnið háhita- vatn (hlaupvatn úr Grímsvötnum) um 75 Gl. Með desember kólnaði veður, allar ár minnkuðu nema Skeiðará drýgðist heldur, rennslið var mælt vikulega. Ragnar í Skafta- 166 JÖKULL 34. ÁR
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188
Side 189
Side 190
Side 191
Side 192
Side 193
Side 194
Side 195
Side 196

x

Jökull

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Jökull
https://timarit.is/publication/1155

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.