Tķmarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Žjóšviljinn

og  
S M Þ M F F L
. . . . . . 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 . . . . .
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |



Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Žjóšviljinn

						Föstudagur  14.  mai 1954 — ÞJÓÐVILJINN
(7
:;~:-:r^n^.5-¦¦'¦¦ - -gt -"W'   -*•       --=-• ¦ HTTiWÉtwpn
DAGAR1DANMÖRK
Á meðan brimið þvær
hin skreipu sker
6. apríl .
Kaupmannahöfn var um
aldaraðir höfuðborg Islands í
menningarlegum og stjórnar-
farslegum skilningi. Það var
héðan sem íslenzku Hafnar-
stúdentarnir sendu menning-
ar- og frelsisstrauma sam-
tíraa síns heim til ættjarð-
arinnar. Það var hér sem þeir
endurvöktu frelsisbaráttuna.
Hér störfuðu Fjölnismenn og
Jón Sigurðsson. Hin gömlu
stræti Kaupmannahafnar óma
því af minningum úr Islend-
ingasögu. Þegar maður, sem
stundargestur, horfir yfir
þessa borg staldrar maður ó-
sjálfrátt við og reynir að
hlusta í þögninni bak við
götuysinn eftir fótataki þeirra
löngu liðnu landa sem hér
hefu á loft fána frelsisbaráttu
íslands, lýtur ósjálfrátt höfði
í þögulli virðingu og þökk til
þessara sona Islands, sem nú
hvíla undir grænni torfu. Án
baráttu    þeirra    hefðum    við
margir sona þess og dætra
hverfi í mannhaf annarra
þjóða. Já, „óskum heilla og
heiðurs hverjum landa, sem
heilsar aftur vorri fóstur-
jörð" hafði Jónas sungið fyrir
meir en öld.
Það eru snögg viðbrigði að
koma úr veizluglaumnum og
viskífiaumnum         í       Hotel
d'Angleterre í Árnasafn, sem
hérlendir kaila Den Arne
Magnæiske Samling. Við höf-
um þrammað gegnum hvern
„forsalinn" á fætur öðrum og
uppgötvum svo að raunveru-
lega erum við komin í út-
byggingu — úr gaflgluggan-
um horfum við eftir endilöngu
strætinu.
Já, hér, í þessum hillum eru
þau niður komin gömlu skinn-
handrítin heiman af ísíandi,
þau er Árni Magnússon safn-
aði af óþreytandi elju og ó-
metanlegri    umhyggju.    Sum
Jón Helgason prófessor við skrifborð sitt í Árnasafni.
enga lýðveldisstofnun lifaðH
17. júní 1944. An baráttu
þeirra hefði enginn ísleuzkur
forseti heimsótt danska
grund. An baráttu þeirra
ekkért sjálfstætt Island í dag.
xvlinnstu þess, íslendingur,
þú sem kemur til Kaupmanna-
hafnar.
•
Það var hér sem fyrst var
sungið ljóðið: Hvað er svo
glatt sem góora vina fundur.
Og það virðist „sannarlega
góðra vina fundur á Hotel
d'Angleterre í dag, 6. aprí',
þar sem forsetinn .tekur á
móti íslendingum. Okkur er
tjáð að íslendingar búsett-
ír víðsvegar um alla Dan-
mörku hafi ferðazt hingað til
þess að geta verið á þessum
vinafundi. Það lýsir fögnuður
af þessum 500-600 andlitum
sem hér eru inni. 1 stuttu á-
varpi mirinir forsetinn á menn-
ingartengsl lalaads og Dan-
ínerkur og jnfnframt á að ts-
kuid hefur ekki ráö á þvi að •
þeirra eru að vísu hingað
fengin með vafasömum hætti.
En hvað um það, hér eru
saman komin flest dýrmæt-
ustu skinnhandrit íslenzk, þau
er ekki brunnu, fórust í hafi
e-5a glötuðust í eymd niður-
lægingartímabilsins heima á
íslandi. Upptalning þeirra er
ekki tilgangur þessarar grein-
ar, skrá yfir þau geta menn
lesið í „Betænkning vedrör-
ende de i Danmark beroende
islandske haandskrifter og
museum genstande" (Utgeíin
1951).
Maður opnar með varúð
þessi bindi, sem björguðust
úr niðurlægingunni en um leið
og þau eru opin fla>ðir um
mann bylgja stolts yfir þeim
feðrum er áttu þá mcnningu
er þurfti til að vinna slík
verk, — meðan suðlægari
þjóðir stunduðu valdabaráttu,
bókarlausa hirðmennsku, og
og veizlur. Það hafa ekki ver-
ið neinir umkomuleysingjar er
logðu til efnið í þessi skiun-
haudrit, engir fúskarar er rit-
uðu fallegustu handritin og
drógu fegurstu skreyting-
arnar.
Undrandi renndi ég augum
með bókanna röðum:
eljuverk þúsunda, varðveitt
á skrifuðum blöðum,
kvað Jón  Helgason og hann
heldur áfram:
hvar sem ég fletti, við eyru
mér ólguðu og sungu
uppsprettulindir og niðandi
vötn minnar tungu.
En á sumum síðunum er
eyðing tímans tekin til starfa,
blettir sveopa er eta sig
lengra og lengra — verði ekki
að gert. Og manni skilst að
það er aðskilur frá aðal-
byggingunum þessa kompu
með timburhillunum sem
geyma handritin sé einnig
timburskilrúm. Hvert er ör-
yggi handritanna ef upp kæmi
eldur í byggingunni? Hafa
kannski ekki danskir prófess-
orar sagt að ekki megi ílytja
þau héðan vegna þess að hér,
og aðeins hér, séu þau ör-
ugg?! Að vísu getur hvarflað
að manni sú hugsun hvort ó-
hætt sé að 'flytja þau Leim,
þangað sem við stjórnartaum-
ana sitja menn sem meta virð-
ingu sína til bandarískra daia,
menningu til aura, manngildi
í hlutafjárupphæðum cg ofur-
selja land sitt eldi s'rengju-
regns. Jú, víst er það samt
óhætt. íslenzk menning er
sterkari en svo að nokkrum
menningarsnauðum        gróða-
bubba héldist það uppi' að
búa handritunum ekki hæfan
og öruggan stað. Og er ekki
fyrir allnokkru hafin fjár-
söfnun til byggingar verðugs
Árnasafns ?
I þessari aflöngu útbygg-
ingu, er geymir marga
stærstu ritaða dýrgripi ís-
lands, myndi armlangan
mann vart skorta mikið til
að snerta báða hliðveggi
fingrum samtímis. Ekki furða
þótt mikilsvirtir prófessorar
haldi því fram að handritin
megi ekki hreyfa héðan því
vísindamennirnir verði að
geta notið viðeigandi góðrar
aðstöðu til vinnu og rann-
sókna!
Og víst hafa margir góðir
menn setið löngum stundum
í útbyggingu þessari og unnið
gott verk. Einn þeirra er sit-
ur hér mörgum stundum,
Bjarni Einarsson lektor, er
einmitt leiðsögumaður minn
nú. En fiesta vinnudaga og
giftudrýgst starf mun prófess-
or Jón Helgason hafa átt
hér. Vinnuborðið hans stend-
ur hér í'grennd við gluggann,
Innan  við múrvegginn átti
ég löngum mitt sæti,
utan    við    kvikaði    borgin
með gný sinn og læti;
segir hann í' kvæði  shiu um
Arnásafn.
11   "¦.....------------ ¦   ¦¦                  ,  i,   ^, -
JS'
¦©*
*$!
$$kl '.¦%:       it^,
>n*      . **
¦: h
mps* í-mm fée «fj >» m*0,
{?« cg?1«<mi railJw £n $**«$imH
^imH\ 4$ m0m tpu« n<w?a
IP^njnwtfUt{:y^vt «íb ;
fM fs wiM foa tK»at loíf *j|
cpYM \dœ tðpwM1- «9 fc«
A itat :«vma ^m km f&ftK öí?
«!8»lwim»« »W/ 0ifmgat.Æ ¦
f«« hata %'temt: aismtfyni ,
rf íimnw 9? cp «»m*i» ptym -jrfrfjfl tpW{i« íífctrtt*tm'
»f"» ^aw w^ffl tú f« «fi imi^fitöÆmfövw
H«w kjffl r& fm ep ^i^J/^á ^fa tiúm•$I
r.a m**H^^Stp nwS-tlMftmt mtim ktmmmtaa

to
ppyt f&<t*m-m;fiý»m ^tBís
*fcs*œ fiw *>oí |f& fí $%fmgm:m&wii $&«

1«

Handritsblað úr Jónsbók í Árnasafni
Að þessu  sinni  gefst  ekki
timi til   að sjá  hann hér við
. vinnuborðið sitt,  — en sjáið
þið hann ekki öil fyrir ykkur
að morg;ii dags er hann legg-
ur af stað til síns eljuverks.
Við hliðið mitt ég heiman-
búinn stend,
á himni Ijómar dagsins
gullna rönd;
sú gjöf mér væri gleðiiegust
: send
að góður vinnudagur færi í
hönd.
Já,   hér  situr  hann,   þessi
sonur    borgfirzkra    dala    og
vinnur sitt hijóðláta eljuverk.
Senn er þass von að úr sess-
inuíh mínum ég víki,
senn skal mér stefnt inn í
skugganna fjölmenna ríki,
spyrji     þá    einhver    hvar
athafna minna sér staði
er það   í fáeinum  línum   á
guínuðu   biaði.
Þær    eru    orðnar    nokkuð
margar   Iínur:iar   hans   Jóns
Helgasonar, unnar af meiri al-
úð  en flestum riun  kunnugt.
Ég bið evigrar afsökunar fyrir
að  endurprenta   hér  línur   úr
kvæði    hans:    Til     höfundar
Hungurvöku:
Hér stíg ég enn mínum fæti
á fold
og fylli lungun í blsenum,
en þú ert örlítil ögn af mold
undir svei-LSinum gr™ ¦•im.
Þitt nafn er sandko^... í
hafsins hvl
og heimtist aldrei að landi.
Það féll í minn hlut að
hyggja um sinn
að handaverkunum þínum,
már fannst sem þú ættir
arfinn  þinn
undir trúnaði mínum.
Þótt enn sé margt sem er
illa lest
og aldirnar leifðu skörðu,
er flækjan greidd sem ég
gat það bezt,
gamli maður i jörðu.
Þetta er ein fegursta ástar-
játning sem ég hef lesið.
En þótt prcfessor Jón
Kelgason kunni vafalaust vel
við sig hér kallar uppruninn
hann á stundum og hann
heyrir að
drýpur af hússins upsum
erlent regn,
ókunnir  vindar   kveina þar
við dyr.
Það er ekki tínii til að
dvelja hér langa hríð, annað
á „dagskránai" kallar að, en
áður en hurðin að síðustu lok-
ast lítur maður til baka yfir
,,bókanna raðir", þar sem
bluti af sál Islands er geymd-
ur í framandi úthýsi, og spyr
í þögn:
Hvers vegná ertu hér,
hafrekið sprek á annarlegri
strönd ?
J.tí.
Sum handritanna hafa auðsjáanlega verið meðhöndluð
sem dýrgripir á  vel stæðum  heimilum.  únnur sýna
hvernig epmdin hefur prengt meir og meir að pjóðinni
— petta handrit „varðveittist" t.d. sem fatasnið.
					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12