Tíminn - 06.05.1954, Síða 4

TÍMINN, fimmtudaginn 6. maí 1954.
100. blað.
Sumarkveðja Morgunblaðsins
til samvinnumanna
Sú áróðurs- og undirróð-
ursherferð, sem hin ráðandi
öfl í Sjálfstæðisflokknum
hafa rekið gegn samvinnu-
félögum landsins í seinni
tíð, t. d. í fyrrasumar, minnir
um margt á hinar illræmdu
oísóknir, sem samvinnufélög
ín urðu fyrir úr sömu átt fyr
ir rúmlega 30 árum, en þá
var samvinnuhreyfingin
skemmra á veg komin og af
eölilegum ástæðum fjárhags
lega veikari en nú. Þrátt fyr
ir það tókst þó ekki að vinna
mimdi vinnufólkið vilja taka þessa peninga með valdi
gera það, þegar það sér alls og senda þá til Reykjavíkur!
nægtir hjá utatifélagsmönn j Enn segir í sumarkveðju
um? Ég efa það. Afleiðing- Mbl.
in mutzdi verða, að vinnu-
fólkið' streymdi burt til bæj
anna. og bæítdur7iir stæðu
einir eftir. Með öðrum orð-
um: Landbú?iaðurinn yrði
með því móti Iagður í rúst-
ir. Og hver?iig færi, ef haf-
ísár kæmi svo þar ofan á?“
(Verzlunarólagið, bls. 60).
Vera má, að sumt af þessu
þyki broslegt. En tilgangur-
samvinnufélögunum tjón . , ............
með ofsóknum þessum. Þaulmn leyndl ser,.ekkl- Féla^~
komu þá út úr eldrauninni.menn 1 kauPíel°guni yoru þá
styrkari en fyrr og auðugri
að reynslu sem að haldi kem-
ur. En nokkrum árum siðar
vann landsmálaflokkur sam-
vinnumanna, Framsóknar-
flokkurinn, stórsigur í kosn-
íngum til Alþingis, en flokk-
ur ofsóknarmannanna glat-
aði sínu mikla valdi í stjórn-
málum landsins. Þannig svar
aði þjóðin í það sinn.
Hinar opinberu árásir á
samvinnufélögin gengu einna
lengst á árinu 1922. Þá um
vorið keyrðu skrif Morgun-
blaðsins svo úr hófi, aS þá-
verandi forstjóri Sambands
'aðallega bændur og til þeirra
„— Þegar bændur leggja
afurðir sí?iar inn í kaupfé- J
lögi?i á hausti?i fá þeir yfir- (
leitt aldrei nema Iítin??
hluta a??dvirðisi??s greiddan
út þá strax.------Öllum er
það 1 jóst aö þar??a á sér,
stað hrei??n og beinn þjóf??-
aður á vaxtatekjum fólks-!
ins af peni??gum, sem það á
skýlausan rétt til að fá
greidda út strax — —“.
Viðkunnanlegt hefði verið
var sá seiður magnaður, sem tilgreind hefðu verið í sum
kaupmannavald höfutýfiað- , arkveðjunni nöfn þeirra kaup
arins stóð fyrir. Bændur félagsstjóra, stjórnarnefnd—
áttu að leggja samvinnufé-! armanna 1 samvinnufélög-1
lögin niöur, ella var landbún. um> e®a fulltrúa á aðalfund-;
aðurinn í hættu, sérstaklega, um> sem Þarna er verið aö
ef hafísár bæri að höndum. Þjófkenna. En þeiin, sem eitt
Og frostaveturinn mikli 1918 ^vað vlfa um viðskipti, er
mátti enn vera þeim í fersku sennilega kunnugt, að ís-
minni! [lenzkar afurðir seljast því
En samvinnubændurnir ;midur yfirleitt ekki jafnóð-
stóðu vörð um félög sín og um 9B Þser eru markaðshæf-
landssamtök árið 1922. Þeir,ar- Áiitur Mbl. e. t. v. að Sölu
1 samband ísl. fiskframleið-
enda eða Sölumiðstöð hrað-
Morgunblaðinu og „Verzlun-! frystihúsanna borgi út salt-
Enn munu þeir,fisk eða frosin flök um leið
Skemmtisigling
til ísafjarðar
Um Hvítasunnuna verður farin þriggja daga skemmti-
ferð til Ísaíjarðar með m.s. Heklu. Lagt verður af
stað eftir hádegi á laugardag (5. júní) og komiö aftur
til Reykjavíkur á þriðjudagsmorgun (8. júní). Far-
þegar búa um borö í m.s. Heklu, og er allt innifalið í
fargjaldinu.
Hljómleikar, skemmtanir og dansleikir verða um
borð og á.ísafirði. Kunnar hljómsveitir og skemmti-
kraftar skemmta. Nánari upplýsingar i sima 5035.
Áskriftalisti liggur frammi í Músíkbúðnmi, Haf?iar-
stræti 8, fram til 15. maí.
LÚÐRASVEIT REYKJAVÍKUR.

FYRIRLIGGJANDI
er nú. aftur hi?z?i stór-vi??sæli
trúðu sjálfum sér og heil—,
brigðri skynsemi betur en
arólaginu **
ísl. samvinnufélaga, Hallgrím hið sam“‘“ eðá‘afkom-’ °g Þessar vdrur eru tilbúnar
ur Kristinsson, taldi sig til-1 endur þeirra. Og hin unga'f11 söluméðferðar af hálfu
neyddan að hefja múlsókn ,samvinnilh fi
gegn blaðinu. En málsókn su stöðunum munu
í kaup-líramleiðenda?
hlaut skjótar endi en marg-
ir hugöu. Hinn 31. maí 1922
birti Mbh svohljóðandi yfir-
lýsingu:
„Hérmeð afturkallast um-
mæli þau, um Samba??d ísl
eiga somu
staðfestu, er á reynir.
Núna i byrjun annarrar
sumarvikunnar, á því herr-
ans ári 1954, nánar tiltekið
29. f. m., sendi Mbl. sam-
samvin??ufélaga, er birtust j yinnufélögunum sumarkveðju
í Morgu7?blaði??u 18. þ. m.,Jí hinum gamla stíl. Sú kveðja '
að með þeim félagsskap er þar talin upprunnin hjá
væri stof??að til skuldaverzl hinni ungu kynslóð reyk-
FLA+CE-
LYÉ
u??ar í stórum stíl með ó- vískra
Sjálfstæðismanna,
greiða??legri samábyrgðar- sem Þorvaldur Garðar Krist-
flækju, sem á að ná Ia??ds- jánsson lögfræðiirgur veitir
hor??a?i??a á milli og ??ú er forstöðu um þessar mundir.
að verða hið hættulegasta j (Hann var kosinn formaður
fjárglæfraspil.
Heimdallar s. 1. vetur). En
Ummæli þessi eru alger- Svo læra börnin málið, að
lega ómakleg, og er Sam- fyrir þeim er haft. Og hér
ba/rdið hér með beðið af-
söku??ar á þeim.“
koma sýnishorn af þvi, hvern
ig hin unga Heimdallar-kyn
Herferð Mbl. vorið 1922 slóð hefir varð!eitt arfinn' 1
varð þeim ti1 lítillar frægðar,
er fyrir henni stóðu. En síðla
sumars þetta ar var gripið
til nýrra ráða. Einn af þá-
verandi forustumönnum
Morgunblaðsmanna, stór-
kaupmaður og alþingismað-
sumarkveðju MbL segir m.a.:
Og áfram heldur sumar-
kveðjan í sama tón. Þar seg
ir svo:
„Tiltölulega lítill hluti
þjóðari??7?ax kærir sig um
viðskipti við kaupfélögi7? —
—“. Síðan segir, að féiögun!
um hafi „tekizt með vald- j
boði og emræðisaðgerðum
að ??eyða talsvert stærri
hóp þjóðari????ar til við-
skipta við kaupfélögi??.
Rekstur kaupfélaga????a er
þrátt fyrir geysileg sérrétt-
i??di í i????flut??i??gi og skatt
greiðslum svo bágur, að
þau geta yfirleitt ekki greitt
ei???? ei7?asta eyri í arð.“
Ennfremur er talið, að fé-
lögin og forustumenn þeirra
valdi því, að „til va??dræða
horfir — — fyrir áfram-
halda??di uppbyggi??gu at-
vi????ulífsi??s, sérstaklega
úti um byggðir la??dsi??s.“
BUCKEYE VÍTISSÓDI (LYE)
(í rauðu og hvitu dósunum).
HEILDSALA:
AGNAR NORÐFJÖRÐ & Co. hf
Simar: 7020 og 3183. Lætjargötu 4. Reykjavík.
55SSSSSS5SSSSSSSS«SSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSS5SSSSSS»
JARÐÝTA
International T. D. 9, er til sölu nú þegar. Jarðýtan
er nýviðgerð í prýðisgóðu ásigkomulagi, með nýju
dráttarspili og varahlutum, ef óskað er. Allar nánari
uppiýsingar gefnar á Vörubílastöðinni, Akureyri, sími
1627. —
Ekki þarf að eyða mörgum
orðum að þessum lestri,
„— — Auk þess hluta af
lá??sfé bankanna, sem kaup
félögi7? hafa fe??gið veg??a
yfirráða Framsók??arfIokks-
i??s yfir La??dsba??ka??um og jjvers vegna ættu rúmlega 30
. . . ,. ., x „ Bú7?aðarba??ka??um, hafa þ£Suncjir manna a jsiandi að
ur í Reykjavik, tók að sér að, þau ??u um arabil ??otið hafa gengið j kaupféiögin, ef
semja flugnt gegn samvmnu þeirra forrétti??da að mega þeir kæra g. e£ki að
féiogunum, er nða skyldi reka i????lá??sdeildir alger-(£iga viðskipti %ið þau«? Qg
lega eftirlitslaust af hálfu
þess opi??bera-------.“
þeim eða a. m. k. landssam-
tökum þeirra að fullu. Flug-
rit þetta nefndist „Verzlun-
arólagið" og var því dreift út
um landið í sláturtíð um
haustið, eða um það ieyti,
sem félagsmenn og aðrir við
skiptavinir félaganna í sveit
um áttu að gera skil á gjald-
eyrisvörum sínum. Hér fer á
eftir sýnishorn úr bókinni,
ritað í tilefni af því, að S. í.
S. hafði hvatt sambandsfé-
lögin til að takmarka inn-
kaup á vörum vegna óhag-
stæðs verzlunarárferðis:
hver hefir haft það „ein-
ræði“ hér á landi, að hann
hafi getað neytt menn til við
skiptanna? Hér á landi hafa
fulltrúar Sjálfstæðisflokks-
ins verið í ríkisstjórn í 15 ár
samfleytt nú undanfarið.
Hvílík ósvinna, að kaupfé-
lögin skuli fá „hluta af láns-
fé bankanna". En hvernig er
um yfirráðin í Landsbankan-
um? Af fimm bankaráðs-
mönnum á Sjálfstæðisflokk-'Hafa þeir fengið kaupfélög-
urinn þrjá, Magnús Jónsson, um vörur til að verzla með
Ólaf Thors og Jón Pálmason, I meðan öðrum var neitað um
og formaður ráðsins er Sjálf þser? Samvinnumenn telja
stæðismaður. Af þrem banka (sig Þar a-m- hafa allt aðra
stjórum eru tveir Sjálfstæð- ^sögu aö segja. Og hvaðan
ismenn, þótt ekki hafi þeir kemur Mbl. sú vizka, að kaup
mikil afskipti af stjórnmál- j féiögin gr^iði yfirleitt engan
um. Um Búnaðarbankann er!arð? Hitt mun sönnu nær, að
E?? er ??ú ekki til of kunnugt, að samvinnufélögin | Það teljist tii undantekn-
mikils mælst? Og var ekki.hafa þar ekki nema mjög lítinga. ef þau gera það ekki,
betra í tíma að leggja Sam-jinn hluta af bankaviðskipt- °g eru um þetta birtar opin-
ba7?dið ??iður og gefa verzl-. um sínum. Og ætti að banna
u??i??a frjálsa, en gera þess- félagsmönnum samvinnufé-
ar kröfur? — Við skulum J laganna að geyma sparifé

Lögreglumannsstöður
Tvær lögreglumannsstöður í Keflavíkurkaupstað eru
lausar til umsóknar nú þegar. Launakjör samkvæmt
launalögum.
Umsóknir á þar til gerðum eyðublöðum, sem fást hjá
bæjarfógetum og sýslumönnum, sendist undirrituöum
fyrir 15. maí n. k.
Bæjarfógetinn í Keflavík, 5. maí 1954.
Alfreð Gislaso??.
.^JSSSSSSSSSSSSSSSSSSÍSSSSSSSSSSÍSSSSSSSSSSSSSSÍSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSSI
'íf
Nýkonniar enskar
segja, að bæ??dur??ir sjálfir
hefðu viljað leggja á sig
þe7???a?? fyrirsjáa??lega skort
á flestum lífsþægi??dum. E??
í innlánsdeildum sínum, sem
stofnaðar eru samkvæmt
gildandi landslögum um sam
vinnufélög. Ætti e. t. v. að
berar skýrslur ár hvert. Varð
andi „skattfríðindin“ væri
ekki úr vegi, að Mbl. birti
upphæðir þeirra útsvara,
sem S. í. S. og félögin greiddu
t.d. árið 1953, við hliðina á
(Framhald á 6. bí5u.)
kápur og dragtir
Verzlunin EROS h.f.
HAFNARSTRÆTI 4. — SÍMI 3350.