Þjóðmál - 01.03.2011, Page 49

Þjóðmál - 01.03.2011, Page 49
 Þjóðmál VOR 2011 47 . sjávarútveg og því eru þessi mörk sem áður voru nefnd vel við hæfi .15 Hér fyrir ofan er sagt að sjávarútvegurinn búi ekki við lágan fjármagnskostnað, en síðar í skýrslunni, þegar skýrsluhöfundar telja upp þær forsendur sem þeir gáfu sér við mat á skuldastöðunni, segir: Gert er ráð fyrir að fjármagnskostnaður ís­ lensks sjávarútvegs fari hækkandi . Við áætlum að raunvextir lána atvinnugreinarinnar sé nú um 2% . Við gerum ráð fyrir að raunvextirnir verði komnir í 7% eftir sjö ár og verði það áfram árin þar á eftir . [ . . .] Íslenskur sjávar­ útvegur hefur líkt og annað íslenskt atvinnulíf búið við mjög lágan fjármagnskostnað . Atvinnugreinin hefur tekið erlend lán með breytilegum vöxtuum . Þessir vextir eru nú í lágmarki og líklegt að þeir fari hækkandi .16 Hér er fjármagnskostnaður orðinn lágur . Höfundar treystu sér ekki til að spá fyrir um gengi í þessum forsendum og héldu því óbreyttu, en þeir treysta sér hins vegar til um að spá fyrir um vexti . Þeim finnst líklegt að vextir eigi eftir að hækka, og ef þeir hækka á heimsvísu er vel mögulegt að þeir hækki jafnframt hér á landi . Við það styrkist gengi krónunnar jafnan . Einnig má benda á að með virkri áhættustýringu er vel hægt að festa gengi með skiptasamningum . Höfundar taka það ekki með í forsendum sínum, þó vitað sé að afleiðusamningar eru þó nokkur stærð í bókum stærri sjávarútvegsfyrirtækja . Minni afli, meiri hagræðing, meiri gróði Ástæðan fyrir því að kvótakerfinu var komið á fót árið 1984 var ofveiði greinarinnar . Mikill samdráttur hefur enda 15 Áhrif innköllunar aflaheimilda á stöðu íslenskra sjávar- útvegsfyrirtækja. 26 . bls . 16 S .r . 29 . bls . orðið á aflabrögðum, en árið 1991 var þorskafli Íslendinga 306 þúsund tonn .17 Árið 2008 var veiði á þorski ekki nema 151 þúsund tonn . Því er ljóst að kvótakerfið hefur haft tilætluð áhrif, ofveiði er ekki lengur staðreynd .18 En þrátt fyrir þennan mikla samdrátt í afla hafa verðmæti útfluttra sjávarafurða ekki lotið sömu þróun . Verðhækkanir að nafnvirði og betri fram leiðslu stýring hafa náð að vega upp minnkun á aflanum .19 Þannig hefur mikil fækkun starfa orðið frá árinu 1991, þegar um 14 .200 mann störfuðu við íslenskan sjávarútveg, 6 .200 við fiskveiðar og 8 .000 við fiskvinnslu .20 Þetta jafngilti 10,4% af íslensku vinnuafli . Hámarki var náð árin 1995–1996 þegar 16 .000 manns störfuðu í greininni . Árið 2008 var fjöldi starfa kominn niður í 7 .300 manns, eða 4,1% af íslensku vinnuafli . Á umræddu tímabili hefur því heildarvinnuafl í sjávarútvegi dregist saman um 49%, 61% stafar af fækkun í fiskvinnslu en 32% vegna fækkunar sjómanna . Af framansögðu er ljóst að mikil fram­ leiðniaukning hefur orðið í greininni . Afli hefur minnkað um þriðjung í þorskígildum, en á meðan hefur störfum fækkað um helming . Árið 1991 var aflinn 112 tonn af þorskígildum á hvert starf við veiðar en árið 2008 var aflinn 111 tonn af þorskígildum á hvert starf við veiðar . Framleiðniaukningin hefur þannig öll orðið í vinnslu, enda hefur starfsfólki fækkað umtalsvert mikið meira þar heldur en við veiðarnar .21 Árið 1991 17 S .r . 6 . bls . 18 Reyndar hefur veiði á ýsu aukist, en veiði á bæði karfa og ufsa hefur minnkað . Íslenskur sjávarútvegur hefur ekki náð að bæta sér upp minni þorskafla með veiðum á öðrum botnfisktegundum hvað magn varðar . 19 Áhrif innköllunar aflaheimilda á stöðu íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja. 10 . bls . 20 S .r . 11 . bls . 21 Skýrsluhöfundar spyrja sig hvort ekki séu möguleikar á hagræðingu við veiðarnar . Ljóst er að svo er, enda er sjálfvirkni mjög takmörkuð um borð í íslenskum

x

Þjóðmál

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.