Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Morgunblašiš

og  
S M Þ M F F L
. . 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Morgunblašiš

						34    LAUGARDAGUR 12. ÁGÚST 2000
MORGUNBLAÐIÐ
±
MORGUNBLAÐIÐ
LAUGARDAGUR 12. ÁGÚST 2000     35
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Arvakur hf., Reykjavík.
Framkvœmdastjóri: Hallgrímur B. Geirsson.
Ritstjórar: Matthías Johannessen,
Styrmir Gunnarsson.
MIKIL OG GOÐ TENGSL
ISLENSK arfleifð stendur traust-
um fótum í íslendingabyggðum
vestur í Kanada, eins og glöggt
hefur komið fram hér á síðum Morg-
unblaðsinsundanfarna daga.
Tengsl íslendinga við Vestur-ís-
lendinga í Kanada og Bandaríkjunum
eru nú bæði mikil og góð og er það
fagnaðarefni. Rætur þeirra og okkar
eru hinar sömu, menningararfleifðin
hin sama og uppruninn hinn sami.
Hvergi nokkurs staðar utan ís-
lands búa jafnmargir brottfluttir ís-
lendingar og afkomendur þeirra og í
Kanada og Bandaríkjunum. Því er
það sérstakt ánægjuefni að áhugi á
auknum samskiptum, samvinnu og
tengslum á milli Vestur-íslendinga
og Islendinga hefur aukist svo mjög
eins og glöggt hefur komið í ljós á
undanförnum árum.
Þennan aukna og gagnkvæma
áhuga hefur mátt merkja m.a. af
auknum fjölda Vestur-íslendinga
sem sækja gamla landið heim ár
hvert, bæði frá Kanada og Bandaríkj-
unum og með stórauknum straumi ís-
lenskra ferðamanna á slóðir Vestur-
íslendinga að undanförnu.
Sömuleiðis hafa margir hér á landi
lagt hönd á plóginn í þeim tilgangi að
efla samskipti, tengsl og skilning á
milli þjóðarinnar og íslenskra þjóðar-
brota í Vesturheimi.
Þar hefur uppbygging Vesturfara-
setursins á Hofsósi gegnt stóru hlut-
verki. Sú uppbygging þykir í alla
sts/SÍ bQ^ tolHst fráh»rlPD,a vpI of er
talin mikilvægt framlag í því skyni að
laða hingað til lands fólk vestan hafs,
sem er af íslensku bergi brotið.
Með samningi sem sjálfseignar-
stofnunin Vesturfarasetrið gerði við
ríkissjóð íslands um stuðning ríkis-
ins við uppbyggingu setursins, tók
Vesturfarasetrið formlega að sér að
vera þjónustumiðstöð fyrir fólk af ís-
lenskum ættum í Vesturheimi og
vinna að vináttutengslum milli þjóð-
anna.
Lengi vel var það svo, að takmark-
aður áhugi virtist vera fyrir hendi á
samskiptum héðan við þá sem flust
höfðu vestur um haf og afkomendur
þeirra. Sömuleiðis virtist ekki ýkja
mikill áhugi vestan hafs, á því að
rækta sambandið við ræturnar og
upprunann hér á landi.
Nú er öldin önnur og er það vel.
Okkur ber að hlú að þessum tengslum
og fagna því að brottfluttir íslending-
ar í Vesturheimi og afkomendur
þeirra vilja viðhalda sambandi við
uppruna sinn og rætur og rækta
tengslin við ísland. Við leggjum okk-
ar af mörkum, með því að taka vel á
móti þeim sem hingað koma, með því
að efla til framtíðar starfsemi Vestur-
faraseturins, og með því að auka
menningar- og viðskiptatengsl við
Vestur-Islendinga.
í kjölfar aukinna samskipta á milli
okkar og Vestur-íslendinga má búast
við auknum áhuga á fréttum þaðan
hér á íslandi, sem íslenzkir fjölmiðlar
þurfa að huga að.
UPPBYGGING GAMALLA SÖGUSTAÐA
VIÐ íslendingar höfum lengst af
verið fremur fátækir af sögu-
legum minjum, þegar frá eru taldar
skinnbækurnar góðu. Elztu húsin til
sveita eru bærinn á Keldum á Rang-
árvöllum, burstabær af sígildri
gerð. íslenzk hús hafa illa þolað um-
hleypingar íslenzkrar veðráttu og
þau hafa grotnað niður og týnzt í
aldanna rás.
í raun hafa menn þurft að hleypa
heimdraganum til þess að sjá hvern-
ig höfuðból voru byggð að fornu. í
færeysku loftslagi hafa hús og
mannvistarleifar varðveizt mun bet-
ur og sem dæmi má nefna að það er
hreint ævintýr fyrir íslending að
koma í Kirkjubæ í Færeyjum og sjá
hvernig kóngsbóndinn þar býr í 800
til 900 ára gömlu húsi, Stokkastof-
unni í Kirkjubæ. Þá rennur auðvitað
upp ljós fyrir mönnum, að svipuð
hús hafi verið á stórbýlum á íslandi
að fornu, hátimbruð og virðuleg hús
eins og í Kirkjubæ.
En þegar fátt er um fornar bygg-
ingar er sjálfsagt að endurgera hús
eftir fornum heimildum. Slíkt höfum
við gert jafnframt því að merkis-
staðir hafa verið endurreistir eftir
að hafa verið forsmáðir um langan
tíma. Þar má t.d. minna á Skálholt
og uppbyggingu staðarins á sjöunda
áratug þessarar aldar. Nú í kringum
aldamótin og í minningu þess að eitt
þúsund ár eru liðin frá landafundum
og kristnitöku hefur verið gert gríð-
arlegt átak í að endurvekja gamla
byggingarhefð.   Bærinn   á   Eiríks-
stöðum er gott dæmi um þetta, þar
sem Eiríkur rauði bjó og talið er að
Leifur heppni Eiríksson sé fæddur.
Þar hefur risið bær, sem byggður er
á hugmyndum um landnámsbæ, og
verður hann vígður um helgina. Þá
hefur Reykholt í Borgarfirði, höfuð-
ból Snorra Sturlusonar, einnig feng-
ið mjög virðulega endurreisn og er
gaman að koma þangað og skoða
bæði forminjar og hina nýju mynd-
arlegu Snorrastofu, sem þar hefur
risið. Þá má nefna Þorgeirskirkju á
Ljósavatni sem vígð var fyrir
skömmu og við hæfi að þar hefur ris-
ið myndarleg kirkjubygging. Hún
ber auðvitað nafn Ljósvetningagoð-
ans, sem sagði að ekki skyldi slíta í
sundur friðinn heldur hafa hér ein
trúarbrögð. Enn fremur má í þessu
sambandi minna á uppbygginguna á
Hrafnseyri við Arnarfjörð í minn-
ingu Jóns Sigurðssonar forseta.
Þannig má lengi telja. Stafakirkjan í
Vestmannaeyjum, __ reist þar sem
fyrsta kirkjan á íslandi reis fyrir
þúsund árum, er vegleg gjöf Norð-
manna og sýnn- að þeir bera sér-
stakan hug til íslendinga. Þá hefur
og risið kapella við sögualdarbæinn í
Þjórsárdal.
Allt þetta mikla átak sem gert
hefur verið að undanförnu er til
mikillar fyrirmyndar. Það eykur
áhuga fólks á sögu okkar og menn-
ingu, eykur virðingu sögustaða og
gæðir þá nýju lífi. Þetta átak bæði
eykur umferð íslendinga og er-
lendra ferðamanna um landið.
Salan á Hótel Valhöll á Þingvöllum
Dagbókarblöð
*»»«*»«*»*
Breskur auðmaður búsettur í Mónakó hefur gert tilboð í Hótel Valhöll.
Deilt um eignarhald og
100 ára lóðarréttindi
BATSMYND eftirvan Gogh, máluð íArles 1888.
RETTINDI eigenda
Hótels Valhallar á
Þingvöllum gagnvart
eigendum lóðarinnar
hafa frá upphafi verið
óljós. í nefndaráliti Þingvallanefnd-
ar frá árinu 1925 segir að ekM sé
hægt að framselja leiguréttindi yfir
lóðinni sem Hótel Valhöll stóð á þá
án samþykkis ábúandans á Þing-
völlum, það er að segja Þingvalla-
prests, og landsstjórnarinnar.
Björn Bjarnason menntamála-
ráðherra segir að ljóst sé, og viður-
kennt af eigendum Valhallar, að
a
"fl.M.mi/'ifli!,
i'lmaojuuui
núii
hátt
hóteíið
byggja viðbætur við hótelið árið
1963, og eigi því hluta bygginganna.
Hann segist þó ekki fyrir fram vera
mótfallinn sölunni, en hafa þurfi
samráð við Þingvallanefnd og rfkið,
og fylgja öllum reglum.
Hann er þó þeirrar skoðunar,
eins og bæði Þingvallanefnd og
meirihluti alþingismanna, að best
væri að hótelið væri í eigu ríkisins.
Stjórnvöld hafa raunar yfirleitt
verið þessarar skoðunar allt frá
þriðja áratugnum, en eigendur hót-
elsins hafa hingað til hafnað því að
selja það. Árið 1949 vildu þó þáver-
andi eigendur losna við hótelið og
buðu ríkinu forkaupsrétt. Þeir
sögðust mundu stilla verðinu mjög í
hóf. Steingrímur Steinþórsson for-
sætisráðherra þakkaði eigendunum
tilboðið, en sagði að ríkið hefði ekki
í hyggju að kaupa Hótel Valhöll.
Fyrir nokkrum árum síðan bauðst
ríkið til að kaupa hótelið, en ekki
tókst þá samkomulag um verð.
Ársleiga lóðarinnar 15 krónur
Árið 1897 samþykkti Alþingi að
frumkvæði Benedikts Sveinssonar
alþingismanns að veita   _______
2.500 króna styrk til
byggingar funda- og
gistingahúss á Þingvöll-
um, gegn því að jafnstór
upphæð kæmi annars
staðar frá. Hópur
manna, þar á meðal
Tryggvi Gunnarsson,
bankastjóri Lands-
bankans, tók sig saman um að
leggja fram mótframlagið. Sumarið
1898 var hótelið reist, við svonefnda
Kastala á Þingvöllum. Sigfús Ey-
mundsson bóksali teiknaði húsið og
stýrði verkinu. Tvisvar var byggt
við hótelið á þessum stað og einnig
voru reist tvö minni hús til viðbótar
í grenndinni tengd því.
Jón Ragnarsson, aðaleigandi Hótel Valhallar, segist hafa skrifað
undir bindandi samning um sölu á hótelinu tii kaupanda í
Mónakó fyrir nærri hálfan milljarð króna. Björn Bjarnason
menntamálaráðherra segir að ríkið eigi hluta hótelbygginganna
og því þurfí samþykki þess fyrir sölunni. I áliti Þingvallanefndar
frá árinu 1925 kemur einnig fram að leita þurfí samþykkis Þing-
vallaprests og stjórnvalda áður en leiguréttindin eru framseld.
Helgi Þorsteinsson kannaði sögu hótelsins og komst meðal
annars að því að ríkissjóöi var eitt sinri böoið llótGlíð til kaups
____________fyrir hóflegt verð, en hafnaði því þá.____________
Réttindi eig-
enda Valhallar
gagnvart lóðar-
eigendum ver-
iðóljósfrá
upphafi
Árið 1899 gerði hópurinn sem að
byggingunni stóð samning við Jón
Thorsteinsson prest á Þingvöllum
um leigu á hótellóðinni. Þar var til-
tekið að greiða skyldi 15 króna
leigu árlega fyrir lóðina. Samning-
urinn var staðfestur af stjórnvöld-
um.
Árið 1918 komst hótelið í eigu
Jóns Guðmundssonar, bónda í
Heiðarbæ, og var framsal leigurétt-
indanna staðfest af Þingvallaprest-
inum og stjórnvöldum. Jón greiddi
eins og fyrri eigendur hússins 15
krónur í ársleigu.
Um svipað leyti var svonefnd
Þingvallanefnd stofnuð og átti
Stúdentafélagið frumkvæði að því.
í fyrstu voru fulltrúar í nefndinni
kosnir af nokkrum félagasamtök-
um í bænum. Þau beittu sér meðal
annars fyrir því að Guðmundur Da-
víðsson kennari væri ráðinn til að
_______   verða „umsjónarmaður"
á Þingvöllum á sumrin.
Töluvert var þá um að
ferðamenn, sérstaklega
frá Reykjavík, kæmu í
dagsferðir á staðinn og
þóttu þeir ganga illa um,
auk þess var „drykkju-
skapur og slark með af-
brigðum."
Guðmundur tók hart á þessum
málum á næstu árum og lenti meðal
annars í mikilli rekistefnu vegna
þess að hann gerði upptækar þrjár
vínflöskur sem reykvískur kaup-
maður hafði haft með sér í drykkju-
ferð til Þingvalla. Guðmundur
kvartaði ekki síst yfir umgengninni
í tengslum við Hótel Valhöll.
Strax í upphafi þriðja áratugar-
ins var byrjað að ræða um að færa
hótelið, enda þótti það ekki augna-
yndi þar sem það stóð og auk þess
„mjög illa byggt", „óvandað í alla
staði" og „svefnherbergin flest
óboðleg til gistingar þeim sem góð-
um húsum eru vanir", að áliti Þing-
vallanefndar árið 1925. Matthías
Þórðarson þjóðminjavörður mælti
meðal annars með því árið 1920 að
Hótel Valhöll yrði fjarlægt en ann-
að veglegra gistihús reist annars
staðar við Þingvelli.
Ekkert varð þó úr áformum um
flutning fyrr en árið 1929 og þá í
tengslum við heildarendurskipu-
lagningu svæðisins vegna Alþingis-
hátíðarinnar 1930. RíMssjóður
kostaði flutninginn, jafnstór lóð var
fengin undir húsið og áður og svo
virðist sem öll leiguréttindi hafi
verið óbreytt.
Hótelið fært en
leiguréttindin fylgdu
í nefndaráliti Þingvallanefndar
frá árinu 1925 er meðal annars fjall-
að um Valhöll. Þar segir að eigandi
hótelsins hafi leiguréttindi yfir lóð-
inni svo lengi sem hann standi í
skilum með ársleiguna, sem enn var
óbreytt, 15 krónur. Bent er á að
framsal leiguréttindanna frá hinu
upprunalega félagi, sem byggði
húsið 1898, til Jóns Guðmundsson-
ar, hafi verið staðfest bæði af
stjórnarráðinu og Þingvallapresti.
Hins vegar er bent á að „þar með
virðist engin kvöð lögð á fyrir eptir-
komandi presta og síst um aldur og
ævi, lengur en Jón Guðmundsson
lifir og er leigjandi lóðarinnar eða
sá, er hann hefir framselt leigu-
rjettindi sín, heldur muni þurfa
jafan, ef lóðarrjettindin skulu fram-
seld, að leita bæði samþykkis
ábúandans á Þingvöllum og land-
stjórnarinnar."
Jón Guðmundsson hafði ýmsar
hugmyndir um endurbætur á hótel-
inu. Hann var ekki andvígur því að
hótelið yrði flutt, en óskaði eftir því
að ríkið tæki þátt í því að byggja
annað og stærra hótel annars stað-
ar. Hann sagðist þó ekki vilja gera
þetta í eiginhagsmunaskyni. í bréfi
til Þingvallanefndar árið 1926 sagð-
ist hann helst ekki vilja selja eignir
sínar á staðnum, heldur „lifa til að
fullkomna þær." Hann sagðist hafa
gert erfðaskrá og ánafnað þær rík-
inu eftir sinn dag.
Af einhverjum ástæðum varð þó
ekki úr þeirri fyrirætlan hans því
árið 1944 seldi Jón hót-   _______
elið ásamt lóðarréttind-
unum til hlutafélagsins
Valhallar. Sama félag
bauðst til þess fimm ár-
um síðar að selja ríkinu
hótelið, en fékk afsvar.
Deilt um
-   snyrtiaðstöðu
Árið 1963 komst hótelið í eigu
Jóns Ragnarssonar og föður hans
og á Jón nú 65% hlutafjár en þrjú
systkini hans afganginn. Sama ár
var reist snyrtiaðstaða við hótelið
og tók ríkið þátt í kostnaði við
bygginguna. I skjölum Þingvalla-
nefndar á Þjóðskjalasafni kemur
raunar fram að ríkið hafði þá um
Fyrirtækið
Verino Invest-
ments milli-
líður fyrir Bret-
ann Howard
Krúger
langt skeið borgað Hótel Valhöll
fyrir að veita gestum þjóðgarðsins
ýmsa ókeypis þjónustu, meðal ann-
ars snyrtiaðstöðu.
Jón segir að hlutur rflásins í
framkvæmdunum sem fram fóru
1963 hafi verið óverulegur og litið
hafi verið á það sem framlag til
þessarar þjónustu. Hann segist því
líta svo á að hann og fjölskylda hans
eigi snyrtiaðstöðuna eins og aðra
hluta hótelsins, en ef í ijós komi að
rfkið eigi þar hlut, geti það átt hann
áfram þó að hótelið sjálft skipti um
eigendur.
Björn Bjarnason menntamála-
ráðherra segir að ríkissjóður eigi
bæði landið seiii hóteiío SÍeiidUT á
og einnig hluta af byggingunum.
„Við erum ekki að setja neinum
stólinn fyrir dyrnar með neinum
hætti, við viljum bara að þetta sé
gert þannig að það samrýmist þeim
reglum og þeim metnaði sem á að
gilda á Þingvöllum. Þingvallanefnd
á sérstaklega að sjá til þess að þetta
sé allt með þeim hætti að virðingu
staðarins sé gætt að fullu og ekkert
sé gert sem særi tilfinningar
íslendinga til þessa staðar, það
hefur nefndin alltaf haft að leiðar-
Ijósi."
Björn bendir sérstaklega á að ef
útlendingur hyggist kaupa hótelið
þurfi að fara að reglum um fjárfest-
ingar útlendinga á íslandi.
Björn segir að enn eigi eftir að
koma í ijós hvort samningar um
sölu á hótelinu leiði til einhverrar
niðurstöðu. Jón Ragnarsson segist
vera búinn að skrifa undir samning
og hann sé frágenginn. Kaupandinn
er fjárfestingafyrirtækið Verino
Investments í Mónakó og kaup-
verðið 3,8 milljónir sterlingspunda,
_______   eða um 458 miUjónir ís-
lenskra króna.
Jón segir að orðið hafi
að samkomulagi að
hann ræki hótelið til
hausts en að nýr eigandi
tæki þá við. Samkvæmt
þeim upplýsingum sem
Jón hefur fengið er
Verino Investments
milliliður fyrir Bretann Howard
Krtiger.
Nigel Carter, starfsmaður fyrir-
tækisins, segist þó í samtali við
Morgunblaðið ekkert kannast við
það nafn. Hann vildi í gær ekki
svara öðrum spurningum um samn-
inginn fyrr en hann hefði ráðfært
sig við kaupandann.
S. maí, síðdegis
Dálítil hvfld, siesta, er ágæt í
mollunni. Hef hlustað á hljóðbók
með efni eftir Bertrand Russell
um afstæðiskenningu Einsteins.
Hef alltaf átt auðvelt með að
skiija Russell, ég veit ekki af
hverju. Hef jafnvel gagn og
ánægju af þessari bók.
Annars eru ferðalög sérstakt
líf utan við allt líf. Maður losnar
einhvern veginn úr tengslum við
umhverfið á svona flækingi,
nema umhverfið sé því kunnug-
legra. Og svo þarf maður að vera
nokkurn tíma á sama stað. Þá
hefur mér fundizt auðvelt að ná
jarðsambandi en þó ekki eins
hastarlega og Konráð Gíslason
lýsir í ferðabréfum sínum því það
er engu lfkara en hann eigi heima
á baðstöðum Þýzkalands þar sem
hann er sér til heilsubótar, svo
rækilega sem hann lýsir körlum,
en þó einkum konum, sem verða
á vegi hans. Karlinn virðist ekki
hafa látið neina konu fram hjá
sér fara. Hann var áreiðanlega
ekki allur bar sem hann var séð-
ur í þeim efnum. Stundum er
gáskinn svo mikill að hann fer
með himinskautum í lýsingum
sínum. Hann hefði áreiðanlega
ekki látið Pay TV-Cannel á sjón-
vörpum ****-hótelanna nú á
dögum fram hjá sér fara. Það
hefðu orðið lýsingar sem segðu
sex!
En hvað er ég að hugsa um
Konráð Gíslason hér í Madrid?
Ég hef afgreitt ferðabréf hans í
bók minni Við Kárahnjúka og
önnur kennileiti, 1999, bls. 278-
280. Jú, hann var andinn á bak
við Jónas og það er hægt að læra
af honum að ferðast. Og ef ís-
lenzkir skáldsagnahöfundar
hefðu tekið mið af ferðabréfum
hans og tileinkað sér eitthvað af
ferskum og sérstæðum stflbrögð-
um hans, ættum við nú miklu
sérstæðari skáldsagnabók-
menntir en raun ber vitni; sér-
stæðari, frumlegri og veðurmeiri
ístíl.
Rigning með köflum. Höfum
samt gengið mikið. Orðinn sér-
fræðingur í regnhlífum. Þegar
við sátum í kaffihúsi sagði Ingó
við mig: Það er vinna að ferðast.
Já, sagði ég, hörkuvinna! Svo
fórum við að tala um lífið og til-
veruna, samskipti fólks og
vandamál. Hann sagði að höfnun
eða afneitun gæti verið meira
virði en vandræðaleg samskipti.
Ég hugsaði um þetta en held það
sé einstaklingsbundið. Allt er
einstaklingsbundið. Ekkert á við
um allt fólk. Allt horfir öðruvísi
við hverjum einstökum sem bet-
ur fer. Það er hlutverk okkar að
velja og hafna. Sumir velja erfið-
leika sem geta leitt til hamingju,
aðrir auðveldustu leiðina sem
getur leitt til óhamingju. Allt er
þetta afstætt.
Dreymdi Svein Einarsson í
nótt. Það er ekkert skrítið, ein-
ungis áminning um að ég á að
flytja ljóð við opnun ljóðlistar-
sýningar í Þjóðmenningarhúsinu
daginn eftir að ég kem heim. Það
er á vegum Sveins Einarssonar
og listahátíðar. Hafði lofað þessu
og við það verð ég að standa. Og
þá kemur Sveinn í heimsókn að
næturþeli hingað í Madrid til að
minna mig á þessi ósköp og rask-
ar ró minni. En það er áreiðan-
lega gott að dreyma Svein. Bezt
þykir mér samt að dreyma Sig-
urð; einhvern Sigurð, ekki sízt
Sigurð A Magnússon. Það er
skrýtið! Og þó. Draumar eru ein-
hvers konar tákn og Sigurður er
tákn um eitthvað jákvætt, kemur
persónunni ekkert við.
Einn er sá staður þar sem
maður skilur tungumálið jafnvel
og innfæddir; það er safnið, ekki
sízt málverkasafnið. Skoðuðum
eftirminnilega sýningu í Thys-
sen-Bornemisza-safninu. Þar eru
margar eftirminnilegar myndir,
m.a. eftir bandariska málara sem
eru ekki á hverju strái í Evrópu
og ótrúlega fallegt safn ítalskra
mynda fyrir renisansinn; það eft-
irminnilegasta sem ég hef séð af
því tagi. Þarna sá ég í fyrsta sinn
mynd eftir Hans Hofmann,
kennara Louisu Matthiasdóttur í
New York. MiMð er hún annars
ólík þessum kennara sínum sem
hefur verið afar venjulegur af-
straktmálari af þessari mynd að
dæma. Mynd eftir Watteau frá
1712, smámynd sem lætur lítið
yfir sér, hefði glatt auga Gunn-
laugs Schevings sem dáði þennan
18. aldar málara öðrum fremur.
En þarna voru einnig myndir eft-
ir aðra meistara sem stóðu hjarta
hans nær, Zubarán, Magritt.
Einnig ágæt eintök af stórmeist-
urunum, Picasso, Miro og hvað
þeir nú heita. Augljóst að Picasso
og Braque hafa málað í svipuðum
stfi framan af enda jafngamlir,
fæddir upp úr 1880. Þarna eru
impressionistar, expressionistar,
popplistamenn og hvaðeina. Góð-
ur Kandinsky, slappur Munch,
óskemmtilegur Matisse, samt er
hann einhver mesti málari sög-
unnar, þokkalegur Cézanne og
andlitslaus Bacon; auðvitað! Ein-
kennileg árátta þessa listamanns
að þola ekki andlit fólks óaf-
skræmd. Hefur líklega stafað af
einhverjum duldum sjálfstortím-
ingarþáttum í honum sjálfum.
Sjálfsmynd hans var þó alveg í
lagi - og meira en það ef því var
að skipta - og hefði vel getað átt
við hann það sem Auden segir í
bókmenntasögulegu yfirhti sínu
A Certain Thing - og fullyrðir að
sé íslenzkur málsháttur: Allir
elska eigin fret! Ég hafði að vísu
aldrei heyrt þetta orðtak og
hvergi séð það á prenti nema í
þessu fína yfirlitsriti Audens en
þar er m.a. að finna úrval úr
eddukvæðum.
En eftirminnilegasta myndin á
þessari sýningu var kannski
bátsmynd eftir van Gogh, máluð í
Arles 1888. Það er einhver sér-
stök tilfinning í litefni þessa hol-
lenzka málara. Það eru ekki ein-
asta litirnir sem hrífa, heldur
áferðin; tilfinningin í efninu. Hún
er mjög áþreifanleg þegar maður
stendur andspænis myndum van
Goghs.
10. maí,
miðvikudagur
Þeir sem koma til Madrid
þyrftu helzt að skoða fallegt og
óvenjulegt safn sem er kannski
ekki í alfaraleið, þótt það sé í út-
jaðri miðborgarinnar; sérstætt
menningarsögulegt safn og lum-
ar á ýmsu. Það heitir Fundación
Lázaro Galdiano Museum.
Stendur við eina helztu götu
borgarinnar, Calle Serrano.
Auk ýmissa gersema og muna
úr daglegu lífi fyrri alda er þar
einnig slatti af málverkum, m.a.
dýrlegar smámyndir eftir Goya
og eftirminnileg málverk eftir El
Greco eða grikkjann frá Krít sem
settist að í Toledo og tók upp
þetta spænska nafn um uppruna
sinn og svo ein af þessum fallegu
guðsmóðurmyndum Murillos. En
þessar gersemar eru í raun auka-
atriði í safninu því hér birtist
menningarsagan eins og hún
leggur sig í margvíslegum mun-
um ððrum sem lýsa siðmenning-
arlegri þróun betur en mörg orð.
Hér eru svo fallega skreytt úr að
engu tali tekur, litlar málaðar
mannamyndir sem hafa verið
notaðar eins og fjölskyldumyndir
nú á dögum, þ. á m. lítil mynd af
Eoussesu sein sýnir þennan íit-
rfka persónuleika eins og hann
hefur að öllum lfltindum litið út,
hér eru alls kyns men og skraut-
munir, hálsfestar frá ýmsum tím-
um, hringar og annað daglegt
tízkudót - en það sem vakti
kannski mesta athygli mína fjöl-
breytt lyklasafn af ýmsum gerð-
um og frá öllum tímum, líklega
mest útidyralyklar af öllum
stærðum, stórir lyklar að kirkju-
dyrum og ég sá ekki betur en
þarna væri hinn eini sanni lykill
að sjálfu Gullna hliðinu! Það
hefði ekki verið ónýtt að taka
hann með sér ef illa stendur í ból-
ið hans Lykla-Péturs þegar þar
að kemur. Ekki trúi ég því að rit-
stjóri Morgunblaðsins til margra
ára komist klakklaust inn fyrir
það gullna port en vel má vera að
það sé gamall komplex eftir 40
ára basl við kröfuhart umhverfi!
Ogkaltstríð!
Ég er hræddur um að saman-
burður þessara skrautmuna við
okkar tíma verði okkur heldur
óhagstæður þegar fólk fer að
skoða þá eftir nokkur hundruð ár
- ef Norður-Evrópa verður þá
ekki komin undir jökulóða
frostvinda nýrrar ísaldar.
Rakst á það sem National
Geographic hefur eftir þýzkum
klerki frá 11. öld í víkingaeintaki
sínu, þ.e. að íslendingar hafi eng-
an konung haft, lögin séu þeirra
konungur. En þó held ég tungan
sé kóróna okkar og stolt, landið
og tungan, en lögin hafa því mið-
ur sett niður eftir ólögin sem
skipta okkur nú í tvær þjóðir,
kvótaþjóðina sem allt á - og svo
hina.           M.
*
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
34-35
34-35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68