Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Dagblašiš Vķsir - DV

og  
S M Þ M F F L
. 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Dagblašiš Vķsir - DV

						42
DV. LAUGARDAGUR 27. OKTOBER1984.
,Y firbordið verður
sjálft inntakið"
— r ætt við Jón Oskar myndlistarmann
Þegar komiö er heim til Jóns Oskars
myndlistarmanns blasa verk hans viö
þar sem hann hefur hallaö þeim upp aö
veggjum. Og þó aö Jón sé stór þá eru
verk hans stærri. Þau eru líklega þrír
metrar á hæö, þau stærstu, og svona
tveir, og allt upp í fimm metrar, á
breidd.
Jón er á förum til New York á næst-
unni en þar hefur hann dvaliö mestan
part undanfarin f jögur ár. Verkunum
hefur hann stillt upp í stofunni til aö
sýna einstaklingum áður en hann yfir-
gefur fóstur jörðina.
Stórar andlilsmyndir, sem blasa
viö á einum stofuvegg, eru af síðustu
sýningu sem hann hélt aö Kjarvals-
stöðum. Hann segir þær unnar upp úr
fjölskyldualbúmi.
„Þessar myndir urðu til sjálfar.
Þær eru kópíeraðar og síðan látið ráö-
ast hvað úr verður. Eins og þú sérð þá
eru sumar næstum ekkert unnar
meöan aðrar eru alveg þaktar."
Talið berst að því sem Jón er að fást
við þessa stundina. New York / Portr-
aits er eitt af því. Þau eru Islendingar
og Ameríkanar, vinir og kunningjar.
Hann málar módelin fyrst og tekur
síðan mynd af þeim. Þetta tengist
performönsum og videoböndum sem
hann hefur unnið. Hann sýnir mér
myndir af performans þar sem hann er
íklæddur gullfötum og drekkur út-i
þynnta akrýlmálningu. Annars staðar
eru myndir af mönnum í gullfötum
sem standa undir gullfánum. Viö hlið
mannanna eru merki.
— Hvaða tákn eru þetta ?
„Þetta eru fornnorræn og keltnesk
merki," segir Jón, „menn sem standa
undir merki og líta upp til fánans,
baðaðir gullnum ljóma. Merkin eru úr
öllum tengslum við þessa menn. Og í
stað þess að velja tákn, sem hafa ein-
hverja vigt, þá valdi ég skreytingar af
húsgögnum og ööru ámóta. Þannig að
maðurinn stendur undir flaggi sem er
ekki neitt neitt. Meiningarleysi og
misskilningur þessara manna er
aðalinntakið í þessu," segir Jón og
hálfhlær. „Yfirlýsingar um myndir
geta annars verið mjög varasamar og
geta hreinlega slegið þær af. Þegar ég
hélt sýninguna síöastliðinn vetur þá
slysaðist út úr mér eitthvaö um þjóð-
rembu og fasisma sem siðan var gert
að yfirskrift sýningarinnar í blöðum.
Þetta er hroðaleg einföldun."
Heildarhugsun
— Þegar þú ert með sýníngu eins og
þá síðustu, er þá heildarhugsun í allri"
sýningunni?
„Já, ég lít á þetta sem eitt verk. Ég
veit ekki hvort það verður þannig næst,
hvort það verður eitt verk eða almenn
sýning. En ég vinn yfirleitt í seríum og
seríum sem haldast í hendur, þannig
að þetta endar sem innstallation, eitt
verk. Engu að síður er hver mynd
sjálfstæð og stendur sem slík aö sýn-
ingulokinni..
—  Hver var aðalhugmyndin á bak
við sýninguna?
„Þrjár myndir, "Clarification",
voru þungamiðja sýningarinnar sem
allt hitt snerist um, — umbreyttir
menn með englaásjónu. fyrirmyndirn-
ar voru helgimyndir og pólitísk plaköt,
þ.e. plaköt af stjórnmálaleiðtogum.
Þetta tvennt liggur merkilega nærri
hvort ö'ðru. Myndirnar eru af mönnum
sem heiga sig ákveðinni hugsjón, það
skiptir þá ekki máli hver hún er, bara
að það sé eitthvað sem þeir fá að
standa fyrir. Posi (Halldór B.
Runólfsson) fer mjög nærri þessu í
krítik sinni um sýninguna í Þjóöviljan-
um þar sem hann segir: „Þeir eru ekki
menn gjallarhorna heldur hljóðdeyfis.
Þetta eru málaliðarnir, án fööurlands
eða þjóðernis. Þeir fylgja hvaða hæst-
bjóðanda sem vera skal og vinna störf
sín í kyrrþey, „hreint" og „snyrtilega"
með Seikonákvæmni eins og segir i
auglýsingunni. Ahorfandinn er m.ö.o.
staddur í nútímalegu musteri teknó-
kratafasismans."
— Hver eru viðhorf þín til að selja úr
seríum?
„Það eina sem skiptir mig máli er
að ég geti sett upp sem eitt verk á sýn-
ingu, þá er ég búinn að afgreiða þaö
gagnvart sjálfum mér og áhorfendum.
Síðan mega myndirnar f ara hver í sína
áttina. auövitað væri skemmtilegast
aö hafa þær saman í grúppu en það er
augljóslega vita vonlaust. Það eru
aöallega einstaklingar sem kaupa
myndir og myndirnar mínar eru það
stórar að það er vandkvæðum bundið
að koma einni fyrir í venjulegri íbúð,
hvað þá fleirum. Þannig að það dæmi
gæti aldrei gengið upp."
Stór
—  Hvers vegna eru verkin svona
stór?
„Það hrífur mig að vinna stórar
myndir, fæ meiri útrás andlega sem
iikamlega. Hins vegar vinn ég líka
heilmikið af litlum myndum."
Talið berst að efni og vinnu-
aðferðum.
— Er það mál hvaða vinnuaðferðir
hann notar?
„Nei. Það er það ekki fyrir mér. Eg
aðlaga mig ekki efninu heldur aölaga
ég efnið að mér. Eg hef unnið með mál-
verk, ljósmyndir, video, performansa
og skúlptúr og mér finnst útkoman
áþekk, þ.e. þaö fer ekkert á milli mála
að það er sami maður sem hef ur unnið
þessi verk. Ég kem ekki til meö að
mála á fólk og taka myndir af þvi næstu
tuttugu árin. Þessi aðferð hentaði
þessu verkefni og kannski öörum síðar
meir. Eg veit ekki enn hvað verður. En
það er ekki markmiðið að verða mað-
urinn með ljósmyndirnar," bætir Jón
við. „Eg held að myndirnar yrðu ekk-
ert ólíkar þótt ég málaði þær — þannig
að ég held að minn karakter sem
myndlistarmanns breytist ekki við efn-
ið. Eða ég vona ekki."
— Eru New York / Porttraits það
sem þú ert að vinna við núna?
,J2g vinn ekki eina og eina mynd i
einu heldur í serium sem samanstanda
af sex og upp í tuttugu myndum hver.
Síðan er ég yfirleitt með 2—3 seríur i
takinu í einu. Ég hef auk „New York/-
Portraits" verið að vinna við kola-
teikningar; blanda saman kolum og
gullmálningu. Þar er ég að vinna út frá
merkjum alþjóðlegra stórfyrirtækja.
Svo er tiskuserian „Nighthawks" eða
Næturhaukar. Það eru vaxmyndir úr
samkvæmislífinu, endurspeglun af
New York, fallega fólkinu. New York
snýst mjög mikið um ákveöið yf irborö,
smartheit og spegla. Yfirborðið
verður jafnvel sjálft inntakið. Það er
viðfangsefni vaxmyndanna."
Heimspeki
— Finnst þér myndlistarmaður
þurfa að hafa einhverja fastmótaða
heimspeki?
„Þetta er einstaklingsbundið. Við
getum ekki tileinkaö okkur eitthvað
sem er okkur ekki eiginlegt. Sumir
rúlla viðhorfum sinum fyrst upp á
pappír og fara siðan að vinna. Því er
öfugt farið með mig, ég vinn skoðanir
minar og viðhorf upp meö myndunum,
meðvitað og ómeðvitað. Eg er fyrst og
fremst móttakari; kokkteill af
áhrifum. Maður upplifir þetta og hitt.
Siðan setur maður það frá sér aftur og
þá er þaö litað þessum upplif unum. Eg
er ekki fræðimaður, er allt of holdlegur
og mikil tilfinningavera til þess. Til
þess aö fjalla um ákvéðið viðfangsefni
þá finnst mér ég þurfi að vera hluti af
því, að ég þurfi að upplifa það.
Myndirnar leiða mig jafnmikiö og ég
þær. Oft uppgötva ég á miöri leið hvaö
ég er að gera og reyni síðan að beina
því inn á ákveönar brautir. Þannig að
þetta er allt mjög tilvilj unarkennt f yrir
mér. En ég hef ekki í hyggju, og kem
ekki til með, að leggja fram einhverja
filósófíu sem ég kem síðan til með að
fullnægja í verkum."
Sala
— Er ekki mikiö stökk að koma frá
New York hingað heim?
„Já og nei. Það er ekkert sem
kemur mér á óvart hér heima, ég er jú
hluti af þessu samfélagi, fremur en
hinu. Ég veit að hverju ég geng. Það er
miklu meiri gusa að koma til New
York eftir rólegheitin hér og ég var
lengi að kyngja því. en þetta eru
óhemjugóðir kontrastar að búa við —
gjörólfkir heimar og mjög
stimulerandi að geta verið á báðum
stöðum."
— Það er kannski draumurinn?
„ Já, en ég eygi þann möguleika ekki
i augnablikinu. Eg hef ekki atvinnu-
leyfi i Bandarikjunum þannig að
manni eru allar bjargir bannaðar.
Nema það að setja myndir. Við Hulda
höfum bæði selt sæmilega þarna úti en
þó ekki svo vel að við lifum af því."
—Hver jir kaupa?
„Einstaklingar og sjóðir. Til þess að
lifa af þessu þyrfti maður að komast
inn á sjóða- og einkasafnamarkaðinn,
einstaklingar eru lítill hluti af þessum
markaði. Bell- simafyrirtækið hefur
lýst yfir áhuga á verkum Huldu og
hefur haft samband við hana en við
vitum ekki enn hvað kemur út úr því."
Vinna
—Hvernig vinnurðu?
„Eg er að allan daginn en raunveru-
leg vinna er í skorpum. Eg lít á það
sem vinnu að liggja afturábak og velta
hlutunum fyrir mér. Þegar að raun-
verulegri vinnu kemur þá vinn ég frá
því á kvöldin og f ram á morgun þannig
að minn svefntími er frá fimm á
morgnana og fram undir hádegi. Það
er sá timi sem mér finnst þægilegast
að vinna. Þá verð ég ekki fyrir neinni
utanaðkomandi truflun. Eg fer alveg
úr sambandi ef siminn hringir eða ein-
hver bankar og kemst ekki í gang fyrr
en ég er óhultur í þessum skitningi."
—   En vinna og myndlist. Sumir
segja að þaö sé ekki hægt að ná neinum
árangri nema að stunda listina og ekk-
ert annað?
„Ég er ekki alveg sammála þvi.
Hins vegar mundi ég vera fyrsti maður
til að grípa tækifærið að geta unnið ein-
göngu við myndlist. En ég held að það
sé myndlistarmönnum mjög hollt að
taka í aðra vinnu með og vera í tengsl-
um við annað fólk en sjálf an sig til þess
að verða ekki hrein fagidjót. Mér
finnst þægilegt að hlaupa í aðra vinnu
þar sem myndlist er ekki einu sinni til
umræðu. Slfkt umhverfi gefur mér
meira þvi ég er jú alltaf í hinu. Hins
vegar eru myndlistarmenn mitt upp-
áhaldsfólk, frústrerað, fallegt og
skemmtilegt, en að hitta fólk með allt
aöra lifsskoðun en ég, aðrar
hugmyndir um tilveruna, gefur mér
meira. Ég er jú afæta númer eitt, tvö
ogþrjú."
— Ogáfram?
„Það virðist tilfellið aö myndlistar-
menn vinna sín bestu verk i baslinu,
kannski er það aldurinn, — það er ekki
gott að segja. Þeir fara af stað i ákveð-
inni uppreisn en „establiserast" með
tímanum. Þeir ná ekki almenningi
heldur almenningur þeim. Þá verða
þeír rjóðir í kinnum og hamingjusamir
og fara að verja sína stofnun. Þetta er
eins og saga íslenskra flokka; þeir fara
af stað sem umbótasinnar en þegar
þeir eru búnir að festa sig í sessi þá
fara þeir í mark. Svo er spurning hvort
ég verð ekkl eins og allir hinir," bætir
Jón viö eftir dálitla umhugsun.
, JSn þegar þú ert í baslinu þá heldur
það þér hungruðum. Og ég held að
menn verði að vera dálitið blóðþyrstir
tilaðveraíþessu."
Barátta
—  Verður myndlistarmaður ekki að
hafa mikla trú á sér?
„Það fer eftir því hver maður er, við
hvaða samfélag maður er að fást. Hér
heima mála allir og hvaða gúbbi sem
er heldur sýningu. Það þarf engan
kjark til þess. Erlendis, víðast hvar, er
þetta meiri barátta. Maður verður að
vera mjög óforskammaður og frekur
að ota sinum tota — hringja í menn,
senda myndir, fá viðtöl við hina og
þessa. Til þessa þarf þónokkurt sjálfs-
traust og maður gerir þetta ekki nema
að haf a trú á sjálf um sér.
Þetta hefur sina vankanta, margir
góðir menn verða undir, en ég held að
þetta sé þó skárra en jaröýtustarfsem-
inhérheima."
—  En þú hefur hugsað þér að taka
þátt í þessum slag úti?
„Já, svona í einhvern tíma, meöan
maður nennir. Það er jú engu að
tapa."
—   Nú eru mismunandi skólar í
Evrópu og Bandarikjunum?
„Ég þekki ekki skóla í Evrópu, ekki
nema þegar ég hef farið út sem túristi,
sem segir ekkert, þannig að ég er ekki
dómbær á það. Það sem vakti fyrir
mér þegar ég valdi New York var að
þegar maður fer í myndlist, tónlist eða
leiklist þá hlýtur umhverfið að vera
helmingur af náminu. Það voru tvær
borgir sem ég hafði áhuga á: Berlín og
New York. Eg hef aldrei Iært þýsku
svo ég fór til New York. Enda held ég
að það skipti ekki máli á hvorum
staðnum maður er. Listalíf er þar sem
fjármagn er til staðar, og það er
tilfellið með borg eins og New York að
ef eitthvað gott er að gerast einhvers
staöar í heiminum þá er það keypt og
sett upp, þannig að ég held að maður
f ái nokkuð góða yf irsýn yf ir það sem er
aðgerast."
— Jónbætirvið:
„Við tölum um ítalska málverkið.
Itölsku málararnir hafa verið búsettir
í New York frá 70. Þeir yrðu jarðaðir
færu þeir suður fyrir Mílanó."
Stefnur
— I framhaldi af þessu:
„Það eru gagnrynendur og timarit
sem ákveða hvað verður ofan á í
myndlist, hvort sem okkur líkar betur
eða verr; myndlistarmenn eru ekki
mótandi lengur heldur fylgjendur geð-
þóttaákvörðunum utanaðkomandi
aðila. Þegar myndlistarstefna hefur
verið dóminerandi i 10 ár fer gagn-
rýnendum og galleríum aö leiðast;
ekkert til að skrif a um og salan minnk-
ar. Hlutirnir eru stopp og það er komið
botnfall í hugsjónina. I fyrra var stór
ráðstefna gagnrýnenda í New York.
Þar voru umræður á mörgum panelum
og eitt viðfangsefnið var: „Hvað á að
leggja áherslu á fyrir næstu fimm ár?"
Gagnrýnendur eru mótandi. Þeir segja
okkur hvað er „inn" og við dönsum
með því okkar viðmiðun er það sem er
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64