Tíminn - 01.02.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 01.02.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: ;>';,';} ÞÓRARimT ÞÓRARINSSON "\ ÚTGEPAflDI: PRAMSÓKNARPipKKURINN Símar 2?53 og 4373 .... .1 PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. 5 RITSTJÓRASKRIFSTOFUR: EDDUHÚoI. Lindargðtu 9A Símar 2353 og 4373 ') AFGREIÐSLA, INNHEIMTA J 5 OG AUGLÝSINGASKRIFSTOFA: ) EDDUHÚSI, Llndargötu 9 A }• Sími 2323 31. ártf. Reykjavík, laugardaginn 1. febr. 1947 22. nlan' ERLENT YFIRLIT: ÖRÐUG STJÚRNARMYNDUN ÁÍTALÍU Fjárhagserfioleikarnir eru iniklir og friðarskilmálarnir eru óvinsælir. Stjórnarmyndun hefir enn ekki tekizt á ítalíu, en stjórn Gas- peri, sem var mynduð síðastl. sumar, baðst lausnar nokkru eftir áramótin. Forsetinn fól Gasperi að reyna að mynda nýja stjórn, en honum hefir enn ekki tekizt það. Aðalorsakir stjórnarkrepp- unnar eru taldar hinar erfiðu fjárhagsástæður í landinu og ótti flokkanna við að bera ábyrgð á rikisstjórn, sem undirritar íriðarsamningana, en ítalir télja þá mjög harða og ósanngjarna, einkum þó skaðabótagreiðslurnar. Pormleg tildrög þess, á'ð Gas- peri baðst lausnar, voru þau, að flokkur jafnaðarmanna klofn- aði. < Sarragat, forseti ítalska þíngsins, taldi flokkinn hafa óf ná'na samvinnu við kommún- ista og' kenndi það formanni flokksins, Nenni utanríkismála- ráðherra. Nenni neitaði að breyta um stefnu og klauf þá Sarragat f lokki^n og stofnaði nýjan flokk. Nenni taldi sig þá .ekki ge.ta gegnt ráðherrastörf- um lengur, þar sem hann yrði eingöngu að helga flokknum starf sitt, og baðst því lausnar. Aðrir tóldu, að Nenni notaði þetta tækifæri til að losna við undirritun friðarskilmálanna. Nokkuð var það, að Gasperi baðst lausnar fyrir alla stjórn- ina vegp.a lausnarbeiðni Nenni. Könungsstjórn var afnumin á ítalíu á síðastl. sumri að af- staðinni þjóðaratkvæðagreiðslu, þar sem lýðveldið fékk örlitinn iheirahluta. Þingkosningar fóru f ram um svipað leyti og fékk kaþólski miðflokkurinn, sem er undir forustu Gasperi, rúmlega 8 milj. atkv. Næstir voru jafn- aðarmenn með 4.7 milj. at- kvæó'a. Kommúnistar fengu 4.3 milj. atkv. Hinn nýi íhalds- Hneykslismál í Cippsiglingu Húsrannsókn gerð hjá S. Árnason & Co. og hafin réttarrannsókn gegn því fyrirtæki Fer á flot, þegar ísana leysir P" _><S»»__<*W*'»' II iiilMljiWW Ww"y'" peri. Qualunquistar fengu þó ekki hlutdeild í stjórninni. Síðan kosningar þessar 'fóru fram, hefir stjórnmáláástandið breytzt verulega kommúnistum og Qualinquistum í vil. Kom þetta fram í bæjarstjórnarkosn- ingunum í haust, er báðir þessir flokkar unnu verulega á, eink- um þó hinn síðarnefndi. For- ingi þessa flokks heitir Gion- ninis og var gamanleikritahöf- undur '• fyrir styrjöldina. Eftir striðslokin hóf hann útgáfu blaðs, sem nú er útbreiddasta blaðið á ítalíu. Hann deildi þar mjög hart á stjórnarfarið. Nokkru síðar stofnaði hann flokkinn, sem kallar sig „flokk hinna umkomulausu á götunni" (Front dell' Uomo qualunque). Stefnuskrá flokksins 'ér mjög ó- ljós og þokukennd, en þeim mun kröftugri e.r gagnrýni hans á öllu því, sem miður fer, og allt er talið að kenna handvömm valdhafanna. Flokknum svipar að þessu leyti mjög til nazista í Þýzkalandi fyrir valdatöku þeirra. Flokkurinn neitar þó öllum tengslum við fasistaflokk Mussolini, enda þótt mikill hluti flokksmannanna séu gamlir fasistar. Kommúnistar hafa Umboðsláunin voru lögð í Hambrosbanka, en bætt við vöruverðið í reikningunum Verðlags- og gjaldeyrisyfirvöld landsins komust nýlega á ein- kennilegan hátt á snoðir um ólöglegt athæfi, er eitt af innr flutningsfyrirtækjum landsins, S. Árnason & Co., hefir gert sig sekt um. Fékkst sönnun fyrir þessu í bréfum, sem fyrirtækið sendi sjálfu viðskiptaráði með beiðni um endurnýjun gjaldeyr- isleyfis, sem það hugðist að knýja fram. — Þetta fyrirtæki er annars fornfrægt fyrir ^iðskiptahætti sína, svo sem flesta mun veka minni til. Óvæntur greiði. S. Árna?ön & Co. hafð'i sótt urri endumýjun' á innflutnings- leyfum fyrir vörum frá tveimur viðskiptafyrirtækjum sínum í Bretlandi. Því til sönnu'nar, a'ð þ.es?ar vörur stæðu til boða i Bretlandi, lé.t fyrirtækið fýlgja unísbknufh sínum tvö bréf frá brezku fyrirtækjunum. En þegar viðskiptaráð fór að rýna i þessi fylgiskjöl á mið- vikudaginn, mun ýmsum hafa orðið kynlega við. Auk þess. sém anlegt er', þar sem umboðslaun- in eru í rauninni afsláttur á verðinu, sem innflytjandinn fær, og'þess vegna fjarri öilu 'agi, að' þau konii fram í verði vörunnar, þ'egar hann sélur hana aftur, auk þess, sem þá væri einnig sköpuö aðstaða til álagningar á þau. Sönnunargögnin afhent saka- dómara og húsrannsókn gerð. í fyrradag voru?svo bréf >)«ssi flokkur, Qualunquistar, sem gagnrýrit ástandið með engu ýmsir telja nýjan fasistaflokk, minna vægjSarleysi og kennt fékk 1.1 milj. atkv. Aðrir flokkar jjvaldhöfunum um, þótt þeir hafi íengu minna fylgi, en flestir. á sama tíma- átt ráðherra í þeirra voru ihaldsflokkar. Eftir rikisstjórninni kosningarnar yar mynduð sam steypustjórn undir forustu Gas ÉRLENDAR FRÉTTIR Fjárhagsástandið er mjög vel fallið fyrir starfsemi þessara flokka. Landið er í sárum eftir styrjöldina og getur ekki rétt við aftur, án mikillar erlendrar hjálpai'. Sú hjálp hefir ekki bor- i izt enn. Neyð og atvinnuleysi Tékkar hafá borið fram þær(hefir þvi farið hríðvaxandi i kröfur, aö þeir fái frjálsar íandinu og allar hömlur gegn siglingar um helztu fljót Þýzka- verðbólgunni hafa reynzt ár- lands, Elbu, Rín og Dóná. Enn- ] angurslausar. Við þetta bætast fremur, að þeir fái sérstök svo hinir hörðu friðarskilmálar. „tékknesk svæði" í Bremen og Margir erlendir blaðamenn, sem Hamborg. Hins vegar fara þeir.hafa dvalið á ítalíu, telja að ekki fram á breytingar á landa- endir þessa ófremdarástands mærunum frá 1938. j geti tæplega orðið annar en sá, Austurríkismenn hafa borið að Wóðin missi tru a nið «*- Danir 'leggja mikið kapp á að hafa -sem bezt og fullkomnust skip til sigl- inga á sundunum. Síðustu misseri hefir verið unnið að smíði nýrrar og glæsilegrar ferju á Stóra-Belti. Hún kostar tíu miljónir króna og er búin bergmálsdýptarmælum, radartækjum og mjög fullkominni sendistöð. Ferja þessi átti að verða fullgerð síðasta sumar, en svo mjög seinkaði smíð- inni,- að hún varð ekki fullgerð fyrir áramót. — Skipið sést hér í smíðum hjá Burmeister og Wain. — Flóabátarnir okkar þættu skrítnir farkostir í dönsku sundunum. þau áttu að sanna, voru í þeim j send sakadómara og rannsókn jpjjiýsingar, sem otrúlegt er, að fyrirtækið hafi viljaö flíka og alirá sízt framan í viðskiptaráð'. fram þær óskir á friðarfundin- um í London, að þeir fái vægi- lega friðarsamninga . og sömu landamæri og 1938. MacArthur yfirhershöfðingi i Japan hefir bannað verkfall, sem 3 milj. japanskra verka- manna ætluðu að taka þátt í til að mótmæla ýmsum stjórnar- ráðstöfunum. Bretar hafa ákveðið að færa ekki niður hleðslumörk Da- kotaflugVélá, þrátt fyrir fli>g- slys þau, sem orðið hafa und- anfarið. Nýir verzlunarsamningar hafa verið gerðir milli Breta og Dana. Samkvæmt þeim fá Danir nokk- uð hærra verð fyrir landbúnað- arvörur sínar í Bretlandi. Danska þingið hefir ekki enn samþykkt samninginn. Kuldarnir haldast enn í Vest- ur-Evrópu ög fará flutninga- effiðléikar vaxandi af völdum þeirra. (Framhald á 4. síðu) Dagsbrún segir upp kaupsamningum Dagsbrúnarmenh samþykktu á fundi í fyrrakvöld að segja upp gildandi káup- og kjara- samningum . félags síns ¦ við Vinnuveitendafélag íslands og Reykjavikurbæ. Stjórn félagsins bar tillöguna fram. Dágskrártillaga kom fram, um að vísa uppsagnartillögu stjórnarinnar frá, en var felld með miklum meirihluta at- kvæða. Síðan var stjórnartilag- an samþykkt m'eð 170 atkvæð- um. Stjórn Dagsbrúnar rök- studdi tillögu sína með því, að óhyggilegt væri fyrir Dagsbrún- armenn að vera bundnir af kaupsamningum um langan tima, þegar allt væri í óvissu um stjórn landsihs.' Kvikmyndirnar í þágu menningar- innar í stað gróðafíknarinnar Hannibal Valdimarsson flytur frumvarp um k\ ikm> mlasiof iiuii ríkisius. Hannibal Valdimarsson hefir lagt fram í efri deild frumvarp um kvikmyndastofnun ríkisins. Er gert ráð fyrir því, að' sú stofn- un ein hafi með höndum innflutning kvikmynda og rekstur kvikmyndahúsa. — Ráðgért er að þessi stofnun Ðeri sig fjár- hagslega og sé tekjum hennar varið henni sjálfri til eflingar og e. t. v. leiklist, hljómlist og öðrum skyldum listgreinum. Umboðslaunin lögð inn í Ham- brosbanka og bætt við útflutn- ingsverðið. í bréfum þessum mun hafa veriö frá því skýrt, aö' hin brezku fyrirtæki hafi, samkvæmt ósk S. Árnasonar & Co. bætt svo-; köllu^um umbcföslaunum þess við útflutningsverð vömseíid- inga til þess, en lagt upphæð- ina inn í reikning fyrirtækisins í Hambrosbanka. Vi'ð þetta er þa'ð' a'ð athuga, að íslenzkum aðilum ber að standa skil á öllum gjaldeyri, sem þeim áskotnast, og me'ð öllu er ólög- legt að bæta hinum svokölluðu umboðslaunum ofan á vöru- verðið, án sérstakrar heimildar frá viðskiptaráði, eins og skilj- Tilgangur kvikmyndastofn- unarinnar. í 4. gr. segir svo. um tilgang stofnunarinnar og verkefni: ; nKvikmyndastofnun ríkisins skal keppa að því að gera kvik- myn.dir að sem almennustu og þjóðlegustu menningartæki, hliöstæðu útvarpi og skólum. í þessu skyni skal kvikmynda- stofnunin m. a.: 1. reká kvtkmyndahús sem víðast um landið, en halda uppi ferðasýningum kvikmynda, þar sem ekki eru skliyrði fyrir rekstri fastra kvikmyndahúsa; 2. sjá skólum landsins fyrir fræðslukvikmyndum og aðstoða þá við sýningar slíkra kvik- mynda; 3. vanda sem bezt val þeirra erlendra kvikmynda, sem flutt- ar eru inn í landið til sýningar, með tilliti til þess að bægja burtu siðspillandi, óþjóðhollum og menningarsnauðum kvik- myndfm;^ 4. að gera íslenzka texta við erlendar kvikmyndir, eftir því sem föng verða á; 5. efla innlenda kvikmynda- gerö og gera islenzkar kvik- myndlr. Af rekstrarhagnaöi Kvik- myndastofnunar ríkisins er heimilt að styrkja leiklist, hljómlist og aðrar skyldar list- greinir.'- Nýmæli frumvarpsins. Greinargerð flutningsmanns lýkur 'með þessum orðum: „Nýmæli þau, sem í þessu f rumvarpi f elast eru einkum þessi: Múrarafélagið 30 ára Múrarafélag Reykjavíkur á þrjátu ára afmæli um þessar mundir. Þaö' var stofnað 2. fe- brúar 1917. Skipuðu hina fyrstu stjórn þess Einar Einarsson, Ól- afur Jónsson og Guðni Egilsson. Eitt af fyrstu verkum félags- ins var að semja um 75 aura tímakaup múrara. Nú er tíma- kaup þeirra 3,35 (grunnkaup), en annars eru múrarastörf nú að mestu leyti unnin í ákvæðis- vinnu. Árið 1933 skiptist Múrarafé- lagið í tvö félög, Múrarameist- arafélag Reykjavíkur og Múr- 1. Yfirstjórn menntamálanna arasveinafélagið i Reykjavík, en seinna tók það aftur upp sitt upprunalega nafn, Múrarafélag Reykjavíkur. Félagið á nú allmikla sjóði, sem það hefir safnað til styrktar sjúkum og öldruðum, auk eigna félagssjóði. Nú skipa stjórn félagsins Guð- jón Benediktsson, Aðalsteinn Sigurðsson, Sigurður Guðmann (Framhald á 4. siðu. fær yfirráð yfir öllum innflutn- ingi kvikmynda og ber ábyrgð á og ákveðúr menningargildi þeirra. 2. Öllu fjármagni, sem gengur gegnum kvikmyndahús landsins skal varið til almennrar menn- ingarstarfsemi í þjónustu allra landsmanna. 3. Stefnt sé að því að eerp kvikmyndir, sem sýndar eru hér á landi, þjóðlegri bæði með_______________________________ gerð íslenzkra texta við erlend- - ar kvikmyndir og með' upptöku þar með' bætt samkomuhúsaþörf og gerð alíslenzkra kvikmynda. fámennari kauptúna og bygg'ð- 4. Samstarf sé milli kvik- arlaga. myndarekstursins og skóla-' 6. Kvikmyndarekstrinum er haldsins í landinu. lögð' sú skylda á herðar að 5. Byggt sé upp samfellt kvik- styrkja skyldar listgreinar, svo myndahúskerfi um land allt og sem leiklist og hl.iómlist." og hafin á hendur S. Árnason & Co. Var húsrannsókn gerö í skrifstofum fyrirtækisins að Laugavegl 29 og höfð á brott öll bréf ög bækur þess frá síðustu tveimur árum. Mun nú fara fram athugun og endurskoðun á þessum plöggum. Réttarhöld fóru fram í gær. Var framkvæmdastjóri félags-. ins kvaddur til vitnisburðar um þetta mál og aðra viðskiptahætti fyrirtækisins. En niðurstaða er vitanlega ekki enn fengin a£ þessum rannsóknum. Mun framkvæmdastjórinn þó hafa viljað verja fyrirtækið með skír- skotun til þess, aö ekki hefði verið far'ö dult me'ð' bréf, þar eð þau lehtú hjá sjálfu viðskipta- ráðiJ Fyrri í'rægð. S. Árnason & Co. hefí'r áður getið sér landsfrægð fyrir vöru- innflutning sinh og viðskipta- reikninga. Það var þetta fyrir- tæki, sem átti faktúruna í tunn- unni, sem alkunn varð og ljóst- aði því upp, að fyrirtækið hafði áður lagt fram falsaða reikn- inga til þess aö' ná hærra inn- í'lutningsverði dg meiri álagn- ingu á vörur sinar. Þaö sann- aðist einnig, að það hafði flutt inn i stórum stil allt aðrar yör- ur en því hafði verið veitt leyfi til af gjaldeyrisyfirvöldunum. Má því segja, að slysin elti þetta fyrirtæki. En það var Ján í óláni, að það fékk milda réttarsætt hjá stjórnarvöldunum, eins og mönnum mun í fersku minni. Var kallað, að þessi réttarsætt byggðist á því, að maður sá, sem verið hafði framkvæmdastjóri þess, dó Tim þettá leyti, en á hann höfðu hinir eigendurnir skellt allri skuldinni. Nú er þó ekki lengur við hann a'ð sakast. Spurning, sem vaknar. Út af skrifum þeim, sem urðu um þessi viðskiptamál, höiSaði . einn af aðaleigendum fyrirtæk- isins, Jóhann Þ. Jósefsson, al- þingismaður og formaður ný- byggingarráðs, meiðyrðamál á hendur ritstjóra Tímans og fékk hann dæmdan-fyrir þau. Nú vaknar sú spurning, hvort þau ummæli, er Tíminn við- hafði, kunni ekki að hafa verið allar dómsniðurstöður. f yllilega réttmæt, þrátt fyrir

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.