Tíminn - 06.06.1947, Blaðsíða 1

Tíminn - 06.06.1947, Blaðsíða 1
RITSTJÓRI: " j ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON { t ÚTGEPANDI: I | FRAMSÓKNARFLOKKURINN ( Símar 2353 og 4373 1 S PRENTSM3ÐJAN EDDA hf. ) > r.ITSTJÓRASKRIPSTOFUR: V EDDUHÚcsI. Llndargðtu 9 A ) aiciur 23S3 og 4373 . AFGREIÐSLA, INNHEIMTA | OG AUGLÝSINGASKRD?STOFA: EDDUHUSI, Llndargötj 9A ( SimJ 232S 31. árg. Reykjavík, föstudaginn 6. jiíní 1947 102. blað ERLENT YFIRLIT: Undanhald Rússa í Iran Banclaríkjamenn hlutskarpari. virðasl hafa orðið Fyrir ári síðan voru átök stórveldanna í Iran á hvers manns vörum, en nú um skeið hefir verið hljótt um þau þar til fyrir nokkrum dögum, er iranska stjórnin tilkynnti að hún hefði lokað landamærunum við Sovétríkin vegna skæruliðastarfsemi í Azer- baidjan. Þessi fregn minnti menn á, að viðhorfið í Iran hefði breytzt mikið síðan í fyrra, því að Rússar hefðu þá ekki tekið J| lokun landamæranna með þögn og þolinmæði, eins og nú virðistt raunin. Átökin um Iran virðast hafa endað með ósigri þeirra og ! er það kannske ekki sízt árangurinn af einbeittri stefnu Banda- ííkjanna í utanríkismálum. Kommúnistar reyna að taka ákvörðunar- réttinn af verkamönnum á Siglufirði Þeir neita að láta bfera upp miðlun- artillögur frá sáttasemjara Heklumynd í erlendum blöðum Á stríðsárunum hernámu Bandamenn Iran og fóru Rúss- ar með hernámsstjórnina í norðurhelmingi landsins, en Bretar og Bandaríkjamenn í suðurhelmingnum. Á Teheran- ráðstefnu þeirra Stalins, Roose- velts og Ohurchills var Iran- smönnum heitið, að setuliðin skyldu flutt burt innan ákveðins tíma frá stríðslokum. Bæði Bret- og Bandaríkjamenn stóðu Moskvu hafði 1 hótunum við irönsku -stjórnina. Eftir nokk- urra daga viðureign var mót- staða Tudehhersins brotin á bak aftur og Tudehstjórnin flúin til | Sovétrikíanna. Um áramótin fóru þingkosningar fram í öll- um fylkjum Iran*og lauk með miklum sigri ríkisstjórnarinnar. Á sama tíma og þetta hefir gerzt í Iran, virðast áhrif Bandaríkjamanna hafa eflst mikið þar, þótt ekki sé mikið sagt frá því opinberlega. Enska blaðið „Tribune" -skýrir nýlega frá því, að raunverulega sé sendiherra Bandaríkjanna þar nánasti ráðgjafi Shahens eða keisarans, amerískir liðsforingj- ar annist þjálfun iranska hers- ins og stjórnin hafi ráðið til sin nokkra ameríska verkfræðinga. Þá hafi ameriskir læknar raun- verulega verið settir yfir heil- brigðisyfirvöldin þar og lög- reglustjóri frá New Jersey sé helzti ráðunautur lögreglunnar 1 Teheran. Bandaríkjamenn séu jafnframt sem óðast að festa ítök sín í olíumálum landsins, en allgóð s^mvinna virðist þó skyldu jafnframt vera á milli þeirra og Breta á irönsku stjórninni. i því sviði. En ^að eru hinar miklu ar við þessi loforð sín, en Rússar höfðu her sinn áfram. Jafn- framt efldu'þeir andstöðuhreyf- ingu gegn stjórn Irans í Azer- baidjanfylkinu, hinn svonefnda Tudehflokk. Iranstjórn vísaði málinu þá til öryggisráðsins, erí árangur varð þar lítill. Umræð- urnar þar munu þó hafa hjálp- að til þess, að samkómulag náðist milli stjórna Irans og Sovétríkjanna á þá leið, að rússneski herinn skyldi fara burtu úr landinu, en Rússar skyldu fá sérleyfi til oliuvinnslu í Norður-Iran og Azerbaidjan- fylki skyldi fá allvíðtæka sjálf- stjórn undir forustu Tudeh- flokksins. Fulltrúar úr Tudeh- flokknum fá sæti. í Munu Russar hafa talið, að þeir | olíulindir Irans, sem valda tog- hefðu með þessu tryggt allvel \ streitu stórveldanna um landið. aðstöðu sína í Iran. Fyrst eftir að þetta samkomu- lag var gert, var tíðindalítið í Iran. Russar fóru á brott með her sinn og iranska stjórnin efndi sinn hluta samningsins. Á siðastl. hausti áttu svo að fara fram þingkosningar í Iran. Það kynlega skeði þá, að rússneski sendiherrann í Teheran mót- mælti því að kosningar færu fram í Azerbaidjan. Jafnframt gerði Tudehstjórnin þar sig lik- lega til aS hafa fyrirmæli ríkis- stjórnarinnar að engu. Forsæt- isráðherrann, Qavam es- Súlt- aneh, ákvað þá að grípa rösk- lega I taumana. Hann vék Tudehráðherrunum úr stjórn sinni og sendi her inn i Azer- baidjan. Tudehherinn veitti nokkra mótspyrnu og útvarpið í ERLENDAR FRETTIR Truman forseti lýsti þvl yfir á blaðamannafundi ígær, að stjórn Bandaríkjanha myndi ekki láta stjórnarskiptin í Ung- verjalandi afskiptalaus. Stjórn ' Bandaríkjanna hefir lýst yfir því, að hún sé reiðubú- in til þátttöku í stofnun al- þjóðahers. Sendiherrar Ungverjalands í Sviss og Bandaríkjunum hafa neitað að verða við áskorunum nýju stjórnarinnar um, að hverfa heim. í Palestinu hefir hermdar- verkum fjölgað aftur sinustu dagana. Verkföll í Frakklandi færast nú í aukana. M. a. er nú verk- fall við járnbrautir og olíu- Stöðvar. Eins og sakir standa, virðist allt benda til, að Bandaríkja- menn hafl orðið Russum hlut- skarpari í keppninni um Iran. Sú ákvörðun irönsku stjórnar- innar að loka landamærunum við Sovétríkin virðist sýna það bezt, að hún telur sig nú hafa í fullu tré við Rússa. En áreið- anlega eru Russar ekkert glaðir yfir þessari ráðstöfun, þótt þeir telji hyggilegra að láta kyrt liggja að sinni. Mót Möðruvellinga verður haldið á Ak- ureyri í sumar Ákveðið hefir verið að halda Möðruvellingamót á Akureyri þriðjudaginn 1. júlí næstkom- andi, og hefst það í Mennta- skólanum kl. 10 f. h. nefndan dag. Allir þeir, er stundað hafa nám i Möðruvallaskólanum, án tillits til burtfararprófs, eiga þess kost að taka þátt í móti þessu, og er þess vænzt að allir þeir, sem því mega við koma, sæki það. Gert er ráð fyrir, að farin verði skyndiför í bifreiðum að Möðruvöllum. Að öðru leyti verður tilhögunarskrá tilkynnt í upphafi mótsins. Mótið stendur yfir aðeins einn dag. Gisting I Menntaskólanum er heimil þeim, sem vilja. Æskilegt er, að menn tilkynni þátttöku sína til Ingimars Eydal, JAkureyri eða Einars Árnasonar, 'Eyrarlandi, en þeir eru 1 undir- j búningsnefndinni. Sáttasemjari notar sér heimild vinnulög- gjafarinnar til að fyrirskipa atkvæða- greHSslu. Þau tíðindi hafa gerzt á Siglufirði, að stjörn verkalýðsfélags- ins Þróttar, sem er skipuð kommúnistum, hefir neitað eftir fyr- irskipun frá Alþýðusambandi íslands að bera upp niiðlunartil- lögur frá sáttasemjara í kaupdeilu þeirra, sem þar stendur yfir, enda þótt samningamenn félagsins hefðu áður verið búnir að fallast á þær. Sáttasemjari hefir ekki haft þessa synjun að neinu, heldur fyrirskipað atkvæðagreiðslu í félaginu, eins og hann hefir heimild til samkvæmt vinnulöggjöfinni. En ofbeld- isverknaður kommúnista er samt hin sami og sýnir það ofur5 kapp, sem þeir leggja nú á það að skapa f jármálalegt hrun með því að stöðva þýðingarmestu atvinnugrein landsmanna, síld- veiðarnar. Heklumynd sú, sem hér birtist mynd ci', hefir komið í fjölmörgum er- lendum blöðum, og barst Tímanum myndamótið frá Danmörku. Frá aðalfundi Kaupfélags Hallgeirseyjar: Viöskipti f élagsins ukust um hálfa miijón kr. á síðastl. ári Aðalfundur Kaupfélags Hallgeirseyjar, Hvolsvelli, var haldinn að Stórólfshvoli laugardaginn 24. f. m. Á fundinum voru birtar ítarlegar skýrslur um starfsemi félagsins á liðnu ári. Hafði hún gengið mjög vel þrátt fyrir erfiðari aðstöðu en áður. Minningarathöfnin á Akureyri í gær í gær fór fram frá Akureyr- arkirkju kveðjuathöfn vegna þeirra, sem fórust í flugslysinu Rekstrarafkoma iélagsins var mjög hagstæð á sl. ári, þrátt fyrir þær breytingar, er orðið höfðu á aðstöðu þess á árinu og búast mætti við að hefðu í för með sér samdrátt og aukinn rekstrarkostnað fyrir félagið. Kaupfélagið hafði frá stofnun M. B. F. annast mjólkurflutn- inga úr austurhluta Rangár- vallasýslu, en við árslok 1945 tók í Héðinsfirði. Fjölmenni var við mjólkurbúið alla flutninga I athöfnina og var mannfjöldi eigin hendur. Orsökin til þess,-saman kominn á Torfunes- að þetta komst i framkvæmd, bryggju, ér Ægir lagði frá landi var hörð ásókn andstæðinga með þau 11 lík, sem flutt verða samvinnustefnunnar þar eystra suður til greftrunar. í þá átt að kljúfa og tvístra í kirkjunni flutti séra Pétur þeim verkum, er sSrmvinnumenn Sigurgeirsson kveðju, kirkjukór hér sunnanlands hafa á undan- Akureyrar söng og Björgvin förnum árum byggt upp, og Guðmundsson lék einleik. koma mjólkurflutningunum til Á morgun kl. 1 fer fram mjólkurbúsins á algerðan tvístr- kveðjuathöfn yfir líkum þeim, ing. Það hefði haft mjög alvar- sem jörðuð verða á Akureyri. legar afleiðingar fyrir alla aðila, Verður þeirri athöfn útvarpað. enda varð þessu afstýrt með því að mjólkurbúið tók alla flutn- ----------------------------------------------- inga í sínar hendur. j Sala erlendra vara hjá félag- inu nam sl., ár kr. 3.286.696,39, og hækkaði" um kr. 610.041,48. Sala innlendra vara nam kr. Samkomulagi náð um samn- ingsgrundvöll. Eins og kunnugt er orðið, sagði verkamannafélagið Þrótt- ur á Siglufirði upjfl gildandi samningum sínum við atvinnu- rekendur og ríkisverksmiðj - urnar í marz síðastl. Samninga- umleitanir fóru síðan fram milli beggja aðila og stóðu yfir 21.—26. apríl. Enduðu þær með því, að samningamenn beggja aðila, Þróttar annars vegar og atvinnurekenda og síldarverk- smiðjanna hins vegar, komu sér saman um samningsgrundvöll, er leita skyldi samþykkis á. Hétu báðir aðilar að leggja samningsgrundvöllinn fyrir um- bjóðendur sína innan sex daga, eða fyrir 2. maí. Ætlaði stjórn Þróttar þá að vera búín að láta fara fram atkvæðagreiðslu með- al félagsmanna um samnings- uppkastið. ) Stjórn Þróttar vill fá „línu" að sunnan. Þegar líða tók að tilteknum nefndar félagsins, að bera samn- tíma, báðu stjórnendur Þróttar, | '. (rramhaid á 4. siöu) sem allir eru kommúnistar, leyf- is um að fresta atkvæðagreiðsl- unni og ákvörðun sinni í málinu, þar til þeir hefðu haft samband við menn í Reykjavík. En um þetta leyti var símasambands- laust við Siglufjörð. Fengu þeir þennan frest. Loforð um atkvæðagreiðslu svikið. Þegar símasamband hafði fengizt, lét stjórn Þróttar ekki bera umræddan samnings- grundvöll undir félagsmenn, eins og samið hafði verið um, heldur lét hún samþykkja að fresta ákvörðun í málinu, þar til eftir stofnun Alþýðusamþands Norðurlands. Þegar því var lok- ið, vildu kommúnistar ekki leng- ur líta við þeim samningsgrund- velli, er samkomulag hafði áður orðið um, heldur kröfðust þess nú, að samið yrði í einu lagi við allar sildarverksmiðjur á Norð- urlandi. Þar með höfðu þeir svikið það loforð samninga- Þingmannafundur Eins og kunnugt er verður 445.438,64 og hækkaði um kr. 3,- fundur norrænna þingmanna 896,97. Heildarsala félagsins haldinn í Reykjavík í sumar. nam því kr. 3.732.135,03 og Nítján íslenzkir þingmenn|hjá vesalings bændunum! Þeg- Frá bæjarstjórnarfundi í gær: pyDUKUIIcl UUrgcia 5>IJUb oils> var tekin af dagskrá Sá atburður gerðist á bæjarstjórnarfundi í gær, að borgar- stjóri óskaði þess, að hið svokallaða Búkollumál væri tekið af dagskrá. Hefir mörgum hinum gætnari liðsmönnum borgar- stjórans orðið ljóst, að hann var hér á góðum vegi að gera fjár- málalegt glapræði og því fengið hann til að taka málið til nýrr- ar íhugunar, ef verða mætti til þess, að hann félli alveg frá þess- ari fyrirætlun sinni. ,Búkolla" í Laxnesi. Þetta „Búkollu"mál er þann- hvorki reynst eins heppilegar og haganlegar og til hafði verið ig til komið, að fyrir alllöngu | ætlazt. A síðastl. vetri munu síðan gengust nokkrir læknar skuldirnar hafa verið komnar hér i Éænum fyrir stofnun „fyr- . talsvert á aðra miljón kr. og irmyndar stórbús" í Laxnesi í j litlar horfur á miklum gróða í Mosfellssveit, er hlaut nafnið „Búkolla". Mun það hafa verið ætlun þeirra að.sýna, að hægt væri að þúa með meiri myndar- brag og framleiða ódýrara en bændur almennt geta. Þessa menn skoijti ekki heldur fjár- magn, og flest dagblöðin áttu ekki nógu sterk orð til að lofa framtak þetta (sbr. kýrnar, sem skrúfa sjálfar frá vatn- inu).Þetta var nokkuð annað en hækkaði alls um kr. 522.938,45. Af heildarsölu nam kostnað- (Framhald á 4. slðu) munu taka þátt í fundinum og ar tímar liðu fram, mun rekst- tíu norskir, en ekki er enn vit- að um þátttöku Svía og Dana. itrinn hins vegar hafa orðið 'næsta dýr og framkvæmdirnar náinni framtíð. Borgarstjóri hyggst að vinna sér frama. Þegar hér var komið sögu, munu ýmsir af eigendunum hafa ógjarnan viljað leggja meira fé í fyrirtækið og lána- stofnanjrnar líka verið farnar að gerast nokkuð óþolinmóðar. Nokkur eftirgrenslan mun því hafa verið hafin í því skyni, hvernig hægt væri að losna við búið með góðu móti, og þá fljótlega verið komið auga á, að (Framhald á 4. síðu)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.