Tíminn - 08.03.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 08.03.1947, Blaðsíða 1
 RITSTJÓRI: ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON ÚTGEPANDI: FRAMSÓKNARFLOKKURINN Símar 2353 og 4373 I PRENTSMIÐJAN EDDA h.f. RITST JÓRASKRD?STOFDR: EDDTJHÚ3I. Llndargötu 9 A Símar 2353 og 4373 ' APGREIÐSLA, INNHEIMTA j OG AUGLÝSINGASKRD7STOFA: 31. árg. Reykjavík, laugardaginn 8. marz 1947 EDDUHÚSI, Llndargötu 9A Simi 2323 47. hlatS ERLENT YFIRLIT: Var rangt aö nota atom- sprengjuna? <Jr greinargerð Stimsons, fyrrum hermála- ráðherra Þeirri gagnrýni hefir oft verið hreyft, að Bandamenn hafi gert rangt, er þeir notuðu atomsprengjuna í styrjöldinni gegn Jaj)ön- um. Með því hafi þeir skapað það vandamál, sem nú torveldi mest sambúð stórveldanna og muni gera það í náinni framtíð. Ef atomsprengjan hefði aldrei verið notuð, myndi síður hafa komið til þessa ágreinings. Atomsprengjan sé slíkt morðvopn, að það hafi verið ósæmandi menningarþjóðum að nota hana. Sænsk kirkja í Kau.pmannah.ofn Það mun vera í tilefni af þessum ásökunum, er Stimson, fyrrverandi hermálaráðherra, hefir skrifað grein í eitt aí víð- lesnustu tímaritum Bandaríkj- anna, þar sem hann rekur sögu þessara mála. Nokkurra aðal- atriðanna í frásögn hans verður getið hér á eftir: — Á árunum 1941-^-43 var það almennt álitið, að Þjóðverjar stæðu okkur framar í kjarn- orkurannsóknum. Það var þýð- ingarmeira en orð fá lýst, að þeir yrðu ekki á undan okkur með framleiðslu á atomsprengj- um. Ef við yrðum fyrri til höfðu okkur skapazt möguleikar til að stytta styrjöldina. Ég heyrði Roosevelt forseta aldrei orða það við eitt einasta tæki- færi á árunum 1941—45, að atomsprengjuna mætti ekki nota í styrjóldinni, og sama gilti um alla ráðherrana. Við gerð- um okkur hins vegar ljóst, að því fylgdi mikil ábyrgð. Alveg sérstaklega hafði Roosevelt for- seti' orð á því. Hinn 15. marz 1945 hitti ég Roosevelt - forseta í seinasta sinn. Næst kom ég í Hvíta húsið 25. apríl 1945 og skýrði málið fyrir hinum nýja forseta, sem enga vitneskju hafði haft um það fremur'en aðrir öldunga- deildarþingmenn. Nú var hann æðsti maður * þjóðarinnar og hersins og réði hinni endanlegu ákvörðun og ábyrgð á þessum málum sem öðrum. Það var niðurstaðan, að sér- stakri nefnd var falin athugun málsins. Þann L júní lá fyrir sameiginlegt álit hennar. Atom- sprengjan skyldi notuö' i styrj- öldinni gegn Japan við fyrstu hentugleika. Henni skyldi varp- að á herstöðvar eða hergagna- verksmiðjur, þar sem mikið af húsum væri í nágrenninu, svo að árangurinn kæmi sem bezt í ljós. Engar aðvaranir skyldu gefnar fyrir fram. Nefndin ræddi mjög um, hvort einni sprengju skyldi fyrst varp- að niður á óbyggt svæði, svo að Japanir fengju hugmynd um eyðileggingarmátt hennar, eða hvort þeir skyldu aðvaraðir áð- ur en sprengjunni væri varpað á tiltekna herstöð eða borg. Báð- um þessum leiðum var hafnað og lágu til þess margar ástæður. Svo gat t. d. farið, að sprengjan, sem væri notuð, reyiidist ónýt og mundu þá Japanir telja, að aðvaranirnar hefðu verið mark- leysa ein. Annars skal ég taka það fram, að ég ber persónulega aðal- ábyrgð á því ráði, sem forsetan- um var gefið, og ég hefi enga löngun til að Leyna því. Ég áleit, að keisarinn og ráðgjafar hans myndu ekki gefast upp, nema þeir yrðu fyrir óvæntu áfalli. Það hafði enn ekkert gerzt, er benti til þess, að Japanir myndu ekki heldur vilja berjast til þrautar en fallast á skilyrðis- lausa uppgjöf. Her Jpeirra taldi enn um 5 milj. manna. Áætlanir höfðu verið gerðar um að sigra Japani, án þess að nota atom- sprengjuna, og var reiknað með að það mynli kosta eina milj. Amerískra hermanna lífið. Hinn 28. júlí hafnaði japanski fprsætisráðherrann uppgjafar- skilmáum þeim, sem settir voru i Potsdam. Við urðum nú að sýna í verki, að sú hótun væri meira en orðin tóm, að yrði uppgjafarskilmálunum hafnað myndi það leiða til fullkominnar tortímin&ar fyrir Japani. Það var ekki um annað að gera en nota atomsprengjuna, ef standa ætti við þessi orð. Til- raunin með fyrstu sprengjuna, sem var gerð í New Mexico 16*. júlí, hafði staðfest það, sem hafði vwið álitið um áhrif hennar. Hinn 6. ágúst var sprengjunni varpað á Hirosima og 9. ágúst á Nagasaki. Hinn 10. ágúst bauðst keisarinn til að gefast upp. Þessar tvær sprengj- ur voru J?ær einu, sem við áttum á þessum tíma og framleiðslan á nýjum sprengjum tók langan tíma. Það er skoðun mín, að séu allar staðreyndir athugaðar, verði okkur ekki álasað fyrir að hafa notað sprengjurnar og bjargað þannig margfallt fleiri mannslífum en þeim, sem fórust í Hiroshima og og Nagasaki, en vitanlega hefði það leitt af áframhaldi styr'aldarinnar. — Stimson lætur að síðustu svo ummælt, að sprengjurnar, sem féllu á Hiroshima og Nagasaki, hafi gert meira en binda endi á eina styrjöldina. Þær hafi sýnt, að ekki megi vera styrjöld fram- ar, ef mannkynið á ekki að tor- tímast. Kannske byggist fram- tíð heimsfriðarins meira á þeim ótta en nokkru öðru og atom- sprengjan sé fjarri því að vera friðarspillir, þótt hún valdi stórveldakrit, eins og málin standa nú. íslenzk glíma verður ef til vill sýnd á Olympíuleikjunum í London 1948 Undirhúningur leikanna er þegar hafinn Unnið er nú af kappi að undirbúningi næstu Olympíuleika sem halda á í London sumarið 1948. fslenzkir iþróttamenn hafa þegar hafið undirbúning að þátttöku sinni í leikjunum og Olympíunefnd hefir tekið hér til starfa. Hefir hún skrifað brezku Olympíu- nefndinni sem sér um leikina óg farið þess á leit að íslenzka. glíman fái rúm á leikjunum sem sýningaríþrótt. Tíðindamaður blaðsins aflaði sér í gær upplýsinga um leikana hjá I.S.I. Mynd þessi er af Gustafskirkjunni sænsku í Kaupmannahöfn, en þar var haldin minningarathöfn yfir jarðneskum leyfum Gustafs Adolfs prins sem fórst í flugslysi á Kastrupflugvelli á dögunum. Frá þessari kirkju var Hkið svo boriS með hátíðlegri viðhöfn um borð í herskipið Oskar II sem flutti jarðneskar leyfar prinsins heim til Svíþjóðar. Kaupmenn neita að selja kaffi Nýlega hafa verðlagsyfirvöld- in samþykkt að lækka nokkuð smásöluálagingu á kaffi og hafa kaupmenn nú ákveðið að setja sölubann á þá vöru í búðum sínum. Kron mun hins vegar treysta sér til að selja kai'fið með þeirri nýju og lægri smá- söluálagningu sem ákveðin hefir verið. Hráefni til kaffiframleiðslu hefir að undanförnu hækkað allverulega, svo ekki var hægt að komast hjá hækkun á heild- söluverði vörunnar. En þar sem þessi hækkun hefði orsakað % stig hækkun á vísitölu, var það ráð tekið, að Iækka heldur nokkuð smásöluálagninguna, sem þótti óþarflega há, kr. 1.70 pr. kg. Var álagningin lækkuð niður í kr. 1.10 pr. kg. Er smá- söluverð á kaffi þá nú kr. 8.80 pr. kg. Félag kaupmanna héfir snú- izt illa við þessari lækkun álagn- ingarinnar og sátu smákaup- menn á fundum lengi dags. í gær og fram eftir kvöldi, Létu þeir loka verzlunum sínum um tíma í gær í tiléfni'þessa. Útsvörin í Reykjavík verða um 50 miljónir króna í ár Væri ekki hyggilegra að koma á spamaði í rekstri en hækka sífellt útsvörin? Fjárhagsáætlun Reykjavíkurbæjar var tekin til lokaumræðu og afgreiðslu á bæjarstjórnarfundi í fyrradag. Lauk fundurinn þeim störfum eftir þrettán stunda setu, og var þá orðið bjart af nýjum degi. Gamlan sveitamann minnti þetta á rúningana á vorin áður en mæðiveikin kom til sögunnar og sólarhrings vinna var að taka af fénu á góðu býli. En vonandi hefir bæjarstjórnin ekki einhliða verið að rýja borgarana á þessum fundi. Niðurstöðutölur fjárhagsáætl- unar bæjarins eins og hún var lögð fyrir bæjarstjórnarfundinn, nam 50984200 krónum. Þar að auki er svo velta sérstakra fyrir- tækj a — Korpúlstaðabúsins góða, grjótnámsins, sandnáms- ins, pípugerðarinnar, sundhall- arinnar, bæjarþvottahússins, vatnsveitunnar, hitaveitunnar, gasstöðvarinnar rafmagnsveit- unnar, sogsvirkjunarinnar, Er stolið úr farangri í tollstöðvum eða geymslustöðvum? Það hafa iðulega heyrzt raddir um, að ýmsum varningi, sem sendur hefir veríð héðan til manna í öðrum löndum hafi verið hnuplað áður en hann kæmjst til viðtakenda. Nú ný- lega kom á ritstjórnarskrifstofu Tímans stúlka, sem hafði svip- aða sögu að segja, þótt ekki verði það með neinum rökum sagt, hvar þjófnaður sá, sem hún varð fyrir, hefir verið fram- inn. j=Stúlka þessi stundaði nám við Húsmæðraskóla í Svíþjóð. Er hún fór heim, fékk hún farang- ur sýin, tvær töskur og einn poka, í hendur flutningastöð í Gautaborg, og fól henni að senda strætisvagnanna, Reykjavíkur- hafnar og garðyrkjustöðvarinn- ar í Reykjavík. En velta þessara fyrirtækja nemur auðvitað tug- um miljóna króna. Nokkrar gjaldahækkanir voru samþykktar. Munu þær nema um tveim miljónum króna'. Allar lækkunartillögur voru felldar. í fjárhagsáætluninni var gert ráð fyrir, að útsvörin yrðu um 44 miljónir. Ofan á þetta bæt ast hækkanir þær, sem leiða af auknum útgjöldum, sem sam þykkt voru, og þar ofan á 5—10 viðauki á öll útsvör. Má því gera ráð fyrir, að útsvör bæjarbúa i ár verði um fimmtíu miljónir Eru útsvörin þá farin a"ð stíga nokkuð hastarlega til vibótar mikilli aukningu annarra álaga Sárast er þó ef þessi útsvara- hækkun er að verulegu leyti ó þörf, þar eð unnt virðist að spara stórkostlega við rekstur bæjarins sjálfs og fyrirtækja hans, ef skynsamlegum ráðum væri beitt af dugnaði. Islenzka glíman hefir tvisvar verið tekin inn á Olympíuleik- ana sem sýningaríþrótt. Á Olympíuleikunum sem haldnir voru í London 1908 sýndu ís- lenzkir glímumenn glímu. Vakti sýning þeirra mikla hrifningu áhorfenda og fékk góða dóma. Munaði þó minnstu að íslenzku glímumennirnir neituðu að koma fram, vegna þess að stíma- brak varð um það, hvort þeir ættu að koma fram einir sér, eða með Dönum og undir dönsk- um fána. Neituðu þeir því harð- lega að koma fram á leikunum sem Danir og hótuðu því þá að taka ella ekki þátt i leikjunum. Aftur var íslenzka glíman tekin inn á sýningarskrá Olympiuleikanna, þegar þeir voru haldnir í Stokkhólmi 1912. Þar sýndi-þá hópur íslenzkra glímumanna -Mþrótt sína við mikla hrifningu áhorfenda. Var þá keppt um forkunnar fagran bikar, sem er í eigu Olympíu- nefndarinnar. Síðan hefir íslenzka g^líman ekki verið sýnd á Olympíuleik- unum, en nú er farið að vekja máls á því að^hún verði tekin inn á leikina í London 1948, sem sýningaríþrótt. Þegar Benedikt Waage, forseti Í.S.Í. sat fund alþjóðaolympíu- nefndarinnar sem haldinn var í Sviss síðastl. haust, hreyfði hann því lauslega i einkaviðtölum við ýmsa menn innan nefndarinnar, hvort ekki myndi hægt að fá íslenzku glímuna tekna inn á leikina i London sem sýninga- íþrótt. Undirtektirnar voru fremur góðar en ekki var þá hægt að ;jera út um þetta mál, bar sem allar slíkar ákvarðanir eru teknar á fundum sýningar- nefndarinnar. Nú hefir íslenzka Olympíu- nefndin skrifað þeim aðilum í London sem með þetta hafa að gera og farið þessa á leit. Svar hefir ekki ennþá borizt frá London. Mikill áhugi ríkir meðal ís- lenzkra glímumanna fyrir því að sýná á Olympíuleikunum. Ef til kRmur verður sennilega send- ur þangað fjolmennur hópur beztu giimumanna landsins, 16 —20 menn. Er sennilegt að þeir muni sýna glímuna,'með því að sýna brö£ð og varnir og auk þess mundu þeir glíma hvatlega og eðlilega o^ ekki er óhugsanlegt að þeir myndu svo að lokum hann til Kaupmannahafnar, en þaðan átti hann að fara til Reykjavíkur með Drottningunni. Lét hún fylgja nákvæma skrá um allt, sem í þessum hirzlum var, og óskaði \>ess, að þær yrðu innsiglaðar í sænsku tollstöð- inni. Parangiir þessi kom með (Framhald á 4. síðu) YANOFSKY EFSTUR Á SKÁKMÓTINU Lokið hefir nú verið að mestu við að tefla sex umferðir á Yan- ofskymótinu, -en þá er eftir að tefla sjöundu og síðustu umferð- ina. Vinningar standa nú þannig: D. A. Yanofsky 5 vinninga. Ásm. Ásgeirsson 4y2. Guðm. S. Guð- mundsson 3y2. Guðmá Ágústs- son 3 og biðskák. Eggert Gilfer 2i/2. Baldur Möller iy2 og bið- skák. Árni Snævarr iy2. R. G. Wade iy2. Ekki hefir ennþá. verið ákveðið hvenær síðasta umferð verður tefld. glíma bændaglímu. Annars er vitanlega ekkert afráðið ennþá í þessu efni, á meðan ekki er vitað hvort yfirleitt fæst að sýna glímuna á leikunum. Það er venja á hverjum Olympíuleik- um að taka 2 sýningaríþróttir og eru alltaf margir um að komast að. Af þeir orsökum er það hvergi nærri víst að glíman komist að þetta sinn. Olympíuleikarnir verða haldn- ir í London eins og áður er sagt, og fara þeir aðallega fram á íþróttavellmum í Wembly, róðrarnir fara fram í Henley, siglingarnar við Toquay og skot- fimin í Ricmond. Annars verður keppt í þessum aðalíþróttúm: frjálsum íþróttum, skilmingum, hnefaleik, róðrum, skot í mark, sund, sundknattleik, leikfimi, grisk-rómverskri glímu, kapp- siglingum, kappreiðum og lista- keppni. Aukaíþróttir eru Bask- etball, Hockey á velli og knatt- spyrna. Ætlast er til, að leikirnir fari fram seinustu vikuna í júlí og þá fyrstu í ágúst. En vetrar- olympiuleikarnir verða haldnir í Sviss veturinn eftir. Um þátttöku íslenzkra íþrótta- manna er ekki ennþá vitað í einstökum atriðum, en þeir hafa mikinn áhuga á að æfa sig fyrir þátttöku í leikunum. Sauðfjárslátrunin s.l. haust minni en í fyrra Einnig minni kjötsala Sauðfjarslátrunin síðastl. haust varð nokkru minni en árið áður. Á síðastl. hausti vár samtals slátrað 350587 kindum á öllu landinu og var heildarþungi ^eirra 5165180 kg. Mestur hluti þessa sauðfjár voru dilkar, eða 310117, geldfé va* 13719 og 26751 ær. Heildar- þungi dilkanna var 4331 smál. geldfjárins 321 smál. og ánna 512 smál. Er þetta kjötmagn það minnsta síðastl. fjögur ár. Árið 1945 var heildarþung slátraðs fjár samtals 5431 smál. Árið 1944 nam heildarþungirui samtals 1636 smál., árið 1943 oam heild- arþungi alls slátraðs fjár 6861 smál. og árið 1942 nam hann 6116 smál. Kjötbirgðir i landinu voru um' áramót samtals 3392 smtój. og var dilkakjöt þar af sajntals 2700 smál., geldfjárkjóAbirgð- irnar v^ru 235 smál. og 417 smál. voru á sama tíma til af ærkiöti. Af kjöti frá síðastl. hausti hafa verið fluttar út samtals 521 smál. Sala á kjöti innanlands frá því að sláturtíð hófst og þar til um áramót hefir numið 1246 smál 3.944 nam salan um áramót 2061 sm3)L, 1943 1672 smál. og árið 1942 nam hún frá byrjun sláturtíðar til áramóta 1334 smál. KJötsalan hefir því ekki legni verið ems lítil eins og síð- astliðið ár, þegar miðað ^r við timabilið frá byrjun sláturtíðar til ársloka.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.