Tíminn - 06.03.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 06.03.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓBI: - J ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON j ÚTGEFANDI: PRAMSÓKNARPLOKKURINN j Símar 2353 og 4373 I PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. RITSTJÓRASKRIFSTOFUR: EDDTJHÚ3I, Llndargðtu 9 A Símar 2353 og 4373 APGREIÐSLA, INNHEIMTA OG" AUGLÝSINGASKRIPSTOPA: EDDUHÚSI, Llndargötu 9A Sfml 2323 31. árg. Reykjavík, fiiitmÉiula&ÍHii 6. inarz 1947 45. blao ERLENT YFIRLIT-. Endalok Austur-Prússlands Rússar kalla |»að Kalingradhéraolð og vimia kappsamlega ao pví ao' g'era |iao ao' rússnesku landi a < Cm langan aldur hefir Austur-Prússland verið háborg hinnar þýzku þjóðernisstefnu. Þar átti hún vöggu sína og þaðan breiddist út sá hernaðarandi, sem illu heilli hefir oft stjórnað gerðum Þjóðverja. Aðalsmennirnir og stórbændurnir í Austur-Prússlandi hafa verið höfuðfultrúar þýzku hernaðarstefnunnar og lagt til margfallt meira af hershöfðingjum og herforingjum en nokkur stétt önnur. Oft hefir verið komizt svo að orði, að Austur- Prússland væri þýzkasti hluti Þýzkalands. ÞaÖ voru austur-prússnesku aðalsmennirnir, sem áttu einna drýgstan þáttinn í valdatöku Hilters. Það var þó ekki vegna neinnar sérstakrar aðdáunar á þessum austuríska liöþjálfa, heldur- til þess að bjarga sínu eigin skinni. Briining, sem þá var forsætisráðherra, hafði í undirbúningi löggjöf um skipt- VON HINDENBURG. ingu stórjarTSa, er mjög hefði bitnað á stórjarðaeigendum í Austur-Prússlandi. Þeir fóru því á fund Hindenburgs, sem var þá forseti Þýzkalands, og fengu hann til að víkja Bruning frá völdum og taka Hitler i staðinh. Eftir valdatöku sína, launaði Hitler Austur-Prússúm ríkulega þessa aðstoð. Þýzki herinn var ekki áðeins endurreistur, eins og wrið hafði þeirra heitasti draumur, heldur var Austur- Prússland á margan hátt gert að miðstöð hinnar þjóðernis- legu fræðimennsku, einkum þó háskólinn i Königsberg. Yfir- stjórnandi þessarar starfsemi var. Rosenbejg, sem var aðal- postuli hinna nazistísku kenni- setninga. — Austur-Prússland skyldi vera höfuðsetur þýzks anda og skapgerðar. Það mun ekki hafa verið sízt af þessum ástæðum, að mikill geigur greip Austur-Prússa, þeg. ar halla tók á Þjóðverja í styrj- öldinni og rússneski -herinn nálgaðist land þeirra. Þeir munu ekki hafa talið sig eiga neins góðs að vænta úr þeirri átt. Allir þeir, sem gátu því viðkom- ið, reyndu að flýja. Sennilega hefir lika meiri hluti ibúanna komizt undan til þeirra héraða Þýzkalands, sem voru hernum- in af Bándamönnum. Áður en Rússar höfðu her- numið Austur-Prússland, höfðu þeir tilkynnt, að þeir myndu innlima það i Sovétrikin og höfðu Bandamenn gefið til þess samþykki sitt. Sennilega mun fátt vera Þjóðverjum meira tákn um algeran ósigur en að Austur-Prússland, sem var tal- ið þýzkast allra landa, skyldi þannig lagt undir framandi stórveldi. Jafnvel á Versala- fundinum treystust sigurvegar- arnir ekki til að leggja Austur- Prússland undir Pólland, þótt það væri landfræðilega eðlilegt, heldur bjuggu til pólska hliðið svonefnda. Austur-Prússland var svo lengi búið að vera þýzkt land, að slíkt þótti þá ekki koma til mála. Síðan styrjöldinni lauk hafa Rússar unnið kappsamlega að því að gera Austur-Prússland að rússnesku landi. Fáir hinna upprunalegu ibúa eru nú eftir, því að flestir þeirra, sem ekki höfðu getað flúið, ha'fa verið fluttir burtu til afskekktra hér- 'aðra í Rússlandi. í staðinn hafa verið fluttir þangað rússneskir landnemar í hundrað þúsunda tali og heldur þeim fólksflutn- ingum enn áfram. Landnemum þessum eru yfirleitt búinn betri kjör en annars staðar i Rúss- landi. Rússum virðist það ekki aðeins keppikefli að endurreisa landbúnaðinn, er var áður aðal atvinnuvegurinn, heldur vinna þeir kappsamlega að því -að koma þar upp margvíslegum iðnaði. Allt bendir til, að þeir ætli að gera Austur-Prússland að höfuðútvirki á vesturlanda- mærum Sovétríkjanna. Jafnhliða þessu keppast Rúss- ar við að útrýma öllu, sem minn- ir á, að Austur-Prússland hafi áður verið þýzkt land. Öllum nöfnum á borgum, bæjum, hús- um, vegum og götum hefir ver- ið breytt. Öll hin nýju nöfn eru hárússnesk, Königsberg heitir nú Kalingrad, og Austur-Prúss- land heitir nú Kalingradhérað- ið. Tilsit heitir nú Sovjetak, Friedland heitir nú Pravdinska og þannig mætti lengi telja. Þrátt fyrir allar þessar að- gerðir Rússa er ekki vist, að átökiinum um Austur-Prússland sé með öllu lokið. í Þýzkalandi -eru nú hundruð þúsundir aust- ur-prússneskra flóttamanna og minningin um gamlar ættar- slóðir mun lifa i hugum þeirra og afkomendanna. Þeir timar geta því komið, að Austur- Prússland eigi eftir að verða hættulegt þrætuepli. ERLENDAR FRÉTTIR Brezka stjórnin hefir lagt fyrir þingið frumvarp um skiln- að Indlands og Bretlands, er komi til framkvæmda 1 júni 1948. Hafði sir Stafford Crlpps framsögn fyrir hönd stjórnar- Jnnar. Hraf nkell goði sekkur í fyrradag varð það slys í Vestmannaeyjum, að vélbátam- ir Hrafnkell goði og Jökull rákust saman rétt utan við höfn- lna með þeim aflelðlngum, að Hrafnkell sökk. Engan mann á hvorugum bátanna sakaði. Hrafnkell goði sökk á sjö mín- útum eftir áreksturinn, og tókst öllum skipverjum að bjarga sér yfir í Jökul. Fóru þó þrir þeirra í sjóinn. Hrafnkell var 38 smál. að stærð.. Allar gjaldeyrisinnstæöur þjóðarinnar eydd- ar og tugir miljóna að auki °Fyrst um sinn aðeins takmörkuð leyfi til bráðnauðsynlegasta Menntasetur ísfirzkra húsmæora Það er veglegt hús, framtíðarheimkynni húsmæðraskólans á ísafirði. Skólann stofnaði kvenfélagið „Ósk" á ísa- firði, árið 1912 og starfrækti það skólann í 22 ár eða þar til nýju lögin um húsmæðraskóla gengu í gilái árið 1941. Síðan hefir skólinn verið ríkisskóli. — Kvenfélagið Ósk átti 40 ára afmæli þann 6. þessa mánaðar og gai' þá skólanum 20 þúsund krónur, sem verja skyldi til heimilisprýði i nýja skólahúsinu. — Aðalforgöngu að stofnun Kvenfélagsins Ósk hafði frú Camilla Xorfason, kona Magnúsar Torfasonar þá bæjarfógeta á Isafirði og sýslu- manns í ísafjarðarsýslum. — Þetta nýja skólahús er allt hið vandaðasta. Mun byggingu þess verða að fullu lokið næsta sumar. En byrjað var á því fyrir tæpum tveimur árum síðan að forgöngu alþýðufíokksmeirihlutans i bæjarstjórn ísafjarðar. — í skólanum verða heimavistir fyrir 32 nemendur. Þar eru tvö eldhús, annað fyrir heimavistarnemendur og hitt fyrir heimangöngunemendur. í húsinu er líka stór vefstofa, bprðstofa og dagstofa. Enn eru í húsinu íbúðir handa forstöðukonu og kennara. Skólahúsið er fögur bygging og hefir verið valinn staður í hjarta bæjarins í námunda við gagnfræðaskólann, Bókasafnið og íþróttahúsið. Fitumagn Faxa- flóasíldarinnar um 12% Hætta á, að þak nýju mjölgeymslunnar brotnl niður Hilmar Kristjónsson, forstjórl síldarverksmlðjanna á Siglu- i'irðl. skýrSl Tímanum svo frá í sfmtali í gærkvöldi, að fitu- , magn Faxaflóasíldarlnnar væri að meðaltali um 12%, en fitu- magn Norðurlandssíldar á sumrin er 18—22%. Um 8% af hreinu lýsi fást úr Faxaflóa- síldinni, og er það nálægt helm- ingi minna en úr NorSurlands- sild. — Til samanburðar má. geta þess, að fitumagn norskrar vetrarsildar er enn mihna, um 6—8%, en fitumagn vorsíldar- innar norsku mun svipað og Faxaflóasildarinnar nú. Nýja síldarverksmiðjan a Siglufirði hefir verið reynd sið- ustu daga. Hef ir vinnsla i hennl gengið skrykkjótt, en síðustu stundirnar, sem unnlð var i gær, gekk allt eins vel og búast mátti við, aS það gerðl án breytinga. Tvær pressur af fjórum og tveir þurrkofnar af þremur eru, í nothæfu ástandi, og skiluffu þessi tæki í gegn 200 málum & klukkustund í gærkvöldi, og voru þá afköst þurrkofnanna fullnýtt^og. værl því hægt að vinna 4800 mál á sólarhring. Það ætti að verða til hag- ræðis, í sumar, þegar síldveiði- timinn hefst, að hin nýju tæki voru reynd nú, svo að nú gefst tækifæri til að bæta strax úr þvf, sem áfatt reynist. Mjölgeymslunni er enn nijög áfátt og erfitt aS geyma mjölið óskemmt. Snjóar lnn um loft- ræstingarútbúnað, undir þak- skegg og meS gluggum. 4 feta þykkur snjór liggur & þakinu, Og svigna langbiindin geig- vænlega, svo aS þakiS myndi vart þola meiri snjóþunga. Getur veriS hætta & aS þaS brotni. AOA hefur fastar flugferðir frá New-York um Stokkhólm meö viökomu í Keflavík Hópur erlendra blaðanianna kemur hingað með i'yrsíH ferðinni, «« íslenzkum blaða- mönnum verður boðið til New York og Stokkhólms Um miðjan þennan mánuð mun ameríska flugfélagið American Overseas Airlines hefja fastar flugferðir milli New York og Stokk- hólms. Pyrst um sinn verða þrjár ferðir í viku hvora leið, og verða viðkomustaðirnir í tveimur þeirra Gander, Keflavík og Kaup- mannahöfn, en í hinni þriðju verður flogið um Osló í stað Kaup- mannahafnar. Fargjöldin verða nokkuð lægri en nú tiðkast á þessum leiðum. innflutnings í dagblöðunum birtist i gær tilkynning frá viðskipta- ráði, Jjar sem tjáð var, að fy/st um sinn yrði frestað veitingu allra gjaldeyris- og innflutningsleyfa, nema um væri að ræða bráðnauðsyn- legar vörur, en fafnvel slik leyfi yrðu takmörkuð. Var síi ástæða færð fram, að við- skiptasamningar af hálfu ís- lendinga við aðrar þjóðir stæðu yfir og ekki væri hægt að áætla gjaldeyristekjur þjóð arinnar, fyrr en samningum væri lokið. Meginástæðan til þessarar ákvörðunar mun þó vera sú, að gjaldeyrisinn- eignir þjóðarinnar erlendis eru nú allar til þurrðar gengnar og meira til. Ömurlegt ástand. Hinn 1. marz var ástandiö orðið þannig, að inneignir ís- lenzkra banka erlendis námu aðeins 44 miljónum króna, að frádregnu því, sem lagt hefír verið á nýbyggingarreikning. En sú upphæð, sem þar er til, hem- ur tæplega 120 miljónum króna. Hins vegar eru bankarnir þeg- ar búnir að taka á sig ábyrgðir að upphæð 58 miljónir króna fyrir vörum, sem ekki eru komn- ar epn og 150 miljónum króna, sem ekki er búið að yfirfæra, hefir verið ráðstafað til kaupa á nýbyggingarvörum. >Er þannig búið að ráðstafa meira en 44 miljónum króna i ei'lendum gjaldeyri umfram það', sem eft- irstöðvunum af gjaldeyrisinn- stæðunum nemur. Hér við bæt- ist svo það, að ekki eru enn öll kurl komin til grafar, þar eð (Framhald á 4. síðu) Karl í krapinu Roger G. Allen, blaðafulltrúi AOA, sem er kominn hingað til þess að undirbúa komu fyrstu flugvélarinnar, skýrði blaða- mönnum hér frá þessu i gær. Kvað hann líklegt.að fyrsta flug- vélin færi frá Washington 14. marz. Fréttamenn hingað og héðan til New York og Stokkhólms. Með henni mundu verða Thor Thors senöiherra og frú, Hugh Cumming frá ameríska utanrik- isráðuneytinu og einir sjö ameriskir blaðamenn. Fólk þetta niun dvelja hér á íslandi nokkra daga, en flugvélin mun fara á- fram til Sviþjóðar og taka þar gesti og blaðamenn. íslenzkum fréttamönnum mun verða boð- ið að fljúga á þessari nýju flug- leið, bæði til Stokkhólms og New York, þremur hvora leið. Nota aðeins Keflavíkurflugvöllinn. Þessar amerísku flugvélar munu eingöngu nota flugvöllinn í Keflavík, og er ráðgert, að móttökuskilyrði fyrir farþega verði eitthvað bætt frá þvi, sem nú er. Félagið mun hafa um- boðsmenn í Reykjavík og skrif- stofu í Keflavik, og geta farþeg- ar þar fengið farmiða til svo að segja hvaða staðar í heimin- um sem er. Hefir félagið sam- band við önnur flugfélög, svo að það getur séð um ferðir lengra en þess eigin flugvélar fara. AOA hefir aðeins vel þjálfað fólk i þjónustu sinni, og eru til dæmis allar flugfreyjurnar lærðar hjúkrunarkonur. Skipt verður um áhafnir á flugvélun- um á hverjum flugvelli, svo að komið getur fyrir, að sex mis- munandi áhafnir fljúgi á leið- inni milli Stokkhólms og New York og til baka. Margt er sér til gamans gert. Ýmsir menn hafa orðið frægir fyrir að leika«þær listir að láta járna sig á höndum og fótum, troða sér í poka og sökkva í djúpt vatn, en losa sig þar af sjálfsdáðum og áhaldalaust, bæði úr jártiunum og pokanum, (Framhald á 4. síðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.