Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Bókasafniš

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Bókasafniš

						Áslaug Agnarsdóttir
Enginn lifir orðalaust
- úr sögu orðabóka
Legere, et non intelligere, neglegere est.
(Cato, Marcus Porcius, 234-149/ Kr.)
Að lesa án þess að skilja það sem maður les
ber vott um ákveðið hirðuleysi; eitthvað á
þá leið sagði Cato forðum. Á dögum Catos
voru engar orðabækur sem hægt var að
fletta upp í til að leita skýringa og því var fólki nokkur
vorkunn. Nú á tímum búa lesendur víðast hvar í
heiminum við aðrar aðstæður, ekki síst við íslending-
ar sem margir hverjir hrepptum óvænt hnoss í jóla-
gjöf á síðustu jólum. Hér er átt við þriðju útgáfu
íslensferar oröabökar sem leit dagsins ljós í byrjun nóv-
embermánaðar hjá forlaginu Eddu undir ritstjórn
Marðar Árnasonar málfræðings. Það telst ávallt til
tíðinda þegar ný móðurmálsorðabók kemur út enda
munu hafa selst hvorki meira né minna en 1.637 ein-
tök af orðabókinni í forsölu. Hún var auk þess mest
selda bókin á íslandi dagana 1. til 18. nóvember, sam-
kvæmt samantekt Félagsvísindastofnunar.
í þessari grein ætla ég að velta orðabókum al-
mennt fyrir mér, athuga gildi þeirra og fjölbreytileika
og stikla á stóru í sögu móðurmálsorðabóka í Evrópu.
Cato, höfundur latneska spakmælisins hér að
ofan, hafði vissulega rétt fyrir sér. Það er lítið gagn í
lestri nema að lesandinn skilji það sem hann les. Þar
koma orðabækur að góðum notum. Orðabækur eru
reyndar mest notuðu handbækur í heimi. Ólíkt öðr-
um handbókum eru þær til á fjölda heimila, notaðar
jafnt af skólabörnum sem fullorðnum. Orðabækur
eru þó ekki bara handbækur; þeir eru ófáir sem segj-
ast hafa yndi af að blaða í orðabókum sér til gamans
jafnt sem gagns. Það er vissulega bæði fróðlegt og
skemmtilegt að fletta orðabókum, velta fyrir sér
merkingu orða og hvernig skilningur einstakra orða
hefur breyst í tímans rás. Á bak við vandaða orðabók
er oftast margra ára ef ekki áratuga vinna, vinna sem
er bæði erfið og tímafrek. Sumar orðabækur eru verk
Ég segi alltaf færri og færri orö enda hafði ég lengi á
þeim illan bifur.
Sigfús Daðason: Hendur og orö.
Ritstjóri  Oxford  English  Dictionary, James A.H.  Murray,  uið
orðabófeastörf.
eins manns en yfirleitt eru höfundar orðabóka fleiri
en einn. „To make a dictionary is dull work," sagði
enski orðabókarhöfundurinn Samuel Johnson í
frægri orðabók sinni undir orðinu „dull", og svo skýrir
hann orðið lexicographer (höfundur orðabókar) sem „A
writer of dictionaries, a harmless drudge". Hvort hon-
um hafi verið full alvara með þessu skal ósagt látið en
þeir orðabókarhöfundar eru áreiðanlega í meirihluta
sem hafa haft ánægju af sinni vinnu.
Orðabækur eru margvíslegar, bæði hvað varðar
efni og form. Orðabók getur verið eintyngd, t.d. móð-
urmálsorðabók, tvítyngd eða jafnvel fjöltyngd. Tví-
tyngdar orðabækur hafa þann tilgang að opna mönn-
um sýn inn í eitt tungumál gegnum annað og eru not-
aðar við tungumálanám eða þegar verið er að þýða
BÓKASAFNIÐ 27. ÁRG. 2003
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72
Blašsķša 73
Blašsķša 73
Blašsķša 74
Blašsķša 74
Blašsķša 75
Blašsķša 75
Blašsķša 76
Blašsķša 76
Blašsķša 77
Blašsķša 77
Blašsķša 78
Blašsķša 78
Blašsķša 79
Blašsķša 79
Blašsķša 80
Blašsķša 80
Blašsķša 81
Blašsķša 81
Blašsķša 82
Blašsķša 82
Blašsķša 83
Blašsķša 83
Blašsķša 84
Blašsķša 84