Tíminn - 24.12.1960, Blaðsíða 5

Tíminn - 24.12.1960, Blaðsíða 5
TÍMINN, laugardaginn 24. desember 1960. 1 Útgetandl: FRAMSÖKNARFLOKKURINN BTamirvænidast.ión: Tómas Arnason Rit stjórar Þórarinn Þórannsson (áb.i, Andrés Krlstjánsson Fréttastjón Trtmas Karlsson Auglýsingasti EgU) Bjarnason Skrifstofui l Edduhúsmu - Símar 18300—18305 Augtýsmgaslml: 19523 Afgreiðsluslmj 12323 — Prentsmiðjan Edda h.f Friður á jörðu Jólaboðskapurinn er boðskapurinn um frið — frið á jörðu. Boðskapur Krists er mesti friðarboðskapur, sem fluttur hefur verið Þrátí fyrir allar deilur og annríki, megna jólin að draga njkkuð úr hvorutveggja, þót: enn sé langt til þess marks, sem Kristur setti. Þegar litið er á vígbunað stórveldanna einan saman, mun mönnum vart finncts* að friðvaenlegt sé í heimin- um í dag. Aldrei hafa vopnin, sem verið er að framieiða, verið geigvænlegri. En .ágbúnaðurinn einn segir ekki alla söguna. Þótt mönnum finnist það hljoma ólíklega, er vígbúnaðurinn eitt gieggsta tákrnð um friðarviljann. Stórveldin vígbúast fyrst og fremsi til að tryggja sér frði og öryggi. Sama giiair um vígbúnað hinna minni ríkja. Þjóðirnar fær'a hiridi þungu férnrr á dltari vígbún- aðarins í trausti þess, að bannig tryggi þær bezt frið og öryggi, eins og ástandi óeimsmálanna er háttað i dag. Það er hins vegar ölium ljóst — og það ekki sízt þeim, sem stjórna vígbúnaðinum, — ið friður sem bygg- ist á vopnum, er ekki öruggur friður. Honum er við- haldið með gagnkvæmum ótta — óTtanum við vopnm. Öruggur verður friðurinn því aðeins, að hann b>ggist á gagnkvæmu trausti og vináttu. Þess vegna er það sameiginlegt takmark allra hinna beztu manna í heiminum . dag að /inna að því að vig- búnaðarkapphlaupinu verði hætt dregið verði úr víg- búnaðinum með samkomvlagi og þeim miklu fjármun- um, sem nú renna til hans. verði vanð til uppbyggingar og viðreisnar — til þess að skapa betri og fegurri heim. Þetta er hins vegar erfitt verk. Farartálmarnir eru margir og miklir, en mestur og verstur er þó tortryggn- in, sem eitrar sambúð scóiþjóðanna Vestrið óttast árás að austan og austrið óttast árás að vestan Allir vilja frið, en óttinn og tortry^gnin knýr þó til vígbúnaðar. Samkomulag um afvopnun mun ekki nást fyrr en hægt er að komast úr vöiundarhúsi óttans og tortryggn- innar. Leiðjn úr því vö'undarhusi *r hms vegar vand- rötuð. Margt þarf að brevtast, ef hún á að fmnast. Fram- ar öllu þurfa gagnkvæm kynni þjóð? þó að aukast. Það myndi geta eytt mörgum misskilningi. Það myndi frarh- ar öðru geta glætt þann skilmng og vinarhug, er sigrað gæti tortryggnina og óttann. í dag eru það Bandankjamenn og Rússar, sem eru áhrifamestir meðal stórþiéðanna og <-aða mestu um fram- vmduna í náinni framtíð. Vafalítið er, að báðar vílja þessar þjóðir frið af meiri einlægni en nokkrar aðrar, því að eldur styrjaldar myndi brenna heitast á þeim, ef til slíks kæmi. Engir vita betur um tortímingarmátt hinna nýju vopna en forvstumenn þessara þjóða Tor- tryggnin og óttinn skilur þær 1 sundur í dag. Vonandi er það góðs viti, að gagnkvæm kyn.ai þeirra hafa farið vaxandi seinustu missertn, og munu væníanlega halda áfram að aukast á komaodi árum. Þótt mest velti á stórþióðunum '• þessum efnum, geta smáþjóðirnar haft sitt að segja Þæ- geta agt sitt fram með því að hjálpa til að draga úr tortryggnmni og ótt- anum eftir því, sem hægt er Umfram allt ber þeim að forðast það, sem aukið ^e-tur á tortryggn^na. Margar blikur eru á lufti um þess' jól, ems og ^fnan áður. Þær breytingar eru þó jafnfmnt í vændum. sem heldur glæða vonirnar. Og enn sem fyrr minnir boð- skapur jólanna á, að há'eitast allra markmiða ar að skapa frið á jörðu. Sigurður Ólason, lögíræðingur: Itarðsf afian úr Ögurkirkju I Mbl. á sunnudaginn birtist viðtal við Ponzi nokkurn, út- lendan listflræðing, þar sem segir að altar'istaflan úr Ögur- kirkju sé þvílíkt listaverk, að fyrir það mætti „kaupa alla Rey;kjavík". Ekki alls fyrir löngu lét ís- lenzkur listfræðingur og list- vmur svo um mælt, að Ásgríms safnið væri meira virtii en all- ur íslenzki togaraflotinn í fullri drift. Reyndar munum við, þó leik- menn séu í „listfræðum", fara nærri umþað, að bæði altaris taflan og Ásgrímssafn séu mikil listaverk, enda þótt okkur bresti kunnáttu á við listfræð- ingana til þess að meta þau til verðgildis, sízt með slíkri ná- kvæmni. En nú höfum við sem sagt verið leiddir í allan sannleika þar um. Ponzi á ekki nógsamlega sterk orð um meðferð íslendinga á Ustaverki þessu, þar hafi allt verið „á kafi í skít, o. s. frv.". Það sé ekki fyrr en hann hafi farið höndum um það, að ,,þá blasi öll dýrðin við". Það verður þó að segja Ponza •að það er alls ekki nann, sem hefur uppgötvað eða endurvak- ið þetta listaverk. Við höfum innlendir menn vel vitað, að það var til, og m. a. s. margir okkar skoðað það, og marg- sinnis. Það er okkur engin ný tííSindi, að um mikið listaverk sé að ræða. Hitt má segja, að frekar hafi vafizt fyrlr mönnum hér, hver ger't hafi listaverkið. En einnig þá gátu telur Ponzi sig geta leyst með nokkurri vissu Það á að vera flæmski málarinn Óirck Bouts (d. 1475), og væri vissulega ekki skömm að. Er hér komið að því atriði, sem gaf mér tilefni til þessara athugasemda. Lítil athugasemd y ) ? ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ) ), ) ) ) ) Ogurtaflan — viustri vængur Eg skal reyndar taka fi'am, að mig brestur þekking til þess að ræða málið frá hinni „list- fræðilegu" hlið, og skal að mestu leiða minn hest þar frá. Hins vegar má no"kkuð geta sér til um þette út frá sögulegu samhengi og eðlilegum líkum. Mynd Memlings Það er talið fullvíst, að mynd in sé eftir einhvei'n hinn flæmsku málara um eða fyrir aldamótin 1500, enda höfðu ís- lendingar mikinn samgang við Niðurlönd í þann tíð. Hins veg- ar virðist mjög ósennlegt, að myndin sé eftir Direk þennan Bouts, þegar af þeirri ástæðu, að hann dó 30 ártim áður en myndin var gefin, og gefand- inn . þá varla enn kominn til manndómsára. Altaristöflur voru ekki málaðar til þess að seljast „á lager", þær voru og eru enn „pantaðar" með ákveðna „notkun" fyrir augum. Sérstaklega á(tti) þetta við, þegar um fræga og eftirsótta málara er/var að efla, eins og hér var vafalaust, eftir hinni enistæðu list þessarar myndar að dæma. Björn sýslumaður í Ögri Guðnason, (laun)dóttursonur Björns ríka, þess er féll á Rifi vestur, mikill höfðingi sinnar tíðar, er talnn hafa gefið mynd þessa Ögurkirkju 1504 eða 5, þegar vígð var þar ný kirkja. Hann hefur því hlotið að hafa lagt drög að því við málara þann, sem hér á hlut að, að gera mynd (altaristöflu) handa hinni væntanlegu kirkju. Það er eftirtektarvert í þessu sam- bandi, að myndin er fyrst og fremst helguð Maríu mey, en Ögurkirkja var/er einmitt Maríukir'kja. Jafnvel nú, þótt gjöf þessi hafi átt sér nokkurra ára aðdraganda, sem vel má vera, þá eru 30—40 ár alltof langur tími. Sýnist því varla koma til mála, að Dirck Bouts geti verið „höfundur1" marg- nefndrar altaristöflu. Fyrrv. fornminjavörður, próf. Matthías Þórðarson, mun á sín- Framh. á 11. síðu.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.