Alþýðublaðið - 30.03.1940, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 30.03.1940, Blaðsíða 1
ÞÝÐU EFTSTJéEI: ¥, R. VALBBMABSSeN xxs. AHöAiwiue LAUGARDAGUR 30. MARZ 1940 73. TÖLUBLAÖ IpfiÉlaðið imafear í í stað ness að hækka verðið. —,— ? . —¦ lO RÁ og með næstkomandi mánudegi kemur Alþýðublaðið "¦*¦ út í minna broti, en það hefir gert undanfarin ár, og verður stærð blaðsins sú sama og hún var, áður en það var stækkað síðast, fyrir rúmum fimm árum. Alþýðublaðinu er það ekki ljúft að taka slíkt skref aftur á bak. En verðhækkunin á öllu því, sem til útgáfu blaðsins þarf, er orðin svo gífurleg af völdum stríðsins, að það átti ekki nema um tvennt að velja: að hækka áskriftargjöld og útsöluverð í lausasölu mjög tilfinnanlega eða minnka brot blaðsins. Það hefir eftir mjög gaumgæfilega íhugun valið síðari kostinn, í þeirri trú, að það sé verjanlegra heldur en hitt, að íþyngja hinum morgu efnalausu og efnalitlu lesendum blaðsins mteð því að hækka áskriftargjaldið á þeim erfiðu tímum, sem nú eru fyrir alla alþýðu landsins. Alþýðublaðið er ekki í neinum vafa um það, að aliur fjöldinn af áskrifendum þess og lesendum sé þeirrar skoð- unar, að það hafi tekið það ráðið, sem réttara var, eins og nú er ástatt, og treystir því, að hinir, sem heldur hefðu viljað að það hefði hækkað í verði, af því, að þá sjálfa myndi 'ekki hafa munað um það, skilji og virði þá ákvörðun, sem tekin var. Alþýðublaðið vonar því, að það haidi þrátt fyrir þessa stríðsráðstöfun, öllum þteim vinsældum, sem það hefir þegar aflað sér, enda mun það af fremsta megni reyna að haga efnisvali sínu, fréttaflutningi og öllum frágangi þannig, að lesendurnir finni sem minnst til þeirrar smækkunar, sem verður á broti blaðsins. Og það vonar einnig, að þeir erfið- Mkatímar, sem bæði það sjálft og lesendur þess eiga nú við að stríða, verði ekki lengri en það, að það geti í náinni framtíð stækkað á ný, þótt það verði ef til vill ekki í broti, heldur fyrst og fremst með útgáfu nýs sunnudagsblaðs og því næst með auknum blaðsíðufjölda. Blaðstjórnin. Hin nýja visitala kauplags- nefndar er 121 stig, eða 9 stigum hærri en um áramót ¦¦ '?......... Kaupuppbót í fyrsta flokki verður þvf 15,75 9|0 næstu prjá mánuoina. TT" AUPLAGSNEFND hefir nú gengið frá útreikningum •*¦*¦ á vísitölunni fyrir mánuðina janúar til marz, en hún verður ákvarðandi fyrir kaupupphót verkafólks næstu þrjá mánuðina. Vísitalan verður að þessu sinni 121 stig og hefir því hækkað um 9 stig síðan um áramót. Kaupuppbót í 1. flokki — en í honum eru þeir, sem 'hafa 1,50 kr. á klukkustund eða lægra — verður því 15.75%, eða 6,75% í viðbót við þá kaupuppbót, sem greidd hefir verið mánuðina janúar til marz. Kaupuppbótin mið- ast við hið upprunalega tímakaup, þ. e. kaupið eins og það var áður en fyrsta kaupuppbótin var greidd. Þannig hækk- ar t. d. tímakaup Dagsbrúnarmanna nú um 6,75% af 1,45 kr., þ. e. 10 aura, eða úr kr. 1,58 upp í kr. 1,68 á klukku- stund. í 2. flokki (tímakaup 1,51 kr. — 2,00 kr.) verður kaup- uppbótin 14% eða 6% hærri en síðast, einnig miðað við hið upprunalega kaup. í 3. flokki verður kaupuppbótin loks 11,05% eða 4,95% hærri en síðast. Eins og kunnugt er, er vísi- talan reiknuð þannig að þassu sinni, að tekið er meðaltal af Stefnubreyting i utanrik^ ispólitik Sovét>Rússlands ? í^.^r .--'"*?¦*-' terktw orðrémnr um, að pað sé að lelta fanna mn samkonralag vlð Baglaad. Frá fréttaritara Alþýðublaðsins; Kaupmannahöfn í morgun. "O RÉTTÁRITAftl Kaupmannahafnarblaðsins, .,Soc- ¦"- ial-Démokraten" í London símar í morgun, að brezk- ir stjórnmálamenn telji ræðu þá, sem Molotov flutti um utanríkismál í æðsta ráði Sovét-Rússlands í gær, vera aug- ijósan vott þss, að pólitík Hitlers hafi nú liðið skipbrot hæði í Moskva og Rómaborg, þannig að ekkert verði af sáttum milli Stalins og Mussolinis, né sameiginiegum stuðningi þeirra við Hitler. Sterkur orðrómur gengur jafnframt um það í Lond- on, að Rússland hafi, þrátt fyrir mörg hörð orð, sem Molo- tov lét falla í ræðu sinni um England og Frakkland, þegar leitað hófanna um möguleika á því, að taka upp aftur samningaumleitanir sínar um venjuleg viðskipti við Eng- land, en þeim var hætt skömmu eftir að stríðið brauzt út. í sambandi við þennan orðróm er minnt á þá málaleitun Rúss- lands við England fyrir mánuði síðan, að það kæmi friðartilboði sovétstjórnarinnar á framfæri við Finna, sem England þó neit- aði aS gera. Og það er ekki talið óhugsanltegt, að sú málaleitun hafi verið fyrsta t ilraun af hálfu Sovét-Rússlands til þess að nálgast England á ný og koma sér saman við Vesturveldin. Það þykir augijóst að samkpmulag milli Rússlands og Vest- urveldanna myndi varpa mörgum áhyggjum af Finnum, En full- yrt er að það komi ekki til mála, nema Rússland hætti að selja Þýzkalandi hráefni. Frakkland, og kvað Rússa hafa orðið að berjast í Firantandi ekki aðeins við Finna, heldur og við einn fimmta hiuta af loftflota Svía, og y.firleitt við heimsveldin, sem hefðu stutt Finna. Hann minntist einnig á „grun- samlegt ráðabrugg" Vesturveld- amna í Vestur-Asíu, einkum á 'Sýrlandi og í (lnak, og kváð Breta og Frakka inega vera vissa um pað, að Rússland myndi svara hverri árás, sem á það væri gerð úr peirri átt, með öflugum gagn- ráðstöfunum. Imúmú beimtar héraðið Bessin- bfo if fiúieiiis. Molotov gerðd í ra^ðu sinni stríðið við Finnland að umtals- ©fni og kvað Rússtamd hafa náð peim tilgangi sínum, að tryggja norðvesturlandamæri sín og ör- yggi Leninigrad. Fór hanm í ,sam- bondi við Firnilandssrrí&ið hörð- «m orðum um England og Sérstaka eftirtekt vakti það í ræðu Molotovs, að hann undir- strikaði, að Rússland hefði eng- an griðasáttmála gert við Rúm- eníu, og það h<efði ekki á neinn hátt hvikað frá þeirri kröfu, að það fengi aftur Bessarabíuhér- aðið, austast í Rúmeníu, sem það varð að láta af hendi við hana í lok heimsstyrjaldarinnar. yísitölu mánaðanna janúar til marz, en vísitalan, sem birt var um áramótin og fyrsta kaup- uppbótin byggðist á, var með- altal af vísitölu mánaðanna nóvember og desember. Vísitöl- urnar eru miðaðar við verðlag- ið í janúar til marz 1939 sem grundvöll, og er verðlag þess- ara mánaða sett •— 100. Síðan 1. nóv. s.l. hefir vísi- tala kauplagsnefndar verið sem hér segir: -..-.. 1. nóv. 110,7 1. des. 114,2 1. jan. 115,4 1. febr. 121,9 1. marz 125,7 Eins og sjá má af þessum töl- um hefir verðlagið farið sí- hækkandi þessa mánuði. í marz- byrjun er verðhækkunin raun- verulega orðin tæp 26%, enda þótt vísitala sú, sem kaupupp- bótina á að reikna eftir, sýni aðeins 21 % hækkun, en hún er eins og áður var sagt, meðaltal 3 fyrstu mánaða ársins. Hækkunin á hinum einstöku aðalliðum vísitölunnar var orð- in sem hér segir 1. marz: Matvæli 33% Fatnaður og skófatn. 21% Eldsneyti og ljósmeti 76% Húsaleiga hefir ekkert hækk- að. Önnur útgjöld 32% Vitanlega vega hinir einstöku liðir framfærslukostnaðarins mjög misjafnlega mikið á bú- reikningum manna, þannig, að að meðaltali haf a allir aðrir út- gjaldaliðir en húsaleigan ekki hækkað nema um 32%, Og þar sem húsaleigan hefir ekki hækkað neitt, verður meðaltalið fyrir alla liðina ekki nema 26 %. Sýnir það hve mikla þýðingu það hefir, að bannað er að hækka húsaleiguna. Kolatonnlð lcoi- ið npp í 155 kr. tODMÍð. hækk- 30 155 um OLATONNIÖ aði í dág krónur, eða upp krónur. Hafa þá kolin hækkað alls frá því stríðið hófst um 97 krónur tonnið, eða úr 58 krónum. Fyrsta marz hækkuðu kolin upp í í 125 krónur tonnið úr 92 krónum tonnið. ^ ####*#»¦##»#»'»*###»#.#»»*#**0miMH$ Eagifl trðiaðarstðrf fyrir menn, sent tlí neyra ofbeldisflekk- nnnm eða vinna að pí, að koma fslandi nndir erlent fald! Þingsályktunaptllagu frá premnr flokkum. P UULTRÚAR þriggja að^ alflokanna á alþingi: Stefán Jóh. Stefánsson, Jón- as Jónsson og Pétur Ottesen, bera fram svohljóðandi þingsályktunartillögu: „Sameinað alþingi ályktar aS lýsa því yfir, að það telur ekki viðunandi, að þeir menn gegní trúnaðarstörfum fyrir þjóðfé- lagið, eða sé sýndur vottur um sérstakt tráust og viðurkenn- ingu ríkisins, sem vitanlegt er um að vilja gerbreyta þjóð- skipulaginu með ofbeldi, koma íslandi undir erlend ríki, standa í hlýðnisaðstöðu um ístenzk lándsmál við valdamenn í öðr- um þjóðlöndum éða vinna á annan hátt gegn fullveldi og hlutleysi ríkisins, svo sem með því að starfa í pólitískum fé- Frh. á 4. síöu. Topramir á saltfisk? elðar eia skattnr á ísfiskssðlor! ------------,—». . . Umrœður á alplngl í gær um pings ályktunartillögu Alþýðuf lokkslns P MIL JÓNSSON krafð- *"* ist þess á alþingi í gær, að annaðhvort yrðu togara- útgerðarfélögin skylduð til að setja skip sín á saltfisk- veiðar a. m. k. um mánaðar- tíma, eða að togarafélögin yrðu skattlögð og að það fé, sem þannig fengist, yrði not- að til þess að létta undir með hinu atvinnulausa fólki, sér- staklega í Reykjavík og Hafnarfirði. Kröfu þessa bar hann fram í frarasöguræðu siimi fyrir pings- ályklunartillögu AlÞýðuflokksi'ns um saltfiskveibar togaranna. Emil Jónsson lýsti atvinnu- ástandinu, eins og það er. Hann hóf mál sitt með þvi að segja, að ekki væru mörg ár síðan út- fiutningsverðmœti saltfisks hefði numið 10—20 milljónum króna. Pessi atvinnugrein hefði skapað aðalatvinnuna fyrir verkafálkið í Jandi, sérstaklega í Reykjavik og Hafnarfirði. Nú er þessu gjör- breytt. Togararnir stunda ásfisk- veiðar og sölu og vélbátarnir fiska að miklu leyti fyrir þá. Ot- gerðarfélögin grœða á þessum atvinnurekstri, en verkafólkið í landi tapar, gengur algerlega at- vinnulaust. Engar likur benda til þess, að togararnir fari á salt- fisksveiðar, nema að eitthvað verði gert af hinu opmbera. Hreinasti voði stendur fyrir dyr- um hjá öllu verkafolki, nema hið opinbera geri eitthvaö til úrbóta. — Einhver mun ef tíi vill segja, að verk&fólkið geti farið að rækta jörðina, en það vœri út í bláinn sagt. Pað er búiið ab ganga þannig frá iandbúnaðimim í ná- grenni Reykjavikur og Hafnar- fjarðar, að enginn fæst tíl að rækta jöroina í nágrenni þessara bæ|a. Mönnum verður þetta ljóst, þegar það er athugaö, að næ&tuni þvf fjórði hver mjólkurliter frá bændum hér i nágrenrdnu er sendur til vinnslu austur vHf fjall. ölafur Thors atviœiumálaráð- herra varð til andsvara. Sagfii hann, að ríkisst|órnin hefði at- hugað gaumgæfilega þetta mál og meðal annars fengið uífökn- aða áætilun frá togarafélöguim um saltfisksveiðar, og samkvæmt pessum áætlunum myndu togar- arnir tapa um 16Q0 kr. á dag á hverju skiþi, ef þeir færu á salt- fisksveiðar. — Haon tök mjög dræmt í það, að leggja skatt á toganana til hjálpar verkafólki og taldi atvmnuhorfurnar ekki vera jafn svaftar og Emil Jóns- son vildi vera láta. Upsaveiðar togara í Hafnarfirði bera sif. Emil Jónsson mótmælti full- yrðingum atvilnnumálaráðiherra. Hann sagði, að Bæjarútgerð Hafnarfjarðar hefði undanfarið gert út á upsaveiðar, og með þvii mikla verði, sem væri á upsa'lýsi, þé hefði reynslan sýnt, að þessi Frh. á 4. síðu,

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.